واکنش عبدالناصر همتی به بالارفتن قیمت ارز
در اوج سرگردانی اقتصادی و جهش روزانه قیمت دلار که ظرف کمتر از ده روز ارزش پول ملی را به آستانه مرزهای جدیدی رسانده است، اظهارات رئیس کل بانک مرکزی مبنی بر «عادی بودن» این روند، جامعه کشور را که نگران ثبات معیشت خود هستند، بیش از پیش نگران کرده است.
افزایش سرسامآور نرخ ارز طی هفتههای اخیر، دیگر یک حرکت خطی نیست، بلکه شتابی انفجاری پیدا کرده که به معنای واقعی کلمه، هر ساعت موجب بهروزرسانی تابلوهای نرخگذاری و ثبت رکوردهای قیمتی بیسابقه میشود. این تلاطم شدید، سیگنالهای مخربی به ساختار اقتصادی کشور ارسال میکند.
بر اساس گزارشهای میدانی، تنها در فاصله هشت روز ابتدایی بهمنماه، جهش قیمت دلار آمریکا حدود ۱۸ هزار تومان ثبت شده است؛ روایتی گویا از بازاری که هیچ نشانهای از مهار یا ثبات از خود بروز نمیدهد. در تقابل با این واقعیت ملموس، اظهارات اخیر رئیس کل بانک مرکزی مبنی بر اینکه بازار «روال طبیعی خود را طی میکند»، تضاد معناداری با آنچه در کف بازار و زندگی روزمره مردم میگذرد، ایجاد کرده است.
در حالی که دلار آمریکا به نزدیکی مرز ۱۶۰ هزار تومان رسیده و یورو نیز در یک مسیر صعودی تا آستانه ۱۹۰ هزار تومان پیشروی کرده است، انتظارات پیشین مبنی بر اینکه این سطوح قیمتی نهایتاً در اوایل سال آتی محقق شود، کاملاً زیر سوال رفته است. این سرعت غیرمنتظره رشد نرخها، که برخلاف پیشبینیها و در هفتههای نخستین زمستان رخ داده، نشاندهنده فقدان فوری سیاستهای کنترلی مؤثر و ملموس است. نتیجه این شده است که عموم جامعه تنها نظارهگر فرسایش مستمر ارزش پول ملی باشند.
بحران مدیریتی در ساختمان میرداماد: جای خالی معاون ارزی و سرگردانی تصمیمگیریها
نگرانیها زمانی تشدید میشود که به ساختار مدیریتی بانک مرکزی نگاه میکنیم. در پی آغاز به کار عبدالناصر همتی، معاون ارزی بانک مرکزی استعفای خود را تقدیم کرد و تا به امروز، این پست کلیدی نه تنها با فرد جدیدی پر نشده، بلکه حتی یک سرپرست موقت نیز برای آن تعیین نگردیده است. شنیدهها حاکی از آن است که عملاً، مدیریت مستقیم بخش ارز بر دوش شخص رئیس کل سنگینی میکند؛ وضعیتی که به باور کارشناسان، نوعی بلاتکلیفی و آشفتگی را بر فرایند تصمیمگیریهای حیاتی ارزی سایه افکنده است.
در غیاب معاونت مشخص، روند سیاستگذاری و اجرای آنها در بخشهای زیرمجموعه بانک مرکزی دچار کندی و ناهماهنگی اجتنابناپذیر شده است. این در حالی است که همتی، همزمان با پذیرش مسئولیت سنگین نظارت بر بازار ارز، نقش «فرمانده اقتصادی دولت» را نیز بر عهده دارد و به طور روزانه میزبان جلسات پرتراکم با وزرا و فعالان اقتصادی در میرداماد است. این حجم از مسئولیتها، عملاً امکان تمرکز کافی وی بر مدیریت لحظهای و حیاتی بازار ارز را سلب کرده است.
اظهارنظر همتی مبنی بر طبیعی بودن روند بازار، در این برهه حساس، بیش از آنکه اطمینانبخش باشد، شک و تردید مفسران اقتصادی را برمیانگیزد. شاید لازم باشد رئیس کل بانک مرکزی، به سیاق رویههای گذشته، یک سرکشی سرزده به صرافیهای خیابان فردوسی داشته باشد تا از نزدیک، عمق آشفتگی نرخها و بیثباتی حاکم بر فضا را درک کند؛ بازاری که با هر ساعت تغییر قیمت، انتظارات تورمی را به شکلی مخرب تغذیه میکند.
اولویت گمشده: تیم متخصص در برابر صدور احکام مدیریتی
به نظر میرسد در روزها و هفتههای آغازین استقرار در بانک مرکزی، اولویت نخستین رئیس کل میبایست تشکیل یک تیم کارآمد و منسجم ارزی میبود، نه صرفاً صدور احکام مدیریتی برای همکاران سابق در وزارت اقتصاد. انتصاب سریع یک معاون ارزی مجرب میتوانست حداقل بخشی از اضطرابهای موجود را کاهش داده و سیگنال قاطعیت بیشتری به بازار مخابره کند.
در حال حاضر، بازار ارز بیش از هر چیز نیازمند مدیریت یکپارچه، انسجام درونی و تصمیمگیریهای قاطع است؛ نه توصیف شرایط موجود تحت عنوان «روال طبیعی». تداوم این وضعیت، به طور قطع منجر به تضعیف بیشتر ارزش ریال و تشدید فشارهای تورمی خواهد شد و در نهایت، هزینههای سنگین ناشی از این بیثباتی، یک بار دیگر بر دوش اقشار جامعه تحمیل خواهد شد.
منبع: تابناک
