طلای اینترنتی با توجه به شرایط فعلی بخریم یا نه؟
با گذشت بیش از سه ماه از ابلاغ مصوبه ساماندهی پلتفرمهای آنلاین طلا و نقره، هنوز خبری از اجرایی شدن آن نیست. کارشناسان هشدار میدهند که نبود نظارت و پشتوانه کافی در این بازار، ریسک سرمایهگذاری کاربران را افزایش داده و امکان ایجاد حباب قیمتی را بالا برده است.
از زمستان گذشته تبلیغات پررنگ پلتفرمهای خرید و فروش آنلاین طلا در شهرهای بزرگ ایران افزایش یافته و بیلبوردها و تبلیغات مترو وعده سرمایهگذاری امن و سوددهی مطمئن میدادند. بسیاری از شهروندان که از تورم و نوسان بازار سنتی طلا نگران بودند، این پلتفرمها را فرصتی برای حفظ ارزش داراییهای خود میدیدند.
با این حال، واقعیت بازار آنلاین طلا متفاوت از تبلیغات بود. گزارشها و هشدارهای وزارت صمت نشان داد که برخی پلتفرمها تخلفات متعددی از جمله پرداخت سود مازاد، استفاده از طلای کاربران به عنوان اعتبار، معاملات رمزارزی، ایجاد وامدهی و صدور کارت هدیه غیرمجاز انجام دادهاند.
در پاسخ به این مشکلات، دولت اواخر مهر ماه «دستورالعمل ساماندهی معاملات آنلاین طلا و نقره» را تصویب و در ۱۴ آبان ابلاغ کرد. هدف اصلی مصوبه، تعیین چارچوب مشخص برای فعالیت پلتفرمها و جلوگیری از تخلفات گسترده اعلام شد. طبق این دستورالعمل، معاملات آنلاین باید منطبق بر موجودی واقعی خزانه پلتفرمها باشد و فروش طلای آبشده ممنوع اعلام شده است. همچنین هویتسنجی کامل کاربران و ثبت همه تراکنشها در سامانه نظارتی بانک مرکزی الزامی شده و تحویل فیزیکی طلا باید حداکثر ظرف یک هفته انجام شود.
با وجود این مصوبه، رضا الفتنسب، رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی، در گفتوگو با رویداد۲۴ تأکید کرد که هنوز هیچ ضابطه اجرایی نشده و تنها چند جلسه در هیات مقررات برگزار شده است. قرار بود بانک مرکزی تا ۱۴ بهمن سامانه نظارتی و جزئیات ضوابط را ارائه دهد، اما این اقدام هنوز عملیاتی نشده است.
فعالیت پلتفرمها بدون پشتوانه کافی، بازار آنلاین طلا را به بستری مستعد ایجاد حباب قیمت و معاملات صوری تبدیل کرده است. گزارشها نشان میدهد که طی دو سال گذشته بیش از ۲.۵ تن طلا میان حدود ۳ میلیون کاربر در بیش از ۵۰۰ پلتفرم جابهجا شده، اما بخش زیادی از این پلتفرمها فاقد مجوز رسمی و بدون نظارت مؤثر فعالیت میکنند. در نتیجه، تحویل طلا با تأخیر چندروزه تا چندماهه انجام میشود و گاهی وزن یا عیار طلای تحویلی با سفارش اولیه همخوانی ندارد.
کارشناسان هشدار میدهند که بدون اجرای کامل ضوابط و نظارت مستمر، فعالیتها از پلتفرمهای بیضابطه به مسیرهای غیررسمی منتقل شده و سرمایه کاربران همچنان در معرض خطر خواهد بود. در صورت اجرای دقیق مصوبه، شفافیت و پشتوانه معاملات افزایش یافته و اعتماد کاربران به بازار آنلاین باز خواهد گشت، هرچند محدودیتها ممکن است بخشی از سرمایهها را به سمت بازارهای موازی مانند ارز و رمزارز هدایت کند.
