عبدالناصر همتی بازگشت؛ وعده تثبیت نرخ دلار برای ۶ ماه آینده
عبدالناصر همتی، رئیس پیشین بانک مرکزی و وزیر سابق اقتصاد که با افزایش شدید نرخ دلار از سمت وزارت اقتصاد استیضاح شد، اکنون بار دیگر سکان بانک مرکزی دولت چهاردهم را در دست گرفته و وعده داده است بهای دلار را تا شش ماه ثابت نگه دارد، وعدهای که کارشناسان اقتصادی آن را چالشی بزرگ میدانند.
عبدالناصر همتی که پیشتر به دلیل افزایش حدود ۱.۵ برابری قیمت دلار در اسفند ۱۴۰۳ از سمت وزارت اقتصاد برکنار شد، اکنون با وقوع شوک ارزی جدید به ریاست بانک مرکزی منصوب شده است. این بار وعده او تثبیت نرخ دلار برای شش ماه آینده است، وعدهای که در شرایط ناپایدار فعلی بازار ارز به نظر جسورانه میآید.
همتی که پیش از ورود به کابینه دولت مسعود پزشکیان، برنامه ریاستجمهوری را در سر داشت، در زمان وزارت اقتصاد اقدام به حذف ارز نیمایی کرد. پیش از این، تولیدکنندگان مواد اولیه با ارز نیمایی (۴۴ هزار تومان) تأمین میشدند، اما پس از حذف آن مجبور به تهیه ارز توافقی با قیمت ۶۶ هزار تومان شدند. این اقدام با انتقادهای گستردهای مواجه شد و منتقدان هشدار دادند که موجی از گرانیها ایجاد خواهد شد.
با وجود دفاع دولت از تصمیم همتی و ادعای فاطمه مهاجرانی، سخنگوی وقت دولت، مبنی بر جلوگیری از رانت ۷۰۰ هزار میلیارد تومانی، افزایش نرخ دلار به ۹۲ هزار تومان در اسفند ۱۴۰۳ نشان داد که پیشبینیهای اقتصادی صحیح نبود و همین موضوع زمینهساز استیضاح همتی شد. در رأیگیری مجلس در ۱۲ اسفند ۱۴۰۳، ۱۸۲ نماینده به استیضاح او رأی مثبت دادند و همتی از وزارت اقتصاد برکنار شد.
در اظهارات دفاعی خود، همتی تأکید کرده بود: «من تلاش میکنم واقعیتها را مطرح کنم. مگر میشود کسی که بر اقتصاد کشور مسلط است نداند هفت سال تورم بالا چه بلایی بر سر مردم آورده است؟» او همچنین یادآور شد که ذخایر نفت و گاز، منابع انسانی و امکانات کشور در اختیار بانک مرکزی است و امیدوار است بتواند در جنگ اقتصادی موفق باشد.
با وقوع شوک ارزی دیماه ۱۴۰۴ که بهای دلار را به ۱۴۴ هزار تومان رساند، زمزمه تغییر رئیس بانک مرکزی قوت گرفت. محمدرضا فرزین که در دوره دولت سیزدهم مدیریت بانک مرکزی را برعهده داشت، جای خود را به همتی داد. مهدی طباطبایی، معاون دفتر رئیسجمهوری، به صورت رسمی اعلام کرد: «با نظر و تصمیم رئیسجمهوری، عبدالناصر همتی رئیس کل بانک مرکزی خواهد شد».
در جلسه هیئت دولت درباره سیاستهای ارزی، قاسم نودهفراهانی، رئیس اتاق اصناف ایران، با اشاره به وعده همتی گفت: «رئیس کل بانک مرکزی وعده داد با کارشناسان خود جلسه خواهد گذاشت و تا حد امکان نرخ ارز را شش ماه تا یک سال ثابت نگه دارد تا ثبات تولید، توزیع و قیمتها در بازار حفظ شود».
با این حال، اقتصاددانان به این وعده با دیده تردید نگاه میکنند. آلبرت بغزیان در گفتگو با شرق توضیح داد: «ادعای تثبیت نرخ دلار بازار آزاد با توجه به وضعیت ذخایر ارزی و عدم قطعیت سیاست خارجی، ادعای بزرگی است و مشخص نیست چگونه قابل تحقق باشد».
همتی پیشتر نیز در دوران ریاست خود بر بانک مرکزی تلاش داشت با مدیریت منابع ارزی و آزادسازی پولهای بلوکه، نرخ دلار را کنترل کند، اما بارها به خبردرمانی بازار ارز متهم شد. اکنون وعده تثبیت ششماهه ارز در شرایط ناپایدار فعلی، بار دیگر نگاهها را به سیاستهای ارزی دولت چهاردهم معطوف کرده است.
