جهش میلیونی قیمت ۱۱ کالای اساسی کالابرگ الکترونیک

برآورد انجام‌شده از سبد کالاهای اساسی مشمول کالابرگ الکترونیک حاکی از آن است که قیمت و هزینه سالانه ۱۱ قلم کالای ضروری، پس از اعمال اصلاحات قیمتی، با جهشی محسوس همراه بوده است. داده‌های منتشرشده از سوی خبرگزاری فارس، تصویری کلی از تغییرات قیمت این اقلام پس از حذف ارز ترجیحی ارائه می‌دهد.

در این گزارش، ۱۱ کالای اساسی شامل شیر، پنیر، ماست، روغن، تخم‌مرغ، مرغ، گوشت قرمز، حبوبات، قند و شکر، برنج و ماکارونی مورد بررسی قرار گرفته‌اند. برای هر یک از این اقلام، میزان مصرف سالانه، قیمت پیش از اصلاح و نرخ جدید پس از اصلاح محاسبه شده و جمع‌بندی نهایی نشان می‌دهد اختلاف هزینه سالانه این سبد به حدود ۱۲ میلیون و ۱۳۸ هزار تومان می‌رسد.

تمرکز فشار هزینه بر روغن، برنج و گوشت قرمز

بر اساس نتایج این برآورد، بیشترین افزایش هزینه سالانه مربوط به سه قلم روغن، برنج و گوشت قرمز است. روغن به دلیل مصرف مستمر در پخت‌وپز خانوارها و همچنین افزایش قیمت در چند مرحله، سهم قابل‌توجهی از رشد هزینه نهایی سبد را به خود اختصاص داده است.

برنج نیز به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین اقلام مصرفی در بسیاری از خانواده‌ها، طی ماه‌های گذشته با افزایش قیمت چشم‌گیری مواجه شده و همین روند، نقش آن را در بالا رفتن هزینه سبد کالابرگ پررنگ‌تر کرده است.

در مقابل، اگرچه ماکارونی و حبوبات سهم کمتری در مجموع افزایش هزینه سالانه دارند، اما این موضوع به معنای ثبات قیمت آن‌ها نیست. مصرف سالانه این اقلام نسبتاً محدودتر است و همین عامل باعث شده سهم آن‌ها در جمع‌بندی نهایی کمتر به چشم بیاید. با این حال، رشد قیمت این گروه‌های کالایی نیز محسوس بوده و برای خانوارهایی که بخش مهمی از پروتئین مصرفی خود را از حبوبات تأمین می‌کنند، این افزایش‌ها قابل توجه است.

تطابق ارقام جدول با واقعیت بازار

مقایسه قیمت‌های درج‌شده در جدول با نرخ‌های موجود در بازار آزاد نشان می‌دهد که در بسیاری از موارد، قیمت‌های واقعی بالاتر از ارقام برآوردی است. بررسی فروشگاه‌ها و میادین مختلف کشور حاکی از آن است که قیمت اقلامی مانند شیر، ماست و پنیر در عمل از نرخ‌های محاسبه‌شده فراتر رفته‌اند.

روغن و برنج نیز در فروشگاه‌های مختلف با قیمت‌های متنوع عرضه می‌شوند و همین ناهماهنگی در نرخ‌ها باعث می‌شود هزینه نهایی سبد خانوار، بیش از برآورد ارائه‌شده از سوی رسانه فارس افزایش پیدا کند.

یکی از نکات برجسته این گزارش، ضعف نظارت بر شبکه توزیع کالاهای اساسی است. تنوع برندها، اختلاف کیفیت محصولات و نبود قیمت‌گذاری یکپارچه باعث شده اقلام مشمول کالابرگ الکترونیک در عمل با نرخ‌های متفاوت و در برخی موارد بالاتر از قیمت مصوب به فروش برسند.

هم‌زمان، فشارهای تورمی موجود این وضعیت را تشدید کرده و فاصله میان قیمت رسمی و نرخ واقعی بازار را افزایش داده است. بر این اساس، جدول منتشرشده بیشتر به‌عنوان یک برآورد قابل تحلیل مطرح است و نه یک چارچوب قطعی برای قیمت‌گذاری در بازار.

چشم‌انداز ادامه روند افزایشی

با توجه به روند ماه‌های گذشته، احتمال تداوم افزایش قیمت این اقلام دور از انتظار نیست. عواملی مانند تورم تولیدکننده، رشد هزینه‌های حمل‌ونقل، افزایش بهای نهاده‌ها و نبود کنترل مؤثر بر زنجیره تأمین، زمینه استمرار شیب صعودی قیمت‌ها را فراهم کرده‌اند.

در چنین شرایطی، این انتظار وجود دارد که قیمت‌های واقعی بازار در ماه‌های آینده حتی از ارقام درج‌شده در جدول نیز فراتر رود. در مجموع، این گزارش نشان می‌دهد حذف ارز ترجیحی، در نبود تقویت سازوکارهای نظارتی و تثبیت قیمت‌ها، فشار بیشتری بر هزینه‌های معیشتی خانوارها وارد کرده و فاصله میان قیمت رسمی و بازار همچنان در حال افزایش است.