افشای سناریوهای شوکآور برای بازار خودرو؛ پیشبینی کارشناسان از تأثیر مذاکرات بر قیمتها
بازار خودرو در آستانه یک تصمیم سیاسی تاریخی قرار دارد! آیا مذاکرات میتواند این بازار پرتلاطم را به ثبات برساند یا شاهد انفجار قیمتها خواهیم بود؟ در این گزارش تحلیلی، تمام سناریوهای محتمل برای آینده نزدیک را بررسی میکنیم.
بازار خودرو ایران که در یک ماه گذشته میانگین رشد قابل توجه ۱۵.۳۵ درصدی را تجربه کرده، همزمان با تقویت اخبار مرتبط با احتمال ازسرگیری گفتوگوهای دیپلماتیک میان ایران و آمریکا، در میانه فصل زمستان نشانههایی از تمایل به تغییر مسیر از خود نشان داده است. کاهش نسبی انتظارات تورمی و تعدیل فضای روانی حاکم بر بازار موجب شده تا روند افزایشی قیمتها با احتیاط و دقت بیشتری از سوی فعالان دنبال شود.
در چنین شرایط حساسی، نگاه معاملهگران و سرمایهگذاران بیش از هر زمان دیگری به تحولات سیاسی و سیگنالهای دیپلماتیک دوخته شده است. دلیل این توجه ویژه آن است که هرگونه تغییر در معادلات منطقهای و بینالمللی میتواند بهصورت مستقیم بر انتظارات تورمی و در نهایت، بر مسیر قیمتی بازار خودرو تأثیر بگذارد. اما پرسش اصلی اینجاست که کارشناسان و تحلیلگران این صنعت، آینده بازار خودرو را چگونه ارزیابی میکنند؟
بابک صدرایی، کارشناس صنعت خودروسازی در این رابطه تشریح کرد: «در روزهای گذشته موضوع مذاکرات مطرح شده و نتیجه این مذاکرات هرچه که باشد، اثر روانی مستقیمی بر بازار میگذارد. در صورتی که مذاکرات به نتیجه سازنده برسد، از منظر روانی کاهش قیمتها قابل انتظار است. در مقابل، اگر نتیجهای حاصل نشود، افزایش قیمتها یا دستکم تثبیت قیمتهای فعلی محتمل است.»
وی در ادامه افزود: «در هر دو حالت پیشرو پیشبینی میشود بازار وارد رکود شود. زیرا در صورت کاهش قیمتها، خریداران منتظر افت بیشتر میمانند تا قیمتها به نقطه تعادلی برسد و در صورت بینتیجه ماندن مذاکرات نیز نگرانی از شرایط آینده موجب میشود افراد نقدینگی خود را برای مواجهه با احتمالات و تهدیدات پیش رو نگه دارند؛ بنابراین انتظار میرود بازار خودرو دستکم در چند ماه آینده رونق قابل توجهی نداشته باشد.»
این کارشناس صنعت خودروسازی در بخش دیگری از اظهارات خود عنوان کرد: «در این میان، تحولات سیاسی خارج از حوزه تخصصی تحلیلگران بازار خودرو قرار دارد و جهتگیری آن در روزهای آینده مشخص میشود. در حال حاضر بازار در وضعیت انتظار قرار دارد و به تحولات سیاسی چشم دوخته است. فضایی که در آن بخشی از فعالان از ریزش قیمتها نگران هستند و بخشی دیگر از بروز شرایطی که خرید خودرو را بیاهمیت کند و منجر به کاهش چشمگیر نقدپذیری آن شود. در نتیجه، بازار در وضعیت قفلشدهای قرار گرفته و کاملاً به تحولات سیاسی وابسته است.»
صدرایی درباره علل آشفتگی اخیر بازار خودرو اظهار داشت: «در سال گذشته با وجود دو برابر شدن نرخ ارز از ابتدا تا پایان سال، قیمت خودرو رشد متناسبی نداشت و حتی کمتر از ۱۰ درصد افزایش را تجربه کرد. در نتیجه نوعی فشار انباشته شکل گرفت که اکنون بهصورت جهشی آزاد شده است.»
او در ادامه توضیح داد: «افزایش قیمت خودرو بیش از هر چیز تابع واقعیتهای اقتصادی، نرخ ارز، تورم و هزینههای تولید است و ارتباط مستقیمی با رونق یا رکود بازار ندارد. زمانی که بهای تمامشده یک خودرو بر پایه ارزی مشخص محاسبه میشود، تغییر نرخ ارز بهطور مستقیم قیمت آن را جابهجا میکند. همانگونه که سایر کالاها با تورم افزایش قیمت پیدا میکنند، خودرو نیز از این قاعده مستثنا نیست.»
این کارشناس تصریح کرد: «افزون بر هزینههای تولید، عوامل دیگری از جمله محدودیت عرضه در خودروهای داخلی، مونتاژی و وارداتی نیز در روند بازار نقش دارند. عرضه خودرو در سال جاری تحت تاثیر مسائل انرژی، اختلال در زنجیره تامین و رویدادهای مقطعی همانند جنگ ۱۲ روزه قرار گرفته است.»
وی خاطرنشان ساخت: «همچنین عوامل روانی نقش مهمی ایفا میکند. از این رو، با جهش سریع نرخ ارز، بخشی از سرمایهها برای حفظ ارزش یا فعالیتهای سوداگرانه وارد بازار خودرو میشود و همین ورود نقدینگی به افزایش قیمت دامن میزند. با این حال، عامل اصلی همچنان جهتگیری اقتصاد و حرکت نرخ ارز است که به بازار خودرو سیگنال میدهد. در سالهای گذشته بازار خودرو حتی جلوتر از بازار ارز حرکت میکرد و اکنون نیز با فاصلهای کمتر همچنان از آن تاثیر میپذیرد.»
صدرایی درباره همجهتی نوسانات بازار خودروهای داخلی و مونتاژی توضیح داد: «این موضوع به کشش قیمتی در هر سگمنت بازار مربوط است. هر خودرو در محدودهای از تقاضا قرار دارد و اگر معاملات در سطوح قیمتی بالاتر تکرار شود، آن سطح بهعنوان قیمت پذیرفتهشده بازار تثبیت میشود؛ روندی که از دید برخی تحلیلگران روند مطلوبی تلقی نمیشود.»
او یادآور شد: «در حال حاضر بخشی از این همگرایی به جبران عقبماندگی رشد خودروهای داخلی نسبت به مونتاژیها برمیگردد. در صورت تغییر نکردن شرایط کلان پیشبینی میشود خودروهای مونتاژی نیز در ماههای آینده همچنان روند افزایشی داشته باشند، بهویژه آنکه عرضه این خودروها نیز گاه با محدودیت روبهرو میشود.»
صدرایی وضعیت بازار خودروهای وارداتی را اینگونه تشریح کرد: «بازار خودروهای وارداتی نیز با چالشهای جدی مواجه است. عرضه شفاف و پیوستهای وجود ندارد، آینده این بازار برای خریداران روشن نیست و سطح خدمات بسیاری از محصولات در وضعیت ضعیفی قرار دارد. برخی خودروهای وارداتی نیز با سلیقه و نیاز بازار ایران همخوانی ندارند. در نتیجه، این بخش نتوانسته اثرگذاری مورد انتظار را بر بازار بگذارد.»
این فعال صنعت خودروسازی عنوان کرد: «اگر فضای سیاسی به سمت ثبات و تعامل حرکت کند، امکان افزایش واردات وجود دارد، اما در صورت تشدید بیثباتی، ممکن است واردات خودرو بدون اعلام رسمی متوقف شود. در شرایط کنونی بسیاری از خودروهای وارداتی و بهویژه خودروهای جانبازی به ابزار سوداگری سودجویان تبدیل شدهاند و با قیمتهای غیرمنطقی دستبهدست میگردند یا با هدف کسب سود در آینده نگهداری میشوند.»
صدرایی در پایان گفت: «در مورد طرح واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج و واردات خودروهای کارکرده نیز طی سالهای اخیر بارها خبرهایی منتشر شده و حتی از تدوین آییننامهها سخن گفته شده است، اما در عمل تاکنون نمونهای از ورود این خودروها به کشور مشاهده نشده است. این نوع خبرها معمولاً در مقاطع التهاب بازار مطرح میشود و بیشتر جنبه مدیریت انتظارات دارد. اجرای واقعی چنین طرحهایی به ثبات شرایط اقتصادی و سیاسی وابسته است و در وضعیت فعلی هنوز نشانه عملی روشنی از تحقق آن دیده نشده است.»
