مقررات تازه خرید و فروش ارز در راه است

در تازه‌ترین تصمیمات بانک مرکزی، استفاده از ظرفیت صرافی‌ها برای تسهیل مبادلات ارزی به‌عنوان یکی از برنامه‌های اصلی رئیس کل این نهاد مطرح شده است. در همین چارچوب اعلام شده که به‌زودی مقررات جدید خرید و فروش ارز به شکل اسکناس در بانک‌ها و صرافی‌ها ابلاغ خواهد شد. این اقدام، بخشی از تلاش بانک مرکزی برای بهره‌گیری از تمام ابزارهای موجود به‌ویژه در شرایط تحریم‌های بانکی است تا منابع ارزی اقتصاد تامین شود.

با تغییر سیاست‌های ارزی، تالارهای اول و دوم بازار ارز ادغام شدند و طبق داده‌های اولیه، عرضه ارزهای عمده از سوی صادرکنندگان به گونه‌ای بود که حتی حدود ۳۰ میلیون دلار مازاد عرضه شد و خریدار برای آن وجود نداشت. این مساله اهمیت زیادی دارد زیرا صادرکنندگان پیش‌تر اعلام کرده بودند که نرخ‌های پایین غیرواقعی در تالار اول، در واقع رانت به واردکنندگان اختصاص می‌دهد و به همین دلیل در ماه‌های اخیر از عرضه ارز خود خودداری می‌کردند. با انتقال ارز پتروشیمی‌ها به تالار دوم و یکپارچه‌سازی تالارها از روز گذشته، عرضه ارز از سوی این بخش نیز افزایش یافت.

یکی از محورهای برنامه رئیس کل بانک مرکزی، استفاده از شبکه صرافی‌ها برای تسهیل معاملات ارزی است و اعلام شده که مقررات جدید خرید و فروش اسکناس به زودی به بانک‌ها و صرافی‌ها ابلاغ خواهد شد. این رویکرد به‌ویژه در شرایطی که تحریم‌ها محدودیت‌هایی برای بانک‌ها ایجاد کرده است، می‌تواند به بهبود تامین ارز کمک کند.

تجربه تاریخی نشان می‌دهد که یکسان‌سازی نرخ ارز در دولت آقای خاتمی موفق بوده و حتی در آن دوره نرخ ارز در بازار آزاد پایین‌تر از نرخ بانک مرکزی ثبت شد. کارشناسان بر این باورند که این تجربه قابل تکرار است، مشروط بر اینکه مرحله گذار با مدیریت دقیق بانک مرکزی انجام شود.

در مسیر حذف شکاف‌های قیمتی و رانت‌های ارزی، ممکن است در کوتاه‌مدت با نوسانات مواجه شویم. روز گذشته و امروز، فعالان بازار آزاد تلاش کردند تا نرخ‌ها را بالا ببرند و حتی دلار به بیش از ۱۴۷ هزار تومان رسید، اما دوباره روند کاهشی شد.

در این شرایط، یک رقابت آشکار بین بازار رسمی با حدود ۶۰ میلیارد دلار معاملات سالانه و بازار غیررسمی با عمق حدود ۱۰ میلیارد دلار ایجاد شده است. فعالانی که پیش‌تر از رانت ارزی بهره‌مند می‌شدند، تلاش دارند تا فاصله قیمتی بازار آزاد با بازار رسمی حفظ شود. با این حال، در صورت موفقیت بانک مرکزی، این وضعیت پایدار نخواهد بود و بازار به نقطه تعادلی بازخواهد گشت.