دلار در آستانه رکورد تازه در آستانه سال جدید
در روزهای ابتدایی اسفند، بار دیگر تلاطمهای بازار ارز خبرساز شد. دلار آزاد با جهشی چشمگیر از مرزهای پیشین عبور کرد و در حالی به رکوردی تازه رسید که سایه سنگین نگرانیهای سیاسی و اقتصادی بر بازار بیش از پیش احساس میشود.
در نخستین روزهای معاملاتی اسفندماه ۱۴۰۴، بازارهای ارز و طلا با نوسانهایی همراه شدند که نشانهای از فضای آمیخته به انتظار و احتیاط میان فعالان اقتصادی بود. قیمت دلار آزاد با افزایش یکهزار و ۱۰۰ تومان از سطح ۱۶۳ هزار و ۶۴۰ تومان به ۱۶۴ هزار و ۷۴۰ تومان رسید و بدین ترتیب سقف تاریخی جدیدی را ثبت کرد. این حرکت صعودی، نه ناشی از تغییر ناگهانی در بنیانهای اقتصادی، بلکه بازتابی از ادامه انتظارات تورمی و تأثیر ریسکهای ژئوپلیتیک بر ذهن معاملهگران بازار ارز عنوان میشود.
در همین زمان، بازار سکه امامی تغییر محسوسی را تجربه نکرد و در محدوده ۲۰۱ میلیون تومان باقی ماند. در مقابل، طلای ۱۸ عیار با افت جزئی ۵۴ هزار تومانی تا سطح ۱۹ میلیون و ۸۳۱ هزار تومان عقبنشینی کرد. این دوگانگی رفتاری میان ارز و طلا نشان میدهد که انتظارات، هرچند همجهت، با شدتهای متفاوت در هر بازار بروز مییابد.
کارشناسان رفتار اخیر دلار را نشانهای از غلبه تقاضای احتیاطی بر عرضه واقعی میدانند. طبق الگوی سالهای گذشته، در ماه پایانی سال مالی، تقاضا برای ارز معمولاً به دلیل تسویههای تجاری و نیاز نقدی بنگاهها افزایش مییابد. با این حال، موضوع مهمتر در شرایط فعلی، تداوم بالای تورم انتظاری است.
فعالان اقتصادی در فضایی که چشمانداز سیاسی و روابط منطقهای نامطمئن است، تمایل دارند بخشی از داراییهای ریالی خود را به دلار یا سایر ارزها تبدیل کنند تا ارزش سرمایه خود را حفظ نمایند. چنین رفتاری، حتی بدون انتشار اخبار منفی مشخص، میتواند نرخ ارز را به تدریج به سطوح بالاتری هدایت کند. در نتیجه، بازار ارز بیش از آنکه صرفاً یک متغیر مالی باشد، به معیاری از اعتماد عمومی به آینده اقتصاد تبدیل شده است.
در بازار طلا اما شرایط کمی متفاوت به نظر میرسد. ثبات قیمت سکه در کانال ۲۰۱ میلیون تومان و کاهش محدود طلای ۱۸ عیار حاکی از آن است که بخشی از رشدهای قبلی در این بازار پیشخور شده است. معاملهگران نیز در حال بازنگری در حباب قیمتی و ارزیابی مجدد چشمانداز آینده هستند.
وقتی دلار قله جدیدی را ثبت میکند اما سکه همراه آن افزایش نمییابد، میتوان این اختلاف را نشانهای از احتیاط سرمایهگذاران یا اصلاح تدریجی حباب دانست. در هفتههای اخیر، افزایش قابلتوجه طلا باعث شده قیمتها در محدودههای حساس قرار گیرند و بسیاری از معاملهگران کوتاهمدت ترجیح دهند وارد موقعیتهای جدید نشوند تا وضعیت سیاسی و نرخ ارز شفافتر شود.
نقش انتظارات تورمی در شرایط کنونی کلیدی است. در اقتصاد ایران، این متغیر بهشدت با تحولات سیاسی، روابط بینالمللی و سیگنالهای بیرونی گره خورده است. تا زمانی که ریسکهای ژئوپلیتیک کاهش محسوسی نیابد، اصلاحهای قیمتی در بازار ارز و طلا میتواند فقط موقت و شکننده باقی بماند.
همچنین با آغاز اسفندماه، که معمولاً با افزایش تقاضای نقدینگی و تسویههای مالی پایان سال همراه است، احتمال میرود نوسانات بازار شدت گیرد. بدین ترتیب، بازارها اکنون در نقطهای حساس ایستادهاند؛ جایی که از یکسو به لحاظ قیمتی در محدودههای رکوردی قرار دارند و از سوی دیگر، به شدت وابسته به اخبار و تحولات سیاسی هستند.
در ادامه این روند، اگر فضای عدم قطعیت پابرجا بماند، امکان شکلگیری سقفهای جدید قیمتی در بازار ارز دور از انتظار نیست. اما در صورت تعدیل انتظارات و تغییر فضای روانی، احتمال اصلاح کوتاهمدت نرخها نیز وجود دارد.
