چرا آدم‌های وفادار هم خیانت می‌کنند؟ زخم‌های کودکی و ترس از طرد شدن چه نقشی دارند؟
خیانت همیشه به معنای بی‌علاقگی به شریک زندگی یا نارضایتی از رابطه نیست. بررسی‌های روان‌شناختی و زیستی نشان می‌دهند عواملی مانند زخم‌های عاطفی دوران کودکی، ترس از طرد شدن، سبک دلبستگی ناایمن و حتی برخی تفاوت‌های ژنتیکی می‌توانند در شکل‌گیری رفتارهای خارج از تعهد زناشویی نقش داشته باشند.
به گزارش عصر ایران به نقل از سواد زندگی، مریم طرزی در این مقاله توضیح می‌دهد که برخی افراد با وجود علاقه به شریک زندگی و تمایل به حفظ رابطه، به دلیل زخم‌های حل‌نشده گذشته، ترس‌های عاطفی و الگوهای رفتاری شکل‌گرفته در کودکی، ممکن است به سمت خیانت بروند.
این نگاه به معنای توجیه خیانت نیست، بلکه تلاشی برای شناخت عواملی است که می‌توانند زمینه‌ساز چنین رفتاری شوند.
زخم‌های کودکی چگونه به روابط بزرگسالی منتقل می‌شوند؟
یکی از محورهای اصلی این مقاله، تأثیر تجربه‌های دوران کودکی بر روابط عاطفی در بزرگسالی است. بر اساس این دیدگاه، افراد تنها با ویژگی‌های شخصیتی خود وارد زندگی مشترک نمی‌شوند، بلکه الگوهای عاطفی و تجربه‌هایی را نیز با خود به رابطه می‌آورند که در خانواده و سال‌های نخست زندگی شکل گرفته‌اند.
کسانی که در کودکی با طردشدگی، بی‌توجهی عاطفی یا ناامنی در روابط خانوادگی مواجه بوده‌اند، ممکن است در بزرگسالی نیز در ایجاد و حفظ صمیمیت با مشکل روبه‌رو شوند.
در چنین شرایطی، فرد ممکن است به‌جای بیان نیازها و نگرانی‌های خود با شریک زندگی، به دنبال دریافت توجه و تأیید عاطفی از شخص دیگری برود.
ترس از طرد شدن؛ یک عامل پنهان در خیانت
یکی از نکات قابل توجه مقاله، ارتباط میان ترس از طرد شدن و احتمال خیانت است.
در نگاه نخست ممکن است عجیب به نظر برسد که فردی که بیش از دیگران از رها شدن می‌ترسد، رفتاری انجام دهد که احتمال فروپاشی رابطه‌اش را افزایش می‌دهد.
با این حال، توضیح مطرح‌شده این است که احساس طردشدگی می‌تواند فرد را به جست‌وجوی تأیید و توجه بیرونی سوق دهد. در این وضعیت، رابطه خارج از چارچوب تعهد ممکن است برای مدتی احساس خواستنی بودن و ارزشمندی ایجاد کند، اما در ادامه می‌تواند به عمیق‌تر شدن مشکلات عاطفی منجر شود.
در این مقاله همچنین به سبک‌های دلبستگی ناایمن، از جمله دلبستگی اضطرابی و اجتنابی، اشاره شده است که در برخی پژوهش‌ها با احتمال بیشتر رفتارهای بی‌وفادارانه ارتباط داشته‌اند.
آیا ژنتیک در خیانت نقش دارد؟
بخش دیگری از مقاله به نقش تفاوت‌های زیستی و ژنتیکی در رفتارهای عاطفی اختصاص دارد.
بر اساس پژوهش‌های زیست‌شناسی تکاملی که در مقاله به آن‌ها اشاره شده، برخی تفاوت‌های ژنتیکی ممکن است با میزان گرایش افراد به تنوع‌طلبی و رفتارهای خارج از رابطه تک‌همسری ارتباط داشته باشند.
از جمله این موارد، نسخه خاصی از ژن گیرنده دوپامین با نام DRD4 است. در پژوهش‌های مورد اشاره، افرادی با برخی گونه‌های این ژن، بیش از ۵۰ درصد احتمال بیشتری برای گزارش تجربه خیانت زناشویی داشته‌اند.
البته این ارتباط به معنای وجود ژن خیانت یا قطعی بودن چنین رفتاری در افراد نیست. عوامل ژنتیکی به‌تنهایی سرنوشت رفتاری انسان را تعیین نمی‌کنند و نمی‌توان از آن‌ها برای توجیه بی‌وفایی استفاده کرد.
چرا بعضی افراد با وجود خیانت همسرشان در رابطه می‌مانند؟
مقاله سواد زندگی در ادامه به وضعیت افرادی می‌پردازد که با وجود تجربه خیانت، تصمیم به ادامه زندگی مشترک می‌گیرند.
یکی از توضیحات مطرح‌شده، تأثیر الگوهای عاطفی دوران کودکی بر تصمیم‌های افراد در بزرگسالی است. برای برخی اشخاص، ترک یک رابطه صرفاً به معنای پایان ازدواج نیست، بلکه می‌تواند به معنای فاصله گرفتن از الگویی آشنا باشد که از سال‌های نخست زندگی با آن خو گرفته‌اند.
در همین زمینه، مقاله به تجربه یک درمانگر در گفت‌وگو با زنی اشاره می‌کند که همسرش چهار بار به او خیانت کرده بود. این درمانگر در توضیح دشواری تصمیم‌گیری برای پایان دادن به رابطه گفته بود:
«شما فقط با ترک ازدواج تان دستوپنجه نرم نمی‌کنید. شما با ترک چیزی دستوپنجه نرم می‌کنید که از خیلی قبل از آشنایی با همسرتان، شبیه خانه بوده است.»
این جمله به تأثیر تجربه‌های گذشته بر انتخاب‌های عاطفی امروز اشاره دارد؛ تجربه‌هایی که گاهی باعث می‌شوند افراد حتی در روابط آسیب‌زا نیز احساس کنند ترک کردن رابطه دشوارتر از ماندن در آن است.
فهمیدن دلایل خیانت به معنای توجیه آن نیست
نویسنده مقاله تأکید می‌کند که شناخت ریشه‌های خیانت نباید با نادیده گرفتن مسئولیت فرد خیانت‌کننده اشتباه گرفته شود.
تجربه‌های تلخ کودکی، ترس از طرد شدن یا ویژگی‌های زیستی ممکن است در شکل‌گیری رفتارهای آسیب‌زا نقش داشته باشند، اما هیچ‌کدام به‌تنهایی مسئولیت انتخاب‌های فرد را از بین نمی‌برند.
شناخت این عوامل می‌تواند به افراد کمک کند الگوهای رفتاری خود را بهتر بشناسند، درباره نیازهای عاطفی‌شان گفت‌وگو کنند و پیش از عمیق‌تر شدن مشکلات، برای اصلاح رابطه اقدام کنند.
در نهایت، مقاله بر این نکته تأکید دارد که وفاداری تنها یک ویژگی شخصیتی یا یک تعهد کلامی نیست؛ بلکه به شناخت متقابل، امنیت عاطفی، ارتباط سالم و توانایی مواجهه با مشکلات رابطه نیز وابسته است.