آلودگی هوا و تهدید جدی رشد مغزی کودکان؛ هشدار پزشکان به والدین
متخصصان کودکان هشدار میدهند که آلودگی هوا فقط تنفس کودکان را تهدید نمیکند؛ بلکه توانایی یادگیری و رشد مغزی آنها را هم به خطر میاندازد.
آلودگی هوا بهعنوان یکی از خطرناکترین تهدیدها برای سلامت کودکان شناخته میشود و اثرات آن فراتر از مشکلات تنفسی است. علی فرجی، متخصص بیماریهای کودکان و عضو هیات مدیره انجمن پزشکان ایران، هشدار داد که این آلایندهها تأثیرات عمیقی بر رشد مغز و سیستم عصبی کودکان دارند. وی با تأکید بر اثرات مضر سرب و دیگر مواد سمی موجود در هوا گفت: «آلایندههای هوا میتوانند باعث مسمومیتهای جدی و آسیب به دستگاه عصبی کودکان شوند.»
فرجی توضیح داد که آلودگی هوا علاوه بر ایجاد مشکلات اولیه تنفسی، مانند آسم، سطح اکسیژن خون را کاهش میدهد. این کاهش اکسیژن دسترسی سلولهای عصبی مغز به مواد حیاتی را محدود کرده و ضایعات عصبی را تشدید میکند. به گفته او، آلودگی هوا بهطور مستقیم از طریق سمیت مواد آلاینده و بهطور غیرمستقیم از طریق اختلالات تنفسی به سیستم عصبی کودکان آسیب وارد میکند.
این متخصص کودکان همچنین به وابستگی شدت آسیبها به سن کودک اشاره کرد و افزود: «هرچه سن کودک پایینتر باشد، تأثیر منفی آلودگی هوا بر حافظه، هوش و توان یادگیری او پایدارتر خواهد بود.» او تأکید کرد که کودکانی که در مناطق پرآلودگی زندگی میکنند، اغلب در دوران مدرسه با مشکلات یادگیری مواجه میشوند.
بر اساس آمارها، آلودگی هوا سالانه جان تعداد قابل توجهی از کودکان را در ایران میگیرد. فرجی با بیان اینکه «در ایران حدود ۵۰ هزار نفر بهطور مستقیم به دلیل آلودگی هوا جان خود را از دست میدهند و بیش از ۱۵ درصد این موارد مربوط به کودکان است»، گفت این مشکل در سطح جهانی نیز جدی است؛ در بسیاری از کشورها آلودگی هوا عامل مرگ هشت کودک از هر ۱۰۰ هزار کودک زیر پنج سال است.
برای کاهش آسیبهای ناشی از آلودگی هوا، فرجی توصیه کرد کودکان در روزهای آلوده از حضور در فضای باز خودداری کنند و فعالیتهای بدنی شدید انجام ندهند. او همچنین افزود که در صورت امکان، خانوادهها بهتر است برای مدتی از شهرهای آلوده خارج شوند.
فرجی به نقش تغذیه و مصرف مایعات در کمک به دفع سموم و پیشگیری از مشکلات گردش خون اشاره کرد و تأکید نمود که برخی از درمانهای طب سنتی شواهد علمی کافی برای مقابله با آلودگی هوا ندارند.
این متخصص کودکان در پایان بر همکاری جامعه و خانوادهها برای کاهش تولید آلایندهها تأکید کرد و گفت: «اقداماتی مانند رفع نقص فنی وسایل نقلیه شخصی و استفاده بهینه از وسایل گرمایشی میتواند در کاهش آلایندگی مؤثر باشد.» او یادآوری کرد که در روزهای آلوده، محافظت از کودکان و سالمندان ضرورت دارد و آنها باید در خانه نگه داشته شوند.
این هشدارها نشان میدهند توجه به آلودگی هوا و اثرات آن بر رشد و سلامت کودکان باید در صدر اولویتهای خانوادهها و مسئولان بهداشتی قرار گیرد، بهویژه در مناطقی که با آلودگی هوای مداوم مواجه هستند.
