هشدار جدی به دارندگان سکه و دلار: مراقب باشید!
بازار سرمایهگذاریهای امن ایران، یعنی طلا و ارز، در اولین هفتههای بهمن ۱۴۰۴ شاهد یک رشد عمودی و سریع بوده است؛ رشدی که به نظر نمیرسد ریشه در آمار و ارقام واقعی اقتصاد داشته باشد. این موج هیجانی، بسیاری از مردم عادی و کارمندان را در معرض یک ریسک بزرگ قرار داده است؛ سؤالی که مطرح است این است: آیا این جهش، بازی سیاست و امنیت است یا نشانهای از یک بحران بنیادین اقتصادی که دولت آن را پنهان میکند؟
بررسیهای صورت گرفته از سوی تحلیلگران اقتصادی نشان میدهد که هیچ شاخص کلیدی و بنیادی اقتصاد ایران—نظیر تولید، اشتغال، یا نهایی شدن بودجه ۱۴۰۵—تغییری ناگهانی نکرده است که بتواند جهش «انفجاری» اخیر را توجیه کند. در واقع، تنها متغیر تأثیرگذار که میتوانسته این موج را ایجاد کند، عوامل خارج از حوزه اقتصاد مستقیم است.
تحلیلی که از سوی منابع نزدیک به بدنه دولت نیز مطرح شده، انگشت اتهام را به سمت تنشهای سیاسی و نظامی اخیر در منطقه نشانه میرود. این بیثباتی، فضای عمومی جامعه را به شدت تحت تأثیر قرار داده و موجب افزایش «فضای نااطمینانی» شده است. در چنین شرایطی، سرمایهگذاران خرد و کلان به صورت غریزی به سمت داراییهای سنتی امن مانند دلار و طلا هجوم بردهاند. این رفتار، به روشنی یک واکنش هیجانی و محافظهکارانه به اخبار امنیتی است، واکنشی که میتواند در صورت تغییر شرایط، به سرعت عامل زیان سنگین خریداران در اوج قیمت شود.
هشدار کارشناسان درباره «ریزش سریع» و الگوی تکراری انتقال ثروت
کارشناسان اقتصادی هشدارهای جدیای در مورد پیامدهای این هیجان قیمتی به مردم دادهاند. توصیهها روشن است: خرید طلا و ارز در سقف قیمتی که صرفاً بر اساس عوامل موقتی سیاسی شکل گرفته است، ریسک بسیار بالایی دارد.
به گفته کارشناسان، اگر جو روانی فروکش کند یا اخبار امنیتی تغییر جهت دهند، احتمال یک ریزش قیمتی سریع و قابل توجه در بازار وجود دارد؛ الگویی که در تاریخ بازارهای ایران بارها تکرار شده است.
«تاریخ بازارهای ایران بارها ثابت کرده که صعودهای هیجانی و بدون پشتوانه بنیادی، ناپایدار هستند.»
تحلیلگران فنی بازار نیز با اشاره به نمودارها، نشانههای واضحی از شکلگیری یک «حباب کوتاهمدت» را مشاهده میکنند. این تکرار الگو، در گذشته به معنای انتقال ثروت از دست عامه مردم به دلالان حرفهای بوده است.
فراخوان برای عقلانیت و شفافیت رسانهای
در نتیجه، وضعیت کنونی بازار طلا و ارز نه یک «تحول اقتصادی» پایدار، بلکه یک «واکنش روانی-سیاسی» تلقی میشود. ثبات این روند کاملاً وابسته به اخبار منطقهای است که ذاتاً غیرقابل پیشبینیاند. بنابراین، منطق اقتصادی حکم میکند که به جای پیروی کورکورانه از هیجان جمعی (FOMO)، شهروندان بر اساس نیاز واقعی و برنامهریزی مالی بلندمدت عمل کنند. نهادهای مسئول نیز باید در جهت شفافسازی اخبار و کاهش جو روانی تلاش بیشتری کنند تا از دامن زدن به سفتهبازی و ضرر عمومی جلوگیری شود.
