افزایش جنجالی قیمت طلا در ۲۰۲۵؛ پشت پرده صعود بیسابقه فلز زرد چیست؟
بازار جهانی طلا در سال ۲۰۲۵ رفتار غیرمنتظرهای از خود نشان داده و با رکوردشکنیهای پیدرپی، نگاه بسیاری از سرمایهگذاران را به خود جلب کرده است. از سقوط ارزش دلار تا تنشهای سیاسی و خریدهای سنگین بانکهای مرکزی، همه این عوامل دستبهدست هم دادهاند تا قیمت اونس در اوج تاریخی خود قرار بگیرد. این گزارش همه دلایل این جهش را بررسی میکند.
روند صعودی طلا در سال ۲۰۲۵ در حالی رقم خورده که بررسی نمودارهای بلندمدت اونس جهانی – بر اساس تحلیلهای منتشرشده در نرخنیوز – نشان میدهد این فلز گرانبها موفق شده سقفهای تاریخی خود را یکی پس از دیگری پشت سر بگذارد. بر مبنای این گزارشها، اونس که در آغاز سال در محدودهای بسیار پایینتر معامله میشد، با نزدیک شدن به ماههای پایانی، جهشی غیرمعمول را تجربه کرد و حتی از مرز ۴۴۰۰ دلار نیز عبور کرد. این رشد پرشتاب تحت تأثیر افزایش ریسکهای ژئوپلیتیکی، سیاستهای پولی بانکهای مرکزی و موج جدید تقاضای سرمایهگذاری شکل گرفته است.
تضعیف دلار؛ محرک اصلی جهش طلا
یکی از مهمترین عواملی که بازار جهانی طلا را در سال ۲۰۲۵ متحول کرد، ضعف کمسابقه دلار آمریکا بود. شاخص دلار (DXY) طی این سال بیش از ۹ درصد افت کرده و در دسامبر حولوحوش ۹۸ تا ۹۹ نوسان داشته است. نگرانی نسبت به کسری بودجه، سیاستهای تجاری تهاجمی واشنگتن و نرخ بهره پایینتر، ترکیبی ساختاری ایجاد کردهاند که سرمایهگذاران را از دلار دور و به سمت داراییهای امن سوق داده است.
بهویژه تعرفههای تجاری و سیاستهای خصمانه اقتصادی آمریکا باعث افزایش ریسکها و فرار سرمایه به سمت طلا شده است. گزارشهای اقتصادی و بررسی بازارهای آتی نیز نشان میدهد تضعیف دلار، به شکل مستقیم قیمت فلز زرد را به سطحی رسانده که پیشازاین تجربه نشده بود.
تورم پایدار و نقش طلا در پوشش ریسک
در سال ۲۰۲۵ نرخ تورم آمریکا حدود ۳ درصد باقی ماند؛ رقمی بالاتر از هدف ۲ درصدی فدرال رزرو. افزایش قیمت انرژی، اختلال در زنجیرههای تامین و فشار بر قیمت خدمات، تورمی ایجاد کرد که طلا را دوباره به عنوان پناهگاه اصلی سرمایه مطرح ساخت.
در چنین شرایطی، صندوقهای ETF طلا با ورود مستمر سرمایههای جدید مواجه شدند و کاهش نرخ بهره واقعی هم نگهداری این فلز را جذابتر کرد. همزمان تورم در کشورهای نوظهور نیز رشد داشته و همین امر جریان سرمایه به سمت طلا را تقویت کرده است.
جنگها، بحرانها و هجوم سرمایه به پناهگاه امن
سال ۲۰۲۵ با مجموعهای از ریسکهای ژئوپلیتیکی همراه بوده است: تشدید درگیریها در خاورمیانه و اروپا، تهدیدهای تجاری و ناآرامیهای سیاسی. این نااطمینانیهای جهانی تقاضا برای دارایی امن را به بالاترین حد چند دهه اخیر رسانده است.
افزون بر این، نگرانیها درباره شکلگیری حباب تکنولوژی، نوسانات بورسهای جهانی و ریسکهای فزاینده بینالمللی، سرمایهگذاران را بیشتر به سمت داراییهای ملموس نظیر طلا هدایت کرده است. حتی تهدیدهای هستهای و تنشهای منطقهای نیز در این روند نقش مهمی ایفا کردهاند.
خریدهای رکوردشکن بانکهای مرکزی
یکی دیگر از روندهای تعیینکننده، خریدهای گسترده بانکهای مرکزی بوده است. تنها در سهماهه نخست ۲۰۲۵، بیش از ۶۰۰ تن طلا توسط بانکهای مرکزی جهان خریداری شده و پیشبینیها برای کل سال، رقمی فراتر از ۱۰۰۰ تن را نشان میدهد.
چین، روسیه، ترکیه، لهستان و هند بیشترین سهم را در این خریدها داشتهاند. این سیاستها با هدف کاهش وابستگی به دلار و حفاظت از داراییها در برابر تحریمهای احتمالی صورت گرفته و تأثیر قابل توجهی بر تقویت بلندمدت قیمت طلا داشته است.
سیاستهای پولی انبساطی و کاهش نرخ بهره
کاهش نرخ بهره از سوی فدرال رزرو، جریان سرمایه را به سمت طلا تقویت کرده است. پیشبینیها حاکی از آن است که کاهشهای بیشتر نیز در سال ۲۰۲۶ انتظار میرود و این امر میتواند بازار طلا را همچنان در مسیر صعود نگه دارد. گزارشهای گلدمن ساکس نشان میدهند که هر ۰.۲۵ درصد کاهش نرخ بهره، پتانسیل افزایش ۲ تا ۳ درصدی قیمت طلا را ایجاد میکند.
اروپا و آسیا نیز سیاستهای مشابهی اتخاذ کردهاند و همین موضوع، روند رشد جهانی طلا را پایدارتر کرده است.
اختلال در عرضه و افزایش تقاضای صنعتی
در کنار افزایش تقاضای سرمایهگذاری، تقاضای صنعتی نیز چشمگیر بوده است. بخشهای الکترونیک، جواهرات و فناوریهای سبز نسبت به سال گذشته رشد مصرف داشتهاند. در مقابل، عرضه جهانی طلا با چالشهایی چون افت تولید معادن، قوانین سختگیرانه زیستمحیطی و افزایش هزینه استخراج روبهرو است.
این محدودیتها، بهویژه در مناطق تولیدکننده مانند آفریقا و آمریکای جنوبی، تنگنای عرضه را تشدید کرده و در کنار رشد تقاضا، موجب نوسانات شدیدتر بازار شده است.
رفتار مصرفی در آسیا و روانشناسی بازار
گزارشها حکایت از رشد ۱۵ درصدی تقاضای جواهرات در آسیا دارند. این افزایش تقاضا، عمدتاً از عوامل روانشناختی و کاهش اعتماد به بازارهای سهام ناشی شده است. طلا همچنان کالایی است که در بسیاری از کشورهای آسیایی به عنوان ابزار اصلی حفظ ارزش شناخته میشود.
بحران بدهی آمریکا و نگرانیهای ساختاری
کسری بودجه و بدهی ملی آمریکا نقشی اساسی در کاهش جذابیت دلار داشته است. با عبور بدهی از مرز ۳۵ تریلیون دلار، نگرانی درباره کاهش ارزش دلار بیش از گذشته سرمایهگذاران را به سمت طلا سوق داده است. تحلیلهای مورگان استنلی نیز این روند را تأیید کردهاند.
تحریمها و شرایط اقتصادی ایران؛ اثرات محلی بر بازار جهانی
تحریمهای شدتیافته علیه ایران در سال ۲۰۲۵ موجب تشدید بحران اقتصادی و تورم بالای ۴۰ درصد شده است. در چنین فضایی، طلا برای ایرانیها به پناهگاه امن تبدیل شد و تقاضای داخلی برای این فلز افزایش یافت.
طبق گزارش شورای جهانی طلا، واردات طلا به ایران در سال گذشته از ۱۰۰ تن فراتر رفت. این تقاضای زیاد، علاوه بر اثرگذاری در بازار داخلی، در سطح جهانی نیز فشار افزایشی ایجاد کرده است. همچنین تحریمها محدودیتهایی در دسترسی به سیستم بانکی جهانی به وجود آورده و طلا را به ابزار جایگزین مبادله تبدیل کرده است.
سقوط ریال و هجوم به بازار طلا
نوسان شدید نرخ ارز—تا رسیدن دلار به محدوده ۱.۲ میلیون ریال—فضا را برای افزایش خرید طلا میان مردم فراهم کرده است. این رفتار، نمونهای روشن از اثرگذاری بحرانهای اقتصادی محلی بر روندهای جهانی بازار طلاست.
چشمانداز آینده
پیشبینیها برای سال ۲۰۲۶ همچنان صعودی است. مؤسساتی مانند گلدمن ساکس و مورگان استنلی، محدوده ۴۴۰۰ تا ۵۰۰۰ دلار را برای اونس طلا محتمل دانستهاند. هرچند کاهش تنشها یا بهبود اقتصاد جهانی میتواند بخشی از روند صعودی را تعدیل کند، اما مجموعه عوامل کنونی نشاندهنده ادامه قدرتگیری بازار طلاست.
جمعبندی
افزایش قیمت طلا در سال ۲۰۲۵ حاصل همزمانی چندین عامل بوده است: سقوط دلار، تورم پایدار، جنگها و بحرانها، خریدهای تاریخی بانکهای مرکزی، کاهش نرخ بهره، محدودیت عرضه، رشد تقاضای صنعتی و نگرانیهای ساختاری اقتصاد جهانی. در چنین محیطی، طلا بار دیگر جایگاه خود را به عنوان یکی از معتبرترین ابزارهای حفظ ارزش اثبات کرده است—هرچند سرمایهگذاران باید خود را برای نوسانات جدی نیز آماده کنند.
