شوک مستمری ۱۴۰۵: آیا ۸ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان در سال، نان آورِ ۵ میلیون مددجو خواهد بود؟

در حالی که نگاه عمومی جامعه به افزایش حقوق و یارانه معطوف است، بخش قابل توجهی از جمعیت ایران، یعنی خانوارهای تحت پوشش نهادهای حمایتی، چشم‌به‌راه ابلاغ و واریز مبلغ مستمری سال آینده خود هستند. پرداخت‌هایی که با عنوان «مستمری» شناخته می‌شوند و نه حقوق، و رقم آن به حدی ناچیز است که در تقابل با اعداد و ارقام اقتصاد روزمره، رنگ می‌بازد.

کمیته امداد امام خمینی (ره) به عنوان شناخته‌شده‌ترین نهاد در این حوزه، مستمری ماهیانه به بیش از ۵ میلیون نفر در قالب ۲.۵ میلیون خانوار پرداخت می‌کند. با این حال، مستمری پرداختی که برای خانوارهای مختلف از ۱.۵ تا حدود ۴.۵ میلیون تومان در ماه متغیر است، هیچ تناسبی با خط فقر اعلامی تهران (۴۰ میلیون تومان) یا حتی حداقل حقوق کارگری (۱۲ تا ۱۴ میلیون تومان) ندارد. پیش‌بینی می‌شود با تداوم روندهای تورمی و حذف ارز ترجیحی، قدرت خرید این مبالغ در سال آینده نیز کاهش بیشتری یابد.

اما فرآیند تعیین این رقم چگونه است؟ حسین خدرویسی، معاون حمایت و سلامت خانواده کمیته امداد، در این رابطه به خبرنگار همشهری می‌گوید: «فرآیند تصویب مستمری‌ها به صورت بخشی از بودجه دولت است که به مجلس پیشنهاد می‌شود و میزان افزایش سالانه آن هم در کمیسیون‌های تخصصی و صحن عمومی تعیین می‌شود. مبلغ سالانه که در بودجه تصویب شده است از سوی سازمان برنامه بودجه به کمیته امداد ابلاغ میشه و اعتباراتش هم هر ماه از سمت دولت تخصیص پیدا می‌کند و به مددجو پرداخت می‌شود.»

بر این اساس، مستمری سالانه مددجویان برای سال ۱۴۰۵، مبلغ ۸ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان پیش‌بینی شده است که نسبت به سال قبل افزایش نشان می‌دهد. خدرویسی در توضیح میزان این افزایش می‌افزاید: «در بودجه سال ۱۴۰۵ قبل از اصلاح حدود ۳۰ درصد افزایش پیش‌بینی شده بود اما بعد از اینکه اصلاح شد الان عددی بین ۴۰ تا ۵۰ درصد در حال بحث و گفت‌وگو است و ظاهراً عدد ۵۰ درصد بیشتر مورد تاکید قرار دارد. ما هم با توجه به شرایط اقتصادی و نیازهای مددجویان امیدواریم بتوانیم مستمری بیشتری به آن‌ها پرداخت کنیم.»

برای درک بهتر، نگاهی به روند افزایش این مستمری و مقادیر ماهیانه آن در سال جاری می‌اندازیم. در ابتدای سال ۱۳۹۹، مستمری ماهانه به ازای هر نفر حدود ۲۰۰ هزار تومان بود که این رقم در سال ۱۴۰۳ به حدود یک میلیون تومان رسید. در سال ۱۴۰۴ نیز مقادیر ماهیانه به شرح زیر است:

• خانوار یک نفره: یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان

• خانوار دو نفره: ۲ میلیون تومان

• خانوار سه نفره: ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان

• خانوار چهار نفره: ۳ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان

• خانوار پنج نفره و بالاتر: ۴ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان

با یک محاسبه سرانگشتی، اگر برای هر نفر به طور متوسط ماهی یک و نیم میلیون تومان مستمری در نظر بگیریم، پرداخت ماهیانه به حدود ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر، بودجه‌ای بالغ بر ۸ هزار میلیارد تومان را ماهانه طلب می‌کند. این ارقام، وزن مالی حمایت از جمعیتی قابل توجه را نشان می‌دهد، اما پرسش اصلی درباره کفایت این مبالغ برای رفع حداقل‌های معیشتی همچنان بی‌پاسخ می‌ماند.