هشدار: خرید خودرو در هفته پیش رو به ضرر شما تمام میشود/ پیشبینی تکاندهنده از قیمتها
اگر این روزها قصد خرید خودرو دارید، دست نگه دارید؛ چرا که کارشناسان میگویند بازار در هفتههای پایانی بهمن با وجود افزایش قیمتها، همچنان در رکود فرو خواهد رفت. اینجا معمای همیشگی بازار خودرو است: قیمتها که بالا میرود، خریداران سردرگمتر میشوند و معاملات کمتر. برای خریداران و فروشندگان، این سوال اساسی است که سرنوشت قیمت خودرو تا پایان سال چه خواهد شد؟
در شرایطی که هر روز قیمتها در حال تغییر است، بازار خودرو ایران این روزها بیش از هر زمان دیگری در هالهای از ابهام فرو رفته است. نگاهی به تحولات روزهای اخیر نشان میدهد که نوسانات نرخ ارز و فضای پرتنش سیاسی، مستقیماً بر قیمتگذاری خودروها اثر گذاشته است. همزمان با رشد قیمت دلار و التهاب در بازارهای موازی، انتظارات تورمی در بازار خودرو نیز شعلهور شده و فروشندگان را به افزایش قیمتهای پیشنهادی ترغیب کرده است. اما نکته قابل تامل، واکنش عجیب خریداران است؛ آنها با وجود این افزایشها، محتاطتر از قبل عمل میکنند و بازار را در وضعیتی رکودی نگه داشتهاند.
سه سطح بلاتکلیفی؛ از شورای رقابت تا نمایشگاهداران
مرتضی مصطفوی، کارشناس برجسته صنعت خودروسازی، با اشاره به ریشههای این سردرگمی معتقد است که هماکنون بازار خودرو در سه سطح با بلاتکلیفی مواجه است که نتیجه آن به رکودی عمیق در این بخش انجامیده است.
به گفته این کارشناس، نخستین سطح از این ابهام در حوزه سیاستگذاری کلان خودرویی کشور دیده میشود. وی در این خصوص توضیح داد: "در خصوص بحث قیمت خودرو، در سه سطح بلاتکلیفی وجود دارد و این وضعیت به نوعی رکود و اغما در این حوزه انجامیده است. نخست در سطح سیاستگذاری، به دلیل آنکه هنوز مشخص نیست واگذاری مدیریت صنعت خودروسازی به بخش خصوصی چه پیامدهایی داشته و آیا به نفع این صنعت بوده یا در خدمت گروههای خاص قرار گرفته است، فضای روشنی وجود ندارد."
مصطفوی با اشاره به سرنوشت مبهم خصوصیسازی در دو غول خودروسازی کشور افزود: "افکار عمومی نیز درباره خصوصیسازی در ایرانخودرو به جمعبندی مشخصی نرسیده است. در مورد سایپا نیز هنوز روشن نیست چه تصمیمی اتخاذ میشود. به نظر میرسد تا زمانی که ارزیابی دقیقی از عملکرد مدیریت بخش خصوصی در ایرانخودرو ارائه نشود، واگذاری سایپا نمیتواند اقدام مناسبی باشد. در زمینه واردات خودرو نیز وضعیت مشابهی حاکم است و جهتگیریها هنوز روشن نیست."
حذف ارز ترجیحی؛ فرصت یا تهدید برای مصرفکننده؟
دومین سطح از این سردرگمی به خودروسازان و سیاستهای قیمتگذاری بازمیگردد. به اعتقاد این کارشناس، هرچند حذف ارز ترجیحی گامی مثبت در شفافسازی اقتصاد خودرو بوده، اما تبعات آن هنوز مشخص نیست.
مصطفوی در این باره اظهار داشت: "در سطح خودروسازان، خوشبختانه ارز ترجیحی حذف شد و این اقدام رخداد مثبتی تلقی میشود. خودروسازان به سمت افزایش قیمت تمامشده و قیمت کارخانه حرکت کردهاند. با این حال مشخص نیست این روند چه تاثیری بر قیمتها میگذارد. از یک سو نارضایتی اجتماعی وجود دارد و نهادهای ناظر تاکید دارند افزایش قیمتها نباید غیرمنطقی باشد. از سوی دیگر خودروسازان با حذف ارز ترجیحی در پی استفاده از فرصت برای افزایش قیمت هستند."
وی به تناقضهای موجود در این حوزه نیز اشاره کرد و گفت: "در این میان، اظهارنظرهای متناقض نیز دیده میشود. از جمله اعلام افزایش قیمت از سوی ایرانخودرو و مخالفت نهادهای ناظر و تعلیق نماد این شرکت در بورس که همگی نشاندهنده تداوم بلاتکلیفی در این حوزه است."
سایه ترس بر بازار؛ وقتی دلار از خودرو پیشی میگیرد
اما شاید ملموسترین سطح بلاتکلیفی برای مصرفکنندگان عادی، وضعیت خود بازار است. جایی که فضای پرتنش سیاسی و اقتصادی، هرگونه تصمیمگیری برای خرید یا فروش را با تردید مواجه کرده است.
مصطفوی در تشریح این وضعیت خاطرنشان کرد: "بلاتکلیفی سوم در خود بازار خودرو شکل گرفته است. سایه تنش و احتمال درگیری بر بازار خودرو و سایر بازارها اثر گذاشته و این بازار که پیوند نزدیکی با دلار و فعالیت دلالان دارد، با احتیاط در سرمایهگذاری و معامله روبهرو شده است. از یک سو افزایش نرخ ارز به رشد قیمتها دامن میزند و از سوی دیگر همین احتیاط، رکود را تشدید میکند. بنابراین در بازار خودرو نیز فضایی همراه با رکود و تردید شکل گرفته است."
چشمانداز پایانی سال؛ رکود تورمی در انتظار خریداران
پرسش اصلی اما آینده بازار در هفتههای باقیمانده تا پایان سال است. آیا این وضعیت مبهم ادامه خواهد یافت یا تغییر مسیر خواهیم دید؟
این کارشناس صنعت خودرو معتقد است که تا پایان سال جاری نباید انتظار تغییر اساسی در این فضا را داشت. وی توضیح داد: "این سه سطح از بلاتکلیفی تا پایان اسفند به نقطهای روشنتر میرسند و از سال آینده بخشی از این وضعیت فروکش میکند. با این حال تا پایان سال، فضای بازار خودرو همچنان درگیر رکود تورمی میماند. این به این معناست که افزایش قیمت رخ میدهد و همزمان رکود نیز ادامه دارد. این افزایش قیمت احتمالاً بهگونهای خواهد بود که فاصله قیمت کارخانه و بازار کاهش یابد و این دو به یکدیگر نزدیکتر شوند."
مصطفوی در پایان با تحلیل رفتار سرمایهگذاران در شرایط کنونی تاکید کرد: "با وجود افزایش قیمت، حجم معاملات بالا نمیرود. زیرا سایه تنشها موجب میشود داراییهای نقدشوندهتر مانند دلار و سکه رونق بیشتری پیدا کنند. در مقابل، داراییهای سرمایهای و بادوامتر مانند خودرو و ملک با رکود بیشتری مواجه میشوند."
بر اساس تحلیل این کارشناس، در صورتی که رخداد شوکآور خاصی مانند توافق یا جنگ اتفاق نیفتد و شرایط کنونی ادامه یابد، بازار خودرو با افزایش قیمت همراه است. این افزایش به نزدیکتر شدن قیمت کارخانه و بازار میانجامد و همزمان رکود در معاملات نیز تداوم دارد.
