سود سیاه در بازار گوشت؛ قیمتها در یک سال بیش از ۱۰۰ درصد افزایش یافت!
قیمت گوشت قرمز در ایران طی یک سال گذشته جهشی بیش از ۱۰۰ درصدی داشته است؛ بهطوریکه قیمت برخی قطعات گوشت گوسفندی و گوسالهای بین ۱۰۰ تا ۱۳۷ درصد افزایش یافتهاند. همزمان با کاهش قدرت خرید خانوارها و افت مصرف گوشت قرمز، گزارشها از کشف محمولههای غیرمجاز گوشت حیوانات تکسمی، پرسشهایی درباره انگیزه اقتصادی عرضه گوشت تقلبی و سود احتمالی آن در بازار ایجاد کرده است.
افزایش قیمت گوشت قرمز در بازار ایران طی یک سال گذشته، فشار بیشتری بر سبد غذایی خانوارها وارد کرده است. مقایسه قیمت قطعات مختلف گوشت گوسفند و گوساله در نیمه آبان ۱۴۰۴ و نیمه آبان ۱۴۰۵ نشان میدهد تقریباً تمام بخشهای پرمصرف این محصولات با افزایش بیش از ۱۰۰ درصدی قیمت مواجه شدهاند.
بررسی قیمتهای ثبتشده در نرخنامههای رسمی سازمان مدیریت میادین میوه و ترهبار و همچنین نرخهای اعلامشده در وبسایت فروشگاههای بزرگ محصولات پروتئینی تهران نشان میدهد افزایش قیمت در برخی قطعات به بیش از ۱۳۰ درصد رسیده است.
این روند در شرایطی ادامه دارد که مصرف گوشت قرمز در خانوارهای ایرانی طی سالهای گذشته کاهش چشمگیری داشته و فاصله میان قیمت گوشت واقعی و توان خرید مصرفکنندگان بیشتر شده است.
قیمت گوشت گوسفندی در یک سال چقدر افزایش یافت؟
بررسی قیمت قطعات مختلف گوشت گوسفندی نشان میدهد ماهیچه از کیلویی یک میلیون و ۲۳۰ هزار تومان در نیمه آبان ۱۴۰۴ به ۲ میلیون و ۵۸۰ هزار تومان در نیمه آبان ۱۴۰۵ رسیده است؛ افزایشی حدود ۱۱۰ درصدی.
قیمت سایر قطعات گوشت گوسفندی نیز تغییرات قابلتوجهی داشته است:
|
نوع گوشت گوسفندی |
آبان ۱۴۰۴ |
آبان ۱۴۰۵ |
میزان افزایش |
|---|---|---|---|
|
ماهیچه |
۱٬۲۳۰٬۰۰۰ |
۲٬۵۸۰٬۰۰۰ |
۱۱۰٪ |
|
راسته بدون استخوان |
۱٬۱۵۰٬۰۰۰ |
۲٬۴۷۰٬۰۰۰ |
۱۱۵٪ |
|
ران ممتاز |
۱٬۱۰۰٬۰۰۰ |
۲٬۴۰۰٬۰۰۰ |
۱۱۸٪ |
|
سردست |
۱٬۰۵۰٬۰۰۰ |
۲٬۲۴۰٬۰۰۰ |
۱۱۳٪ |
|
سرسینه و دنده |
۷۶۰٬۰۰۰ |
۱٬۶۵۰٬۰۰۰ |
۱۱۷٪ |
|
گردن |
۶۴۰٬۰۰۰ |
۱٬۴۴۰٬۰۰۰ |
۱۲۵٪ |
|
قلوهگاه و پهلو |
۴۵۰٬۰۰۰ |
۹۵۰٬۰۰۰ |
۱۱۱٪ |
تمام قیمتها به تومان برای هر کیلوگرم است.
در میان قطعات بررسیشده، گردن گوسفندی با رشد ۱۲۵ درصدی بیشترین افزایش قیمت را داشته است.
گوشت گوساله تا ۱۳۷ درصد گران شد
افزایش قیمت در بازار گوشت گوساله حتی در برخی قطعات بیشتر از گوشت گوسفندی بوده است. قیمت ران ممتاز گوساله طی یک سال از ۹۰۰ هزار تومان به ۲ میلیون و ۱۳۰ هزار تومان رسیده و حدود ۱۳۷ درصد افزایش یافته است.
جدول تغییرات قیمت قطعات گوشت گوساله:
|
نوع گوشت گوساله |
آبان ۱۴۰۴ |
آبان ۱۴۰۵ |
میزان افزایش |
|---|---|---|---|
|
ماهیچه |
۱٬۱۹۰٬۰۰۰ |
۲٬۳۸۰٬۰۰۰ |
۱۰۰٪ |
|
راسته بدون استخوان |
۹۶۰٬۰۰۰ |
۲٬۲۷۰٬۰۰۰ |
۱۳۶٪ |
|
ران ممتاز |
۹۰۰٬۰۰۰ |
۲٬۱۳۰٬۰۰۰ |
۱۳۷٪ |
|
سردست |
۸۵۰٬۰۰۰ |
۱٬۹۵۰٬۰۰۰ |
۱۲۹٪ |
|
گردن |
۷۲۰٬۰۰۰ |
۱٬۵۸۰٬۰۰۰ |
۱۱۹٪ |
|
سرسینه و دنده |
۶۸۰٬۰۰۰ |
۱٬۳۷۰٬۰۰۰ |
۱۰۱٪ |
|
قلوهگاه و پهلو |
۴۸۰٬۰۰۰ |
۱٬۰۵۰٬۰۰۰ |
۱۱۹٪ |
تمام قیمتها به تومان برای هر کیلوگرم است.
میانگین قیمت گوشت گوسفندی و گوساله چقدر افزایش داشته است؟
برای محاسبه دقیقتر تغییرات قیمت گوشت مصرفی خانوار، نمیتوان قیمت یک قطعه خاص را ملاک قرار داد؛ زیرا سهم قطعات مختلف در وزن لاشه یکسان نیست.
بر همین اساس، با استفاده از نسبت وزنی قطعات مختلف لاشه و قیمتهای خردهفروشی، میانگین وزنی قیمت گوشت گوسفندی و گوسالهای محاسبه شده است.
نتایج این محاسبات نشان میدهد:
-
میانگین وزنی قیمت هر کیلوگرم گوشت گوسفندی از حدود یک میلیون و ۵ هزار تومان در آبان ۱۴۰۴ به ۲ میلیون و ۱۶۵ هزار تومان در آبان ۱۴۰۵ رسیده است؛ یعنی حدود ۱۱۵ درصد افزایش.
-
میانگین وزنی قیمت هر کیلوگرم گوشت گوساله از حدود ۸۳۷ هزار تومان به یک میلیون و ۹۰۲ هزار تومان افزایش یافته است؛ معادل رشد ۱۲۷ درصدی.
این ارقام بر اساس سهم قطعات از لاشه و قیمتهای بررسیشده به دست آمدهاند و نرخ رسمی یا میانگین قطعی معاملات تمام فروشگاهها محسوب نمیشوند.
سود احتمالی فروش گوشت تقلبی چقدر است؟
در کنار افزایش قیمت گوشت قرمز، انتشار خبرهایی درباره کشف محمولههای گوشت حیوانات تکسمی، موضوع انگیزه اقتصادی عرضه گوشت تقلبی را مطرح کرده است.
برای بررسی این موضوع، قیمت عمدهفروشی گوشت گوسفندی و گوسالهای نیز مورد بررسی قرار گرفته است. بر اساس استعلام از مراکز عمدهفروشی میدان بهمن و برخی کشتارگاههای تهران در نیمه آبان ۱۴۰۵، متوسط قیمت هر کیلوگرم شقه گوسفندی حدود یک میلیون و ۵۲۰ هزار تومان و قیمت هر کیلوگرم لاشه گوساله حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان برآورد شده است.
در یک مدل فرضی، اگر یک واحد صنفی متخلف محموله گوشت الاغ را با قیمتی معادل ۶۰ تا ۸۰ درصد نرخ عمدهفروشی گوشت گوسفندی یا گوسالهای تهیه کند و آن را با هویت جعلی به فروش برساند، امکان کسب سود قابلتوجهی وجود خواهد داشت.
با این حال، این درصدها صرفاً فرض محاسباتی برای بررسی انگیزه اقتصادی احتمالی چنین تخلفی هستند و به معنای کشف قیمت واقعی معاملات غیرقانونی گوشت الاغ در بازار نیستند.
مصرف گوشت قرمز در ایران بهشدت کاهش یافته است
افزایش قیمت گوشت تنها به بالا رفتن هزینه خرید خانوارها منجر نشده، بلکه الگوی مصرف این محصول را نیز تغییر داده است.
بر اساس آمارهای مرکز آمار ایران، سرانه مصرف سالانه مجموع گوشت قرمز و سفید در کشور از حدود ۳۵ کیلوگرم در سال ۱۳۸۳ به حدود ۲۵ کیلوگرم در سال ۱۴۰۳ رسیده است.
کاهش مصرف گوشت قرمز محسوستر بوده است. سرانه مصرف سالانه این محصول از حدود ۱۴.۳ کیلوگرم در سال ۱۳۸۴ به ۵.۲ کیلوگرم در سال ۱۴۰۳ کاهش یافته است؛ یعنی افتی بیش از ۶۳ درصد.
آمار مصرف خانوارها نیز همین روند را نشان میدهد. میانگین مصرف ماهانه گوشت قرمز در خانوارها از حدود ۲.۸ کیلوگرم در سال ۱۳۹۰ به حدود ۱.۲۵ کیلوگرم در سال ۱۴۰۳ رسیده است؛ کاهشی بیش از ۵۵ درصدی طی ۱۳ سال.
مسعود رسولی، دبیر انجمن صنعت بستهبندی گوشت و مواد پروتئینی، نیز در خرداد ۱۴۰۵ از کاهش حدود ۵۰ درصدی تقاضای گوشت قرمز نسبت به سال قبل خبر داده بود.
عرضه گوشت قرمز در کشتارگاهها نیز کاهش یافت
آمار رسمی کشتارگاهها از کاهش عرضه گوشت قرمز در کشور حکایت دارد. بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، میزان گوشت قرمز عرضهشده در کشتارگاههای رسمی کشور در مرداد ۱۴۰۵ به ۳۷ هزار و ۷۱۹ تن رسید.
این رقم در مرداد ۱۴۰۴ حدود ۴۲ هزار و ۳۸۱ تن بود؛ بنابراین عرضه گوشت قرمز در کشتارگاههای رسمی طی این بازه زمانی حدود ۱۱ درصد کاهش یافته است.
مجموع این دادهها نشان میدهد بازار گوشت قرمز همزمان با افزایش شدید قیمتها، کاهش تقاضا و افت عرضه مواجه شده است. در چنین شرایطی، بررسی انگیزههای اقتصادی احتمالی عرضه گوشت با هویت جعلی اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ هرچند اثبات تخلف در هر پرونده به شواهد مستقل و بررسی مراجع مسئول نیاز دارد.
منبع: آوش