آیا بازار کالاهای اساسی برای رمضان و نوروز در آستانه انفجار است؟
با تلاقی دو رویداد بزرگ مصرفی سالانه، یعنی ماه مبارک رمضان و تعطیلات نوروز، سطح نگرانیها در میان خانوارهای کارمند و میانسال از بابت نوسانات احتمالی قیمت و کمبود اقلام کلیدی مانند روغن و برنج به اوج رسیده است.
با فرارسیدن ایام پایانی سال و همزمان شدن تقویم مصرفی با ماه رحمت و جشن باستانی نوروز، الگوی خرید خانوادههای ایرانی دستخوش تغییرات ساختاری میشود. این تحول فصلی، به طور طبیعی تقاضای کلیدی برای کالاهای اصلی مانند شکر، گوشت، لبنیات، مرغ، روغن و برنج را به شدت افزایش میدهد. این جهش تقاضا، اگرچه هر ساله رخ میدهد، اما این بار در بستر فشارهای اقتصادی تورمی جاری، این سؤال را در ذهن مصرفکننده جدیتر میکند که آیا نهادهای متولی، آمادگی لازم برای ممانعت از افزایش قیمتها یا جلوگیری از اختلالات موقتی در زنجیره تأمین را دارند یا خیر.
در هفتههای اخیر، برخی گزارشهای غیررسمی و بازخوردهای مستقیم از سطح بازار، سیگنالهایی مبنی بر نگرانی از نوسان قیمت برخی اقلام پرتکرار را به گوش مسئولین رسانده است؛ این دغدغه، با توجه به تجربه تلخ تورم سالهای اخیر، برای قشر کارمندی که درآمد ثابت دارند، کاملاً موجه به نظر میرسد. با این وجود، وزارت جهاد کشاورزی قویاً اعلام کرده است که «تمهیدات اضطراری» برای عبور بیدغدغه از این دوره حساس در نظر گرفته شده است.
غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی، در واکنش به نگرانیهای موجود درباره تأمین مایحتاج اساسی پیش از رمضان و نوروز، بر اجرای طرحهای مدون تأکید کرد و صراحتاً اعلام نمود:
«با توجه به اینکه ماه مبارک رمضان و عید نوروز را در پیش داریم، همه پیشبینیها و تدارک لازم برای تامین کالاهای اساسی مورد نیاز در این ایام انجام شده است. میزان پیشبینیها حتی از سالهای گذشته نیز بیشتر و بالاتر بوده، بنابراین انشاءالله بدون هیچ مشکلی، تأمین مواد غذایی و کالاهای اساسی در کشور انجام خواهد شد.»
این اطمینانبخشی در حالی صورت میگیرد که نگاهها به عمق ذخایر استراتژیک دوخته شده است. جبرئیل برادری، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان تهران، نیز در تشریح اقدامات منطقه تحت نظارت خود، با اشاره به تدابیر ویژه برای ماه رمضان، عنوان کرد: «هیچ کمبودی برای تامین کالای اساسی در ماه مبارک رمضان وجود ندارد و تمهیدات لازم در نظر گرفته شده است.»
برادری با اشاره به گلوگاههای احتمالی، افزود: «در زمینه قیمت و تامین برخی کالاها همچون گوشت قرمز نیز ممکن است در مقاطعی التهابات جزئی ایجاد شود، اما با توجه به ذخایر مناسب، وجود مرغ منجمد، باز بودن مسیرهای وارداتی و امکان واردات مرغ و گوشت گرم از کشورهای مختلف از جمله پاکستان، تلاش کردهایم از بروز مشکل در بازار جلوگیری کنیم. این فراوانی در نهایت به تعادل قیمتها کمک خواهد کرد.»
طبق اعلام مسئولین ارشد، وضعیت ذخایر راهبردی در سطوح مطلوب و مورد انتظار قرار دارد. سیاستهای تنظیم بازار، از جمله عرضه هدفمند، توزیع استراتژیک ذخایر و نظارت سختگیرانه بر کانالهای توزیع، به عنوان ابزارهای اصلی برای جلوگیری از هرگونه مانور سودجویانه و حفظ حداقل ثبات قیمتها تعریف شدهاند.
با این حال، متخصصان اقتصادی این حوزه گوشزد میکنند که صرف تأمین فیزیکی کالا، کلید گشایش تمامی چالشها نیست. کنترل واقعی قیمتها همچنان تحت تأثیر فاکتورهایی نظیر افزایش هزینههای تولید، سقف کرایههای حملونقل، نوسانات نرخ ارز و مهمتر از همه، رفتار واسطهها و دلالان بازار قرار دارد. از این منظر، تداوم رصد میدانی و شفافسازی دقیق سیاستهای حمایتی دولت، میتواند نقش حیاتی در آرامش نسبی بازار ایفا نماید.
در مجموع، اگرچه جهش تقاضای فصلی در آستانه رمضان و نوروز امری غیرقابل اجتناب برای سبک زندگی ایرانیان است، اما به نظر میرسد بر اساس وعدههای مقامات و حجم بالاتر پیشبینی ذخایر نسبت به سالهای گذشته، حداقل چالش اصلی در بخش تأمین کالاهای اساسی مرتفع شده باشد؛ تحققی که نیازمند اجرای دقیق و بدون وقفه سیاستهای تنظیم بازار در هفتههای پیش رو است.
