زمان دقیق واریز یارانه دیماه+جزییات واریزی
در آستانه اواسط دی ماه، دو رویداد مالی بزرگ دولت، یعنی واریز یارانههای نقدی و مهلت نهایی اصلاح اطلاعات سود سهام عدالت، به کانون توجه خانوادههای ایرانی بازگشته است.
سازمان هدفمندسازی یارانهها تاریخ و مبالغ دقیق واریزیهای نقدی مربوط به ماه دی را به صورت تفکیکشده اعلام کرد که نشاندهنده تداوم سیاست پرداخت متفاوت بر اساس دهکبندی است. بر این اساس، دهکهای درآمدی ۱ تا ۳ مبلغ ۴۰۰ هزار تومان به ازای هر نفر را در تاریخ ۲۵ دیماه دریافت خواهند کرد. در مقابل، دهکهای ۴ تا ۹ سهم کمتری داشته و مبلغ ۳۰۰ هزار تومان به ازای هر نفر را در تاریخ ۳۰ دیماه به حساب سرپرستان واریز خواهند دید.
همزمان با این تحولات یارانهای، دولت فرصت حیاتی دیگری را برای سهامداران عدالت فراهم آورده که پتانسیل تغییر کلی در وضعیت مالی بخشی از این افراد را دارد، هرچند شایعات اخیر پیرامون «ثبتنام جاماندگان سهام عدالت» باعث سردرگمی فراوانی شده است. این فرآیند جدید، برخلاف تصور عمومی، به تخصیص سهام تازه به افرادی که فاقد این سهم هستند، ربطی ندارد.
بر اساس اطلاعیه رسمی شرکت سپردهگذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه، این طرح مختص تنها سهامدارانی است که مالک سهام عدالت بوده اما به هر دلیلی تاکنون هیچ سودی به حسابشان واریز نشده است. این افراد اکنون فرصت دارند که حداکثر تا ۲۲ دیماه با مراجعه به سامانه سجام (Sejam.ir)، اطلاعات هویتی یا بانکی خود را اصلاح یا تکمیل نمایند تا سودهای انباشته و معوقه آنها قابل وصول شود. شرکت سپردهگذاری تأکید مؤکد کرده است که «در این مرحله، هیچ ثبتنام جدیدی صورت نمیگیرد و هیچ سهام تازهای نیز واگذار نخواهد شد»، لذا افراد فاقد سهام نباید برای دریافت سهم جدید امیدی داشته باشند.
موانع پرداخت سود سهام عدالت و راهکارهای فوری
شرکت سپردهگذاری مرکزی دلایل متعددی را برای توقف واریز سود به حساب برخی سهامداران رسمی اعلام کرده است که نیازمند رسیدگی فوری است:
- ثبت شماره شبای بانکی با اشکال یا نامعتبر بودن آن.
- مسدود شدن یا راکد بودن حساب بانکی معرفیشده.
- معرفی نمودن حسابهای مشترک که نیاز به تأیید و امضای دو نفر دارند.
- استفاده از حسابهای ارزی یا بلندمدت که قابلیت دریافت این نوع واریزیها را ندارند.
این عوامل بهطور خودکار فرآیند پرداخت سود را متوقف میسازند. لذا، به تمامی سهامداران توصیه شده است که برای اطمینان از صحت کامل اطلاعات، فوراً به سامانه سجام مراجعه کرده و شماره شبای فعال و صحیح خود را وارد یا ویرایش کنند تا سودهای معوقه در مراحل آتی به حسابشان واریز گردد.
دیدگاه سازمان بورس درباره تجمیع سود سهام عدالت
سازمان بورس و اوراق بهادار توضیح داد که بخش اول از سود سهام عدالت مربوط به عملکرد سال مالی ۱۴۰۳ شرکتهای سرمایهپذیر است و مابقی سود، متعلق به عملکرد سال مالی ۱۴۰۲ میباشد. سخنگوی سازمان بورس در تشریح وضعیت جاری اعلام کرد که در حال حاضر مشغول پیگیری و تجمیع این سودها از شرکتهای سرمایهپذیر هستند و مبلغ دقیق سهم هر فرد در روزهای آتی نهایی خواهد شد.
مدیر نظارت بر ناشران سازمان بورس و اوراق بهادار در خصوص زمانبندی پرداختها توضیح داد: «فرآیند تجمیع سود و پرداخت آن توسط شرکت سپردهگذاری مرکزی انجام میشود و همکاران این شرکت همچنان در حال پیگیری دریافت سود از شرکتهای سرمایهپذیر هستند؛ بنابراین، مبلغ نهایی سود سهام عدالت در روزهای آینده نهایی خواهد شد.» وی همچنین افزود که فرآیند تجمیع سود برای مابقی سود سال ۱۴۰۳ نیز مستمر است و «پس از پرداخت مرحله پیشرو، هر زمان که رقم سود به عدد قابل توجهی برسد، مجدداً پرداخت صورت خواهد گرفت.»
دستهبندی سهامداران در مسیر واریز سود
مدیر نظارت بر ناشران سازمان بورس، سهامداران را در زمان پرداخت سود به سه گروه تقسیمبندی کرده تا روند پرداخت شفافتر باشد:
- دسته اول: سهامدارانی که اطلاعاتشان در سامانه سجام کامل است و واریز سود به صورت مستقیم به حساب بانکی آنها انجام میشود.
- دسته دوم: افرادی که اطلاعات ناقص دارند؛ سود این گروه در حساب سهام عدالت نزد شرکت سپردهگذاری مرکزی نگهداری میشود تا زمانی که اطلاعات تکمیل گردد.
- دسته سوم: سهامداران متوفی که پس از طی مراحل قانونی انحصار وراثت، سود به حساب وراث قانونی منتقل خواهد شد.
این دستهبندی به منظور جلوگیری از هرگونه سوءاستفاده یا از دست رفتن سهمی از سود، و تضمین عدالت در توزیع طراحی شده است.
اصلاح بنیادین در دهکبندی یارانهها؛ کنار گذاشتن روشهای سنتی
در بحبوحه اخبار سهام عدالت، بحث دهکبندی و یارانههای نقدی مجدداً به صدر اخبار اقتصادی بازگشته است. با وجود گذشت بیش از یک دهه از اجرای نظام دهکبندی، انتقادات بنیادین به دقت این سازوکار، بهخصوص پس از حذف گسترده یارانهبگیران در ماههای اخیر، همچنان پابرجاست.
وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کرده است که قصد دارد رویکرد سنتی دهکبندی را کنار گذاشته و جایگزین آن، معیار قرار دادن «سطح درآمد واقعی خانوار» باشد. احمد میدری، وزیر کار، با تأکید بر خطاهای سیستم فعلی، تصریح کرد: «تصور ثروتمند بودن همه افراد سه دهک بالای درآمدی اشتباه است؛ چراکه حدود ۲۷ میلیون نفر در این دهکها قرار دارند و بسیاری از آنها اصلاً جزو اقشار مرفه نیستند.»
شاخصهای دقیق حذف یارانه؛ تمرکز بر داراییهای کلان
با وجود تغییرات آتی در روشهای ارزیابی، شاخصهای دارایی همچنان به عنوان مبنای اصلی حذف از فهرست یارانهبگیران باقی میمانند. طبق آمار رسمی، خانوارهای دارای شرایط زیر مشمول حذف خواهند بود:
- ارزش تجمعی املاک آنها بیش از ۳۵ میلیارد تومان باشد.
- مجموع ارزش خودروهای تحت مالکیت آنها بیش از ۳ میلیارد تومان باشد.
- انجام بیش از ۵ سفر خارجی غیرزیارتی در طول سال.
- داشتن تراکنشهای بانکی با حجم بالا و مشکوک.
- داشتن اقامت دائم در خارج از کشور.
این دادهها نشان میدهد که تا کنون بیش از ۱۰ میلیون نفر از ابتدای سال جاری، بر اساس همین معیارهای دارایی، از فهرست دریافت یارانهها خارج شدهاند.
تمرکز بر درآمد خالص در آییننامه جدید دهکبندی
بر اساس آییننامه پیشنهادی، تمرکز اصلی از دهکهای هشتم تا دهم برداشته شده و پارامترهای درآمد خالص واقعی خانوار، تعداد اعضای خانواده و برآورد هزینههای واقعی زندگی، به عنوان ملاک اصلی تعیین صلاحیت قرار خواهند گرفت. وزیر کار اظهار داشت که این تغییر رویکرد، «تصویر دقیقتری از وضعیت معیشتی خانوارها ارائه میدهد، به ویژه در شهرهای بزرگی مانند تهران که هزینه مسکن بخش عمدهای از درآمد را به خود اختصاص میدهد.»
امکان اعتراض و بازگشت به چرخه دریافت یارانه
در صورتی که یارانه فردی قطع شده باشد و وی معتقد به اشتباه در محاسبات است، سامانه آنلاین hamayat.mcls.gov.ir برای ثبت اعتراض در دسترس است. افراد میتوانند مدارک خود را بارگذاری کرده و درخواست بررسی مجدد را ثبت کنند؛ در صورت تأیید کارشناسان، یارانه مجدداً برقرار و مابهالتفاوت واریزیها انجام خواهد شد.
کالابرگ الکترونیکی در مرحله ششم: حمایت هوشمندانه پیش از نوروز
کالابرگ الکترونیکی به عنوان ابزار حمایتی کلیدی دولت، وارد مرحله ششم خود میشود. سخنگوی دولت اعلام کرده که در این فاز، علاوه بر یارانهبگیران فعلی، برخی از افرادی که در گذشته حذف شده بودند نیز دوباره مشمول حمایت خواهند شد. در این مرحله، برخلاف دورههای پیشین، مبلغ ثابت و از پیش تعیینشدهای اعلام نشده است و حمایت به صورت محاسبه مابهالتفاوت قیمت کالاهای اساسی با نرخ مصوب انجام خواهد شد. این سازوکار حمایتی هوشمند، قرار است پیش از آغاز سال نو اجرایی شود و مشمولان بدون نیاز به ثبتنام جدید، از مزایای آن بهرهمند خواهند شد.
