چه چیزی ترامپ را در مرز حمله به ایران متوقف کرد / آیا تا ۳ هفته دیگر جنگ آغاز میشود؟
واشنگتنپست در گزارشی محرمانه، پرده از روزهای بحرانی و تصمیمگیری در کاخ سفید برداشته است؛ روزهایی که یک حمله گسترده نظامی آمریکا به ایران، به فاصله یک نفس نزدیک بود. اما فشارهای داخلی و خارجی، محاسبات جدید و تماسهای اضطراری متحدان، باعث توقف ناگهانی آن شد.
نشریه واشنگتنپست در گزارشی ویژه و بر اساس گفتوگو با بیش از دوازده مقام کنونی و سابق آمریکایی و خاورمیانهای، جزئیات تنشهای اوجگرفته هفته گذشته میان واشنگتن و تهران را آشکار کرده است. این گزارش نشان میدهد که در ساعاتی خاص، بسیاری در خاورمیانه و محافل سیاسی واشنگتن «تقریباً مطمئن بودند» دونالد ترامپ دستور آغاز حملات هوایی سنگین علیه ایران را صادر خواهد کرد.
آمادهباش برای شبی طولانی در کاخ سفید
براساس این گزارش، عالیترین مشاوران امنیتی ترامپ خود را برای «شبی طولانی» آماده کرده بودند. پنتاگون نیز ورود ناوشکن موشکانداز یواساس روزولت به خلیج فارس را اعلام کرده و به نیروهای پایگاه هوایی العدید در قطر توصیه شده بود برای در امان ماندن از «ضربه تلافیجویانه مورد انتظار ایران»، پایگاه را تخلیه کنند. پیام ترامپ در شبکههای اجتماعی به معترضان ایرانی مبنی بر اینکه «کمک در راه است»، این باور را تقویت کرده بود.
پیام ویتکاف و چرخش ناگهانی
نقطه عطف، روز چهارشننده فرا رسید. ترامپ از طریق فرستاده ویژهاش، استیو ویتکاف، پیامی دریافت کرد که بر اساس گفته یک مقام ارشد آمریکایی، مبنی بر لغو «اعدامهای برنامهریزی شده ۸۰۰ نفر» توسط دولت ایران بود. ترامپ سپس در دفتر بیضی گفت: «مینشینیم و میبینیم چه میشود.» این چرخش سریع، که به گفته منابع باعث «سرگیجه» مشاوران و «احساس رهاشدگی» در مخالفان ایرانی شد، ناشی از فشارهای شدید داخلی و خارجی بود.
چرا حمله لغو شد؟ سه دلیل کلیدی
گزارش واشنگتنپست چند دلیل عمده برای این عقبنشینی برمیشمارد:
-
نگرانی از بیثباتی گسترده: ترامپ ناگهان با «غیرقابل پیشبینی بودن بیثباتسازی یک کشور دیگر در خاورمیانه» مواجه شد. حمله میتوانست به «تلاطم اقتصادی، جنگ گستردهتر و تهدید نیروهای ۳۰ هزار نفری آمریکا» منجر شود، برخلاف عملیاتهای سریع و مقطعی پیشین او.
-
فشار متحدان عربی: کشورهایی مانند عربستان سعودی، قطر، مصر و امارات با کاخ سفید تماس گرفتند و «خواستار خویشتنداری و دیپلماسی شدند». یک مقام خلیجفارس به واشنگتنپست گفت: «پیام به واشنگتن این است که از اقدام نظامی پرهیز کند... چنین اقدامی پیامدهایی برای کل منطقه در حوزه امنیت و اقتصاد خواهد داشت.» محمد بن سلمان نیز مستقیماً با ترامپ صحبت کرد.
-
آماده نبودن اسرائیل و محدودیت نظامی آمریکا: اسرائیل که در جنگ ژوئن حجم زیادی از موشکهای رهگیر خود را مصرف کرده بود، از طریق بنیامین نتانیاهو از ترامپ خواست حمله نکند، چون «برای دفاع از خودش کاملاً آماده نیست». پنتاگون نیز نگران بود که توان آتش آمریکا در منطقه به دلیل اعزام ناوگان به کارائیب، «کمتر از حد ایدهآل» است.
اختلاف در تیم ترامپ: از موافقان تا مخالفان حمله
در داخل کاخ سفید نیز نظرات یکسان نبود:
-
موافقان حمله: معاون رئیس جمهور، جیدی ونس، استدلال میکرد ترامپ با هشدار به ایران «خط قرمز» تعیین کرده و باید آن را اجرا کند. مدیر سیا، جان راتکلیف، نیز ویدئوهایی (از جمله برخی متعلق به حمله شیمیایی سوریه در ۲۰۱۷) از خشونت در ایران به ترامپ نشان داد.
-
مخالفان حمله: استیو ویتکاف که نگرانی متحدان عرب را شنیده بود و رئیس دفتر کاخ سفید سوزی وایلز خواستار احتیاط بودند. ترامپ در نهایت به این نتیجه رسید که «فایدهٔ کافی برای حمله وجود ندارد».
آیا خطر رفع شده است؟ هشدار برای ۲ تا ۳ هفته آینده
با وجود عقبنشینی موقت، گزارش حاکی از آن است که تهدید کاملاً برطرف نشده است. واشنگتنپست مینویسد: «مقامات گفتند رئیسجمهور طی دو تا سه هفتهٔ آینده فرصت دیگری خواهد داشت تا حملات علیه ایران را تأیید کند؛ زمانی که داراییهای نظامی آمریکا که در مسیر اعزام به منطقه هستند مستقر خواهند شد.» همچنین به فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) دستور داده شده برای «ماه آینده» آماده باش کامل داشته باشد.
