عبور ایران از شاخص پزشک به جمعیت: آیا ۲.۷ پزشک به ازای هر هزار نفر کافی است؟
وزیر بهداشت از افزایش نسبت پزشک به جمعیت در ایران خبر داد و اعلام کرد کشور اکنون با ۲.۷ پزشک به ازای هر هزار نفر، از هدف برنامه هفتم توسعه عبور کرده است.
محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، در مراسم افتتاحیه کنگره سالانه پزشکان عمومی ایران که امروز، ۱۸ دی ماه برگزار شد، درباره اهمیت مراقبتهای اولیه برای بیماران گفت: «برخی اقداماتی که برای بیماران انجام میدهیم در ظاهر ساده به نظر میرسد، اما نقش حیاتی در پیشگیری از عوارض بیماریهای مزمن دارد. برای مثال، گرفتن نبض و فشار پا برای بیماران مبتلا به دیابت بسیار ضروری است.»
وی با تاکید بر پیامدهای بیماریها افزود: بخش زیادی از آسیبها و هزینههای سنگین درمانی ناشی از غفلت در مراقبتهای اولیه است. ظفرقندی توضیح داد که بررسی نبض و حس پا میتواند تشخیص زودهنگام نوروپاتی دیابتی را ممکن کند و از پیشرفت بیماری، قطع عضو و تحمیل هزینههای گزاف به بیمار و نظام سلامت جلوگیری کند.
وزیر بهداشت جایگاه پزشکان عمومی را در نظام سلامت چنین تشریح کرد: «پزشکان عمومی تنها درمانگر نیستند؛ آنها پزشک سلامت جامعه به حساب میآیند. فعالیتهای آنها گسترده و تعیینکننده است و در خودمراقبتی، آموزش بیماران و مداخلات زودهنگام نقش اساسی دارند.»
ظفرقندی درباره نسبت پزشک به جمعیت طبق برنامه هفتم توسعه اظهار داشت: «هدف برنامه ۲.۳ پزشک به ازای هر هزار نفر بود، اما بررسی تعداد پزشکان و دانشجویان پزشکی نشان میدهد که کشور از این شاخص عبور کرده و اکنون به ۲.۷ پزشک به ازای هر هزار نفر رسیدهایم.»
وی درباره توقف افزایش ظرفیت پذیرش دانشجوی پزشکی هشدار داد که ادامه روند افزایش بیرویه میتواند کیفیت آموزش پزشکی را به خطر بیندازد و گفت: «تربیت پزشکانی که جان مردم به دست آنها سپرده میشود، نیازمند زیرساخت آموزشی، بالینی و استاد کافی است.»
وزیر بهداشت درباره ضرورت اجرای برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع بیان کرد: «نظام ارجاع و برنامه پزشکی خانواده، یک ضرورت غیرقابل انکار است. هیچ نظام سلامت موفقی در دنیا بدون ساختار مشخص و پایدار نمیتواند دوام داشته باشد.» او افزود که ۹۰ درصد مشکلات بیماران در سطح پزشک عمومی حل میشود و تنها کمتر از ۱۰ درصد نیاز به ارجاع به سطح تخصصی دارند.
ظفرقندی تجربههای جهانی را هم مطرح کرد و گفت: «کشورهایی مثل انگلیس و کانادا با اجرای نظام ارجاع از هدررفت منابع و ارائه خدمات غیرضروری جلوگیری کردهاند. قویترین اقتصادها و نظامهای سلامت دنیا بدون ساختار منسجم محکوم به هدررفت منابع هستند.»
وی در زمینه حمایت از نیروی انسانی تأکید کرد: «هنگامی که قانون طرح نیروی انسانی تصویب میشود، باید با راهکارهایی مانند پرداخت به موقع و بهبود شرایط معیشتی از حقوق همکاران طرحی حمایت کرد. این اقدامات در یک سال گذشته انجام شده، اما اصل قانون نیاز به اصلاح دارد و باید به یک سازوکار تشویقی و معیشتی برای خدمت در مناطق محروم تبدیل شود.»
ظفرقندی با اشاره به نقش انجمنهای علمی و صنفی تصریح کرد: «بیان مشکلات در همایشها کافی نیست؛ اثرگذاری واقعی زمانی محقق میشود که انجمنها در فرآیندهای قانونی و تصمیمسازی حضور فعال داشته باشند. انجمن پزشکان عمومی مسئولیت اجتماعی و ملی در سلامت کشور دارد.»
وی ادامه داد: «مسئولیت جامعه پزشکی فراتر از درمان فردی است. همانطور که آموزش و مداخله در درمان تروما اهمیت دارد، پیشگیری از آسیب نیز مسئولیت اجتماعی به حساب میآید. پزشکان و انجمنهای علمی باید در مسائل کلان سلامت مانند آلودگی هوا و ایمنی جادهها نقش پیشگیرانه ایفا کنند، چرا که سالانه ۵۹ هزار نفر در کشور به دلیل آلودگی هوا جان خود را از دست میدهند.»
ظفرقندی در پایان گفت: «وزارت بهداشت از مشارکت فنی انجمنها در طراحی فرآیندهای مشترک، به ویژه در اجرای برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع، استقبال میکند.»
