تحلیل اختلال اینترنت بر صنعت گردشگری / افت ۶۰ درصدی درآمد میزبان‌ها و کاهش ۲۵ درصدی رزرو نوروزی

بازار اقامتگاه‌های کشور که هنوز از شوک قطعی اینترنت در خردادماه ۱۴۰۴ بیرون نیامده بود، در دی‌ماه امسال دوباره با موج جدیدی از اختلالات اینترنتی مواجه شد. داده‌های جمع‌آوری‌شده توسط پلتفرم «جاباما» نشان می‌دهد این اختلال ۲۰ روزه، اثر مخربی بر شاخص‌های کلیدی صنعت گردشگری داشته است.

پیش‌بینی آینده مبهم برای نوروز ۱۴۰۵

بر اساس تحلیل داده‌های بهمن‌ماه ۱۴۰۴، تقاضا برای رزرو اقامتگاه‌های نوروزی نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۲۵ درصد کاهش یافته است. این در حالی است که بسیاری از پلتفرم‌های آنلاین حوزه گردشگری امیدوار بودند تعطیلات نوروزی بتواند تا حدودی خسارت‌های وارده به این صنعت را جبران کند.

تحلیل منطقه‌ای بازار گردشگری

بررسی میزان جست‌وجو (تقاضا) به تفکیک مناطق کشور در هفته ۴۸، سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ نشان می‌دهد:

• بازار جنوب: با بیشترین ریزش نسبت به پارسال روبه‌رو بوده است؛ ۳۶ درصد کاهش. این عدد، بیشترین افت ثبت‌شده در میان مناطق کشور است.

• بازارهای تهران و مرکز: با افت جست‌وجو و تقاضا مواجه بوده‌اند.

• بازار اطراف تهران، غرب کشور و مشهد: تغییری نداشته‌اند؛ نه رشد چشمگیری ثبت شده و نه افتی مشابه جنوب.

• بازار شمال: همچنان در حال بازیابی است و هنوز به وضعیت عادی بازنگشته است.

این توزیع منطقه‌ای نشان می‌دهد شوک دی‌ماه، اثر یکنواختی بر جغرافیای گردشگری کشور نداشته است. جنوب بیشترین فشار را تحمل کرده، شمال در مسیر بازیابی قرار دارد و برخی بازارها در وضعیت ثبات ایستاده‌اند.

افشای آمار تکان‌دهنده درآمدی

در بخش «وضعیت درآمد میزبان‌ها و قیمت رزروها (تحت تأثیر بحران دی ۱۴۰۴)» سه عدد کلیدی ثبت شده است:

• ۶۰ درصد کاهش درآمد دلاری میزبان‌ها

• ۴۱ درصد افت دلاری میانگین قیمت یک رزرو (اتاق شب)

• ۲۵ درصد کاهش تقاضا در بهمن برای رزروهای نوروزی

کاهش ۶۰ درصدی درآمد دلاری، عمیق‌ترین نشانه این افت است. هم‌زمان، میانگین قیمت یک رزرو نیز ۴۱ درصد کاهش یافته است. یعنی بازار نه‌تنها با کاهش تعداد رزرو مواجه بوده، بلکه قیمت هر رزرو نیز پایین‌تر آمده است.

تحلیل نرخ اشغال اقامتگاه‌ها

نرخ اشغال اقامتگاه‌ها یکی از شاخص‌های مستقیم سلامت بازار است. داده‌های مربوط به روند نرخ اشغال (از هفته ۶ سال ۱۴۰۳ تا هفته ۴۶ سال ۱۴۰۴) نشان می‌دهد:

• ۲۰ درصد افت نسبت به هفته‌های قبل (در بازه هفته‌های ۴۳ تا ۴۶)

• ۳۶ درصد افت نسبت به هفته مشابه سال گذشته

این یعنی بازار نه‌تنها نسبت به سال قبل کوچک‌تر شده، بلکه در مقایسه با هفته‌های پیش از بحران نیز افت معناداری داشته است. افت ۳۶ درصدی نسبت به هفته مشابه سال گذشته، نشان می‌دهد این کاهش صرفاً یک نوسان فصلی نیست؛ بلکه فاصله‌ای جدی با روند سال پیش ایجاد شده است.

پیش‌بینی روند تقاضا

در تحلیل رفتار جست‌وجوی کاربران، کلیدواژه «اجاره ویلا» به‌عنوان شاخص نماینده بازار رزرو اقامتگاه غیرهتلی در صنعت گردشگری در نظر گرفته شده است. بررسی رفتار جست‌وجوی کاربران در گوگل نشان می‌دهد میزان تقاضا برای رزرو اقامتگاه در دی ۱۴۰۴ به پایین‌ترین حد خود رسیده است. بازاری که در حال ترمیم خود بود، در دی‌ماه به کمترین سطح تقاضا رسیده است.

نشانه‌های بازگشت شکننده

با وجود افت‌های ثبت‌شده، داده‌ها از نشانه‌هایی برای بازگشت بازار به حالت عادی نیز خبر می‌دهند. در دو تعطیلی متوالی ۱۵ و ۲۲ بهمن، نرخ اشغال اقامتگاه‌ها ۴۳ درصد رشد کرده است. این رشد هم‌زمان با ثبات نسبی رخ داده است.

رشد ۴۳ درصدی در دو هفته، نشان می‌دهد بازار به محرک‌های تقویمی و شرایط با ثبات واکنش مثبت نشان می‌دهد. اما این رشد پس از افت‌های ۲۰ درصدی هفتگی، ۳۶ درصدی سالانه و کاهش ۶۰ درصدی درآمد دلاری رخ داده است؛ بنابراین تصویر کلی همچنان از بازاری حکایت دارد که در حال جبران فاصله ایجادشده است.

تحلیل نهایی از وضعیت صنعت گردشگری

داده‌ها نشان می‌دهد بازار اقامتگاه‌ها پیش از دی‌ماه در مسیر بازیابی خود به دنبال بحران خردادماه قرار داشت. شمال کشور در حال بازیابی بود، نرخ اشغال روندی قابل رصد داشت و بازار به سمت نوروز حرکت می‌کرد. اما در دی‌ماه، به دنبال اعتراضات و قطع اینترنت، تقاضا به پایین‌ترین حد خود رسید، درآمد دلاری میزبان‌ها ۶۰ درصد کاهش یافت، قیمت رزروها ۴۱ درصد افت کرد و نرخ اشغال هم در مقایسه هفتگی و هم سالانه کاهش یافت.

اکنون، با رشد ۴۳ درصدی نرخ اشغال در دو تعطیلی متوالی، نشانه‌هایی از بازگشت دیده می‌شود. اما فاصله ۲۵ درصدی تقاضای نوروزی با سال گذشته و افت‌های ثبت‌شده نشان می‌دهد این بازگشت هنوز کامل نشده است.

بازار سفر، صنعتی وابسته به تقاضا و اطمینان است. داده‌های دی و بهمن ۱۴۰۴ نشان می‌دهد هر اختلالی در این زنجیره، مستقیماً به افت جست‌وجو، کاهش رزرو، کاهش قیمت و کاهش درآمد منتهی می‌شود؛ زنجیره‌ای که بازسازی آن زمان می‌برد.