پیش بینی جنجالی بازار خودرو در هفته دوم بهمن ماه+ یک نکته اساسی
بازار خودرو که همواره آینهای تمامنما از وضعیت اقتصادی کشور بوده، این روزها نشانههایی از رخوت عمیق را به نمایش میگذارد. با کاهش تحرک در معاملات و احتیاط شدید خریداران، چشمانداز رونق معمول پایان سال، به گفته فعالان بازار، «واقعبینانه» نیست. این گزارش به تحلیل دلایل این رکود و افزایش قیمتها، همزمان با توجه به توان اقتصادی مصرفکننده، میپردازد.
بازار خرید و فروش خودرو به عنوان یکی از اصلیترین بازارهای سرمایهای کشور، همواره تحت تأثیر مستقیم نوسانات اقتصادی، سیاسی و نرخ ارز قرار دارد. بررسی عملکرد این بازار در هفتههای اخیر نشان میدهد که شاخصهای اصلی، یعنی سطح قیمتها، حجم عرضه و مهمتر از همه، قدرت خرید جامعه، سیگنالهایی از کاهش شدید تحرک و احتیاط فزاینده در میان فعالان بازار و مصرفکنندگان ارسال میکنند. در این میان، این سوال اساسی مطرح میشود که کارشناسان چه پیشبینیای برای هفته دوم بهمن ماه و آستانه شب عید دارند؟
فصل رخوت در معاملات؛ رکودی که به بازار منتقل شد
مسیح فرزانه، کارشناس صنعت خودروسازی و فعال بازار خودرو، در گفتوگو با تجارتنیوز، وضعیت کنونی را اینگونه توصیف میکند:
«در بررسی وضعیت بازار خودرو طی یک ماه گذشته و مقایسه آن با فصل پاییز، میتوان مشاهده کرد که بازار با رکود و رخوت بیشتری مواجه شده است. این وضعیت با توجه به رویدادهای اخیر کشور، بهویژه در حوزه اقتصاد و صنعت خودروسازی، قابل تحلیل است.»
او با اشاره به هوشمندی بازار خودرو به عنوان یک بازار سرمایهمحور، تأکید میکند که رکود کلی حاکم بر اقتصاد، به ناچار به این بخش نیز سرایت کرده است.
فرزانه در ادامه، دو بازیگر اصلی بازار یعنی عرضه و تقاضا را تشریح میکند: عرضه شامل نمایشگاهداران و دفاتر فروش است و تقاضا، که نبض بازار را در دست دارد، از طریق ورود نقدینگی، جریان معاملات را زنده نگه میدارد.
«رویدادهای اقتصادی یک ماه گذشته که آثار منفی خود را نشان دادهاند، شرایطی ایجاد کردهاند که کسبوکارها نتوانند مصرفکننده را به سمت خرید با دید بازتر و بودجه مناسبتر سوق دهند.»
افزایش قیمتها و حرکت به سوی خودروهای کارکرده
علیرغم رکود حاکم بر معاملات، شاهد پدیدهای متناقض هستیم: رشد قیمتها در تمام سگمنتها.
فرزانه تصریح میکند:
«در طول یک ماه گذشته، افزایش قیمت قابل توجهی در تمام ردههای بازار خودرو مشاهده شده است و خودروهای داخلی، وارداتی و چینی همگی با رشد قیمت مواجه بودهاند.»
این رشد قیمتها سبب شده است که بخش قابل توجهی از مصرفکنندگان، استراتژی خرید خود را تغییر داده و به سمت خودروهای دست دوم سوق پیدا کنند، خودروهایی که انتظار میرود بخشی از رشد قیمت را تعدیل کرده باشند. البته وی تأکید میکند که خرید و فروش خودروهای صفر کیلومتر متوقف نشده است، اما این معاملات:
«بسیار محدود، اندک و انگشتشمار انجام میشود. در حال حاضر، با وجود فعال بودن نمایشگاهها و دفاتر فروش، مراجعه به بازار نشان میدهد که عملاً معاملهای صورت نمیگیرد و همان رخوت حاکم بر بازار بهوضوح قابل مشاهده است.»
تأثیر نوسان ارزی و ضعف در تنظیم عرضه
از منظر ساختار تولید، وابستگی به ارز همچنان یک عامل تعیینکننده است. فرزانه یادآور میشود:
«در هر سه بخش خودروهای وارداتی، چینی و داخلی، به دلیل وابستگی به ارز، نوسانات ارزی تاثیرگذار بوده و خواهد بود.»
او در ادامه، معضل دیگری را مورد توجه قرار میدهد که به زنجیره تأمین مربوط است:
«عامل مهم دیگر، موضوع عرضه است. در این مدت، عرضه خودرو روند تنظیمگری مناسبی نه در فصل پاییز، نه در یک ماه گذشته و حتی از ابتدای سال جاری نداشته است.»
تضاد در قیمتگذاری: سود خودروساز در برابر قدرت خرید مصرفکننده
خودروسازان داخلی نیز در مسیر افزایش هزینههای تولید، تغییراتی در قیمت اعمال کردهاند. فرزانه اعلام میکند:
«خودروسازان داخلی به سمت میانگین افزایش قیمت نزدیک به ۴۹ تا ۵۰ درصد حرکت کردهاند.»
وی بخشی از این افزایش را منطقی میداند (ناشی از رشد قیمت نهادهها)، اما نقد اصلی خود را متوجه تصمیمگیرندگان میکند و تأکید مینماید که این تصمیمات باید همراستا با شرایط معیشتی مردم باشد:
«زمانی که افزایش قیمت با این نگاه اعمال میشود که بتواند از شدت زیان بکاهد یا مسیر خروج تدریجی از زیان را هموار کند، لازم است همزمان به توان اقتصادی مصرفکننده نیز توجه شود.»
این کارشناس در ادامه، پیامدهای این عدم توازن را هشدار میدهد:
«شواهد اقتصادی نشان میدهد که این افزایش قیمتها برای مصرفکننده قابل پذیرش نیست و در نتیجه، بازار خودرو را متاسفانه با آشفتگی بیشتری مواجه میکند.»
