پیشبینی جدید وزارت نیرو/ تحلیل کارشناسی از ناترازی برق: تابستان ۱۴۰۵ بالاخره قطعی برق داریم یا نه؟
اگر در ماههای گرم سال گذشته از خاموشیهای مکرر به تنگ آمدهاید و حالا نگران تابستان پیش رو هستید، خبرهای ضد و نقیضی از مسئولان و کارشناسان درباره قطعی برق در سال ۱۴۰۵ منتشر شده است. برخی وعده «تابستان بدون خاموشی» میدهند و برخی دیگر هشدار میدهند که ناترازی ۲۰ هزار مگاواتی همچنان پابرجاست. این گزارش میدانی را از دست ندهید.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، در نشست با فعالان اقتصادی استان لرستان با اشاره به ناترازی ۲۵ هزار مگاواتی برق در زمان تحویل دولت، از برنامههای دولت برای رفع این مشکل خبر داد . وی تأکید کرد: «وعده دروغ به کسی نمیدهم؛ با مردم صادق خواهم بود. با تلاشهای صورت گرفته سال ۱۴۰۵ دیگر خاموشی نخواهیم داشت و با پروژههایی که در دست اجرا داریم مردم دیگر نگرانی قطع برق نداشته باشند» .
پزشکیان با بیان اینکه تاکنون ۱۰ هزار مگاوات به ظرفیت شبکه افزوده شده است، افزود: «تحول اصلی در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر رخ داده است؛ بهطوریکه ظرفیت نیروگاههای خورشیدی از ۱۰۰۰ مگاوات به مرز ۵۰۰۰ مگاوات رسیده و ۱۰۰۰ مگاوات دیگر نیز تا فروردین ۱۴۰۵ وارد مدار میشود» .
اعتراف توانیر به ادامه ناترازی
در مقابل این وعده خوشبینانه، محمد الهداد، سرپرست شرکت توانیر، با اذعان به ادامه مشکلات شبکه برق کشور گفت: «با وجود پیشبینی افزایش تولید برق در سال آینده، همچنان ناترازی در شبکه برق کشور وجود دارد» . وی بر ضرورت برگزاری جلسات آسیبشناسی و برنامهریزی دقیق برای مدیریت مصرف از هماکنون و پیش از آغاز فصل گرما تأکید کرد .
اردشیر مذکوری، مدیرعامل شرکت مدیریت شبکه برق ایران نیز با بیان اینکه تابستان پیشرو شرایط خاصی را در پی خواهد داشت، بر ضرورت شفافیت در اطلاعرسانی و اتخاذ نگاه واقعبینانه نسبت به وضعیت انرژی کشور تأکید کرد .
پیشبینی کارشناسان از ناترازی ۲۰ هزار مگاواتی
هاشم اورعی، عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی شریف، در گفتوگو با خبرنگار «دنیایاقتصاد» پیشبینی کرد که تابستان ۱۴۰۵ با بیش از ۲۰ هزار مگاوات ناترازی برق مواجه خواهیم شد . وی با اشاره به ناترازی ۲۲ هزار مگاواتی در سالجاری و افزایش سالانه ۵ درصدی تقاضا، تحقق وعده برق بدون خاموشی را غیرممکن دانست .
اورعی با انتقاد از تمرکز صرف بر انرژی خورشیدی گفت: «افزایش ظرفیت از طریق انرژی خورشیدی پیشبینی شده است. اما انرژی خورشیدی دو مشکل اساسی دارد. اول اینکه فقط برق ظهر را تامین میکند و ما سیستم ذخیرهسازی برای تامین برق غروب و شب نداریم. دوم اینکه برای تامین ۲۲ هزار مگاوات ناترازی، باید حدود ۸۸ هزار مگاوات نیروگاه خورشیدی اجرا کنیم. این به شرطی است که باتری برای ذخیرهسازی داشته باشیم که نداریم» .
وی پیشبینی کرد تا زمان اوج مصرف سال آینده، نهایتاً بتوانیم حدود ۵ هزار مگاوات برق خورشیدی اضافه کنیم .
توهم رفع ناترازی با انرژی خورشیدی
«دنیای اقتصاد» در گزارش دیگری با عنوان «توهم رفع ناترازی در تابستان ۱۴۰۵» به بررسی دقیق ظرفیتهای خورشیدی کشور پرداخته است . جابر میرزایی، مدیر مهندسی حوزه انرژیهای تجدیدپذیر، در این گزارش تأکید کرد که ضریب ظرفیت واقعی نیروگاههای خورشیدی ایران بین ۲۰ تا ۲۷ درصد و سهم قابل اتکای آن در ساعات پیک تنها ۳۰ تا ۷۰ درصد ظرفیت اسمی است .
به گفته وی، حتی با تحقق اهداف ظرفیت اسمی اعلام شده توسط منابع دولتی تا تابستان آینده، سهم انرژی خورشیدی در پیک مصرف قادر به جبران ناترازی پیشبینیشده بیش از ۲۰ هزار مگاواتی نخواهد بود و تنها حدود ۶ تا ۷ درصد از بار پیک را تامین میکند .
کارشناسان این گزارش معتقدند افزودن ظرفیت اسمی جدید بدون تقویت شبکه انتقال و توزیع، ایجاد ذخیرهسازهای باتری، اصلاح قیمتگذاری دستوری، تضمین قراردادهای بلندمدت و کاهش بوروکراسی، تنها جابهجایی اعداد روی کاغذ است و وعده «تابستان بدون خاموشی» در حد شعار باقی خواهد ماند .
پیشبینی کاهش ناترازی از سوی مجلس
در مقابل این تحلیلهای هشداردهنده، رضا سپهوند، عضو کمیسیون انرژی مجلس، نظر خوشبینانهتری دارد. وی با اشاره به عملکرد دولت در حوزه انرژی خورشیدی گفت: «به طور میانگین در هفته حدود ۲۰۰ مگاوات برق خورشیدی وارد مدار میشود و این میزان از ابتدای سال تاکنون به حدود ۴ هزار مگاوات رسیده است» .
سپهوند پیشبینی کرد که میزان ناترازی برق در سال آینده کاهش پیدا کند و به دنبال آن قطعی برق صنایع کمتر شود، اما همچنان با ناترازی مواجه خواهیم بود . وی میزان ناترازی در تابستان امسال را ۱۷ هزار مگاوات اعلام کرد که نسبت به سال گذشته کمتر شده است .
تحلیل میدانی از وضعیت نیروگاهها
بررسیهای میدانی نشان میدهد که رضا پدیدار، عضو هیات نمایندگان اتاق ایران، نیز نسبت به وعدههای بدون خاموشی تردید دارد. وی با اشاره به تلفات ۱۱ درصدی برق و راندمان پایین برخی نیروگاهها (بین ۷ تا ۱۵ درصد) گفت: «به نظر نمیرسد این وعده قابل تحقق باشد و نیازمند اصلاحات سیستمی در این زمینه هستیم» .
پدیدار با اشاره به کاهش سرمایهگذاری در صنعت برق به سطح سال ۱۳۹۰ هشدار داد: «در چنین شرایطی صنعت برق درجا میزند. با توجه به رشد مصرف، رشد جمعیت و افزایش تقاضای رفاه، نه تنها سال آینده بینیاز نمیشویم، بلکه نیازمندتر هم خواهیم شد» .
نظر شما چیست؟
با توجه به وعدههای مسئولان و هشدارهای کارشناسان، به نظر میرسد تابستان ۱۴۰۵ همچنان با چالشهای جدی در تامین برق مواجه خواهد بود. میزان تحقق اهداف تعیینشده در حوزه انرژی خورشیدی، بهبود راندمان نیروگاهها و مدیریت بهینه مصرف از جمله عواملی هستند که میتوانند سرنوشت خاموشیهای تابستان آینده را تعیین کنند.
