تغییرات کلیدی در معیار یارانه: آیا حقوق پایه هم یارنه نمیگیرد؟
تغییرات اخیر در سازوکار پرداخت یارانه نقدی، نگرانیهایی را درباره حذف افراد بیشتری، حتی با حداقل حقوق، از لیست دریافتکنندگان برانگیخته است.
وزارت کار با اعلام تغییراتی در الگوی مشمولیت دریافت یارانه، رویکردی نوین را در پیش گرفته که دیگر دهکبندی صرف، مبنای اصلی نخواهد بود. معاون وزیر رفاه با اشاره به این تحولات، اعلام کرده است که از این پس، خانوارهای تکنفره با درآمد ماهانه بیش از ۳۰ میلیون تومان و خانوادههای دونفره با درآمدی بالغ بر ۳۶ میلیون تومان، از چرخه دریافت یارانه خارج میشوند. این در حالی است که بر اساس لایحه بودجه ۱۴۰۵، حداقل دستمزد سال آینده ۱۸.۶ میلیون تومان تعیین شده است. این رقم به این معنی است که یک خانواده دو نفره که هر دو نفر حقوق پایه را دریافت کنند، بدون احتساب مزایا و اضافه کار، از سال آینده مشمول دریافت یارانه نخواهند بود.
یعقوب اندایش، یکی از مقامات وزارت کار، معیارهای دیگری چون داشتن خودرو و املاک با ارزش مجموعاً ۵۰ میلیارد تومان را نیز در کنار درآمد، عوامل حذف از لیست یارانهبگیران بر شمرده است. به عنوان مثال، اگر مجموع ارزش چهار خودروی یک خانواده از پنج میلیارد تومان فراتر رود، یا ارزش املاک آنها به ۵۰ میلیارد تومان برسد، از دریافت یارانه باز خواهند ماند.
این محاسبات در حالی اعلام میشود که اگر یک زن و شوهر شاغل، هر کدام ۱۸ میلیون تومان حقوق دریافت کنند، مجموع درآمد ماهانه آنها ۳۶ میلیون تومان خواهد بود و این بدان معناست که آنها باید با یارانه ۳۰۰ هزار تومانی ماهانه خداحافظی کنند. برای یک فرد مجرد نیز، داشتن درآمد ۳۰ میلیون تومان (شامل حقوق و اضافه کار) به معنای خروج از دایره یارانهبگیران است.
در پاسخ به این پرسش که آیا با درآمد ۳۰ میلیون تومان میتوان زندگی را اداره کرد، آقای اندایش ابراز امیدواری کرده که تنها ۱۵ درصد از جامعه مشمول این حذفها خواهند شد و ۸۵ درصد دیگر، همچنان یارانهبگیر باقی خواهند ماند. این اظهارات در حالی مطرح میشود که ارقام اعلام شده، تفاوت چندانی با معیارهای اوایل سال جاری ندارد، در حالی که تورم افسارگسیخته، به خصوص پس از حذف ارز ترجیحی و افزایش ۱۵۰ درصدی قیمت برخی کالاهای اساسی، این اعداد را با واقعیتهای اقتصادی جامعه همخوانی ندارد.
مقایسه با جداول بهار امسال نشان میدهد که معیار قطع یارانه برای خانوارهای یک نفره ۳۰ میلیون تومان، دو نفره ۳۷.۵ میلیون تومان، سه نفره ۴۵ میلیون تومان، چهار نفره ۵۲.۵ میلیون تومان و پنج نفره ۶۰ میلیون تومان بود. اما با تغییرات اخیر، ظاهراً هزینه کرد ۱۰ میلیون تومانی به عنوان یکی از شاخصها حذف شده و سقف قیمت خودرو از سه میلیارد به پنج میلیارد تومان و مسکن از ۳۵ میلیارد به ۵۰ میلیارد تومان افزایش یافته است.
نکته قابل توجه دیگر این است که خط فقر بر اساس برآوردهای صورت گرفته، به ۳۵ میلیون تومان رسیده است، در حالی که برخی کارشناسان کارگری این رقم را تا ۵۵ میلیون تومان نیز تخمین میزنند. دولت با وجود این، همچنان از اعلام رسمی خط فقر خودداری کرده و تنها سخنگوی دولت، رقم خط فقر برای سال آینده را حدود ۶ میلیون و ۱۲۸ هزار تومان به ازای هر نفر اعلام کرده است.
پیش از این، شش شاخص برای شناسایی دهکهای پردرآمد در نظر گرفته شده بود که شامل تملک املاک لوکس بالای ۳۵ میلیارد تومان، خودرو با ارزش بیش از سه میلیارد تومان، درآمدهای بالاتر از سقف مشخص (۳۰ میلیون تومان برای خانوار تکنفره)، هزینه ماهانه بیش از ۱۰ میلیون تومان به ازای هر نفر، ایرانیان مقیم خارج و داشتن بیش از پنج سفر خارجی در سال بود.
در حال حاضر، تعداد دریافتکنندگان یارانه نقدی از حدود ۸۰ میلیون نفر در بهمن دو سال قبل، به ۷۰.۶ میلیون نفر کاهش یافته است. این کاهش عمدتاً ناشی از اجرای قانون بودجه ۱۴۰۴ مبنی بر حذف یارانه دهکهای ۸ تا ۱۰ و همچنین خروج حدود ۸ میلیون نفر از اواخر سال گذشته تاکنون بوده است. با تصمیمات اخیر وزارت کار، بحث دهکبندی کمرنگتر شده و تمرکز اصلی بر درآمد، خودرو و خانه لوکس قرار گرفته است.
