وضعیت بحرانی اینترنت ایران؛ تغییر سیاست از «بلکلیست» به «وایتلیست» + آینده تاریک دسترسی؟
پس از قطع گسترده اینترنت در ۱۸ دی، بازگشت شبکه با کندی و محدودیتهای بیسابقهای همراه بوده است. بسیاری از کارشناسان بر این باورند که این اتفافت، نشاندهنده تغییر سیاست کلی از مسدودسازی سایتهای خاص به سمت محدودسازی کلی دسترسیها است. آیا اینترنت ایران دیگر به حالت عادی پیش از قطع برنمیگردد؟
پیش از آنکه وضعیت فعلی اینترنت ایران را «اختلال» بنامیم یا «کنترل»، باید به یک واقعیت توجه کرد: اینترنت ایران پیش از قطع کامل ۱۸ دی نیز در شرایط عادی قرار نداشت. طبق گزارش انجمن تجارت الکترونیک تهران، ایران از نظر کیفیت اینترنت در میان ۱۰۰ کشور رتبه ۹۷ و از نظر محدودیت و فیلترینگ رتبه ۹۹ را دارد؛ جایگاهی که ایران را پس از چین، به دومین کشور دارای بیشترین محدودیت اینترنتی تبدیل میکند.
پس از قطع کامل اینترنت در ۱۸ دی، بازگشت شبکه برخلاف دفعات گذشته، نه سریع بود و نه کامل. دسترسیها بهصورت مرحلهای بازگشتند و الگوی اعمال محدودیتها تغییر کرد.
تغییر الگوی فیلترینگ: از بلکلیست به وایتلیست
بسیاری از کارشناسان معتقدند سیاست فیلترینگ از مدل «بلکلیست» به «وایتلیست» تغییر کرده؛ به این معنا که بهجای مسدودسازی چند سرویس مشخص، اغلب مسیرها بسته شده و تنها دسترسیهای تأییدشده فعالاند.
تأثیر بر کیفیت و ابزارهای دسترسی
همزمان، هدفگیری پروتکلهای ارتباطی و محدودسازی IP دیتاسنترها باعث افت کیفیت، افزایش تأخیر و از کار افتادن بسیاری از ابزارهای دسترسی شده است.
این تحولات نگرانیهایی جدی درباره آینده اینترنت ایران ایجاد کردهاند.
جمعبندی: تغییر ساختاری در راه است؟
برای بسیاری از ناظران، آنچه امروز میبینیم صرفاً یک اختلال موقتی نیست، بلکه نشانهای از تغییر ساختاری در سیاستگذاری اینترنت کشور است. کندی و ماهیت تدریجی بازگشت سرویسها، همراه با تغییر الگوی محدودیتها، این گمانهزنی را تقویت میکند که ممکن است «وضعیت عادی» پیشین، دیگر معیار بازگشت نباشد و شاهد تعریف جدیدی از دسترسی اینترنتی در کشور باشیم.
