نان دو نرخی شد؟ جزئیات طرح جدید سهمیه آرد و قیمتگذاری خریدهای مازاد
طرح جدید مدیریت خرید نان در استانهایی از کشور آغاز شده که بر اساس آن، خریدهای غیرمتعارف و در حجم بالا با نرخ تجاری محاسبه میشود. مسئولان میگویند این تصمیم به معنای افزایش قیمت نان یا محدودیت خرید روزانه خانوارها نیست و هدف آن جلوگیری از خروج آرد یارانهای از چرخه مصرف خانوارهاست.
انتشار خبرهایی درباره سهمیهبندی نان و محاسبه قیمت متفاوت برای خریدهای مازاد، نگرانیهایی را میان شهروندان ایجاد کرده است. در برخی گزارشها از سهم ماهانه ۸ کیلوگرم آرد برای هر نفر و افزایش قیمت نان پس از عبور از این میزان صحبت شده است. با این حال، توضیحات مدیران غله در استانهای مختلف نشان میدهد سازوکار طرح به این سادگی نیست و برای همه افراد سقف خرید یکسانی تعیین نشده است.
نان دو نرخی شده است؟
علی عیوضی، مدیرکل غله و خدمات بازرگانی استان زنجان، با رد برداشت عمومی از دو نرخی شدن نان اعلام کرده است که خرید متعارف خانوارها همچنان با قیمت مصوب انجام میشود و افزایش قیمتی برای مصرف روزانه مردم در نظر گرفته نشده است.
به گفته او، نرخ تجاری فقط برای خریدهای غیرمتعارف و در حجم بالا اعمال میشود. این طرح با هدف جلوگیری از خرید انبوه نان یارانهای و فروش مجدد آن با قیمت بالاتر اجرا شده است.
بر اساس توضیحات مسئولان، تشخیص خرید غیرمتعارف از طریق اطلاعات ثبتشده در سامانه هوشمند نان انجام میشود و نانوایان در تعیین این موضوع دخالتی ندارند.
سهمیه ماهانه نان هر ایرانی چقدر است؟
یکی از ارقام مطرحشده در توضیحات مسئولان، میانگین سهم آرد هر ایرانی است که حدود ۸ کیلوگرم در ماه اعلام شده است.
با این حال، این عدد به معنای تعیین سهمیه ثابت ۸ کیلوگرمی برای تمام افراد نیست. علی عیوضی تأکید کرده است که نمیتوان بدون توجه به تعداد اعضای خانوار، شرایط زندگی و تفاوت مصرف در مناطق شهری و روستایی، سقف یکسانی برای خرید نان تعیین کرد.
بر اساس شیوه جدید، اطلاعات خرید شهروندان در دو سال گذشته مبنای ارزیابی الگوی مصرف قرار میگیرد. همچنین خرید تمام اعضای خانواده با کد ملی سرپرست خانوار محاسبه میشود.
بنابراین اگر مجموع خرید اعضای یک خانواده از الگوی مصرف ثبتشده آنها بیشتر شود، مقدار مازاد مشمول نرخ تجاری خواهد شد.
بعد از اتمام سهمیه، قیمت نان چقدر میشود؟
در برخی پیامهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی، قیمت نان لواش پس از پایان سهمیه حدود ۹ هزار و ۹۰۰ تومان اعلام شده است. همچنین ارقامی مانند ۱۲ هزار و ۶۵۰ تومان برای خرید مازاد مطرح شدهاند.
با این حال، این ارقام بهعنوان نرخ سراسری و قطعی نان از سوی مسئولان تأیید نشدهاند.
آنچه در توضیحات رسمی مدیران غله آمده، این است که خریدهای خارج از الگوی متعارف با نرخ تجاری محاسبه میشوند. نرخ دقیق نیز به ضوابط اجرایی و نوع خرید بستگی دارد.
از سوی دیگر، خرید معمول و روزانه خانوارها همچنان با نرخ مصوب انجام میشود و قرار نیست همه مردم پس از خرید تعداد مشخصی نان، ناگهان با افزایش قیمت مواجه شوند.
طرح مدیریت خرید نان در کدام استانها اجرا شده است؟
اجرای آزمایشی این شیوه ابتدا در استان مرکزی انجام شده و پس از بررسی نتایج، اجرای آن در استانهای دیگر نیز در دستور کار قرار گرفته است.
طبق اعلام مدیران غله، این طرح در استان زنجان از روز یکشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۵ وارد مرحله اجرایی شده است.
امید جهاننژادیان، مدیرکل غله و خدمات بازرگانی خوزستان نیز در توضیحات خود اعلام کرده است که طرح مدیریت خرید نان در سطح استانهای کشور دنبال میشود.
او تأکید کرده است که الگوی مصرف خانوارها بر اساس اطلاعات ثبتشده در سامانه طی دو سال گذشته تعیین میشود و تفاوت شرایط مصرف در مناطق شهری و روستایی نیز در این محاسبات مورد توجه قرار میگیرد.
چرا دولت خرید نان را مدیریت میکند؟
مسئولان هدف اصلی اجرای این طرح را جلوگیری از سوءاستفاده از آرد یارانهای عنوان کردهاند.
بر اساس توضیحات مدیرکل غله زنجان، پیش از اجرای این شیوه، برخی افراد با استفاده از کارتهای بانکی مختلف اقدام به خرید حجم بالایی از نان میکردند. این خریدها در مواردی باعث خروج نان یارانهای از چرخه مصرف خانوار و عرضه مجدد آن در بازار میشد.
به گفته عیوضی، حدود هزار و ۱۷۰ نفر در استان زنجان، ماهانه بیش از ۹۰۰ تن نان خریداری میکردند؛ رقمی که معادل حدود ۱۰ درصد مصرف نان استان اعلام شده است.
او معتقد است شناسایی خریدهای غیرمتعارف از طریق سامانه میتواند از خروج نان یارانهای از شبکه مصرف خانوار جلوگیری کند و دسترسی مصرفکنندگان عادی را بهبود ببخشد.
آیا خرید روزانه نان برای مردم محدود میشود؟
امید جهاننژادیان، مدیرکل غله و خدمات بازرگانی خوزستان، تأکید کرده است که اجرای طرح مدیریت خرید نان به معنای محدودیت برای تأمین نان مورد نیاز روزانه مردم نیست.
به گفته او، مبنای محاسبه سهمیه سرپرست خانوار است و خرید سایر اعضای خانواده نیز در مجموع مصرف خانوار لحاظ میشود.
مسئولان همچنین از شهروندان خواستهاند کارت بانکی خود را در اختیار افراد ناشناس یا سودجو قرار ندهند؛ زیرا خریدهای انجامشده با کارت بانکی آنها در محاسبه الگوی مصرف خانوار ثبت میشود.
آیا باید نگران گران شدن نان باشیم؟
بر اساس توضیحات رسمی مسئولان، طرح جدید با هدف مدیریت مصرف آرد یارانهای و شناسایی خریدهای غیرمتعارف اجرا شده است و به معنای افزایش عمومی قیمت نان یا تعیین سهمیه ثابت برای تمام مردم نیست.
با این حال، نحوه محاسبه خریدهای مازاد و جزئیات اجرایی طرح همچنان از موضوعاتی است که نیاز به اطلاعرسانی شفافتر دارد؛ بهویژه برای خانوارهای پرجمعیت، خانوادههایی با شرایط مصرف متفاوت و افرادی که خرید نان آنها به دلایل خاص بیشتر از میانگین است.