معمای عجیب بازار موبایل / چطور با نصف شدن واردات، قیمتها نجومی نشد؟
اگر این روزها قصد خرید گوشی موبایل دارید، حتماً این سوال برایتان پیش آمده: چرا با وجود کاهش ۵۰ درصدی واردات، خبری از جهش قیمتی نیست؟ برخلاف انتظار، بازار موبایل ایران نه تنها آرامش عجیبی را تجربه میکند، بلکه ویترین فروشگاهها هم پر از کالاست. در این گزارش به بررسی علت این پدیده و نقش سیاستهای ارزی در آن پرداختهایم.
در شرایطی که آمارهای گمرک از واردات دهماهه تلفن همراه حکایت از کاهش چشمگیر آن نسبت به سالهای اوجی همچون ۱۴۰۰ دارد (کاهشی حدود ۵۰ درصدی در ارزش دلاری)، بازار موبایل ایران نه تنها آرامش را تجربه کرده، بلکه با شوک قیمتی ۱۰۰ درصدی که در بسیاری کالاهای وابسته به تالار اول ارزی بودند، مواجه نشده است.
این تحول در حالی رخ داده که به گفته فعالان صنفی، کمبود کالا در ویترین تکفروشها احساس نمیشود و تأمین ارز نیز از محل ارز حاصل از صادرات (با نرخ آزاد) انجام میگیرد.
پرسش اساسی اینجاست: چرا با وجود کاهش حجم واردات و تغییر شیوه تأمین ارز، بازار نه تنها به تعادل رسیده، بلکه دچار التهاب قیمتی نشده است؟ آیا ریشه این وضعیت در سیاستهای ارزی نهفته است یا به ساختار توزیع و ثبتسفارش بازمیگردد؟
تحلیل وضعیت:
کارشناسان معتقدند یکی از دلایل اصلی این ثبات قیمتی، حذف ارز نیمایی و انتقال تأمین ارز موبایل به بازار آزاد (از محل ارز حاصل از صادرات) بوده است. این تغییر باعث شد بازار از شوکهای نرخ ارز دولتی در امان بماند و قیمتها بر اساس نرخ واقعی ارز شکل بگیرد.
عامل دیگر، مدیریت تقاضا و کاهش مصرفکنندگان واقعی به دلیل افت قدرت خرید است. با کاهش توان مالی خانوارها، تقاضا برای گوشیهای گرانقیمت کاهش یافته و بازار به سمت گوشیهای میانرده و اقتصادی سوق پیدا کرده است.
همچنین، موجودی انبارها و عرضه تدریجی کالاهای وارداتی در ماههای گذشته، مانع از ایجاد شوک ناگهانی در بازار شده است. به نظر میرسد امروز زمان اصلاح قیمتی در این بازار فرا رسیده و فعالان صنفی چشم به آینده دارند.
در این گزارش، ضمن واکاوی تحلیلی دادههای موجود و روندهای گذشته، تلاش کردیم به این پرسش پاسخ دهیم که چرا بازار موبایل برخلاف انتظار، با ثبات نسبی مواجه است.
