خشونت علیه زنان زیر ذرهبین؛ از هشدار شهیندخت مولاوردی تا انتقاد حقوقدانان از خلا قانونی
در پی انتشار اخبار تازه درباره قتل و خشونت خانگی علیه زنان و دختران، شماری از چهرههای سیاسی، حقوقی و اجتماعی در رسانههای ایران نسبت به تداوم این وضعیت هشدار دادهاند. شهیندخت مولاوردی، زهرا بهروزآذر، محسن برهانی، سیمین کاظمی و جواد امام از جمله افرادی هستند که در گفتوگوها و اظهارنظرهای منتشرشده در ۲۴ ساعت گذشته، درباره امنیت زنان، ضرورت تصویب قانون منع خشونت علیه زنان و مسئولیت نهادهای حمایتی صحبت کردهاند.
مرگ سوگند صیادی، دختر ۱۶ ساله کرمانشاهی، بار دیگر موضوع خشونت خانگی و امنیت زنان و دختران را به یکی از محورهای بحث رسانهای تبدیل کرده است. در یک شبانهروز گذشته، رسانههای مختلف ایران به این موضوع پرداختهاند و دیدگاههای متفاوتی درباره ریشههای خشونت، مسئولیت نهادهای قانونی، نقش خانواده و ضرورت حمایت از زنان در معرض خطر منتشر کردهاند.
مرور این اظهارنظرها نشان میدهد بحث اصلی تنها به برخورد با عاملان خشونت پس از وقوع حادثه محدود نیست؛ بلکه پیشگیری، شناسایی موقعیتهای پرخطر، حمایت اجتماعی و تعیین مسئولیت نهادهای متولی نیز مورد توجه قرار گرفته است.
شهیندخت مولاوردی در اعتماد آنلاین: چند جان دیگر باید گرفته شود؟
شهیندخت مولاوردی، معاون پیشین امور زنان و خانواده ریاستجمهوری، در گفتوگو با اعتماد آنلاین به مرگ سوگند صیادی واکنش نشان داد و درباره ضرورت تصویب قانون منع خشونت علیه زنان هشدار داد.
او با اشاره به اینکه این دختر نوجوان نیز قربانی زنجیره خشونت علیه زنان شده است، پرسید:
«چند سال دیگر باید بگذرد و چند جان دیگر باید گرفته شود تا برخی به این باور برسند که تصویب چنین قانونی ضرورت، اهمیت و فوریت دارد؟»
مولاوردی همچنین به آماری اشاره کرده که بر اساس آن، طی دو هفته اخیر هشت مورد قتل و از ابتدای فروردین ۸۴ مورد قتل خانوادگی و خشن علیه زنان رخ داده است. او این وضعیت را نشانه ضرورت وجود یک ساختار حقوقی حمایتکننده از زنان دانست و نسبت به بلاتکلیفی لایحه منع خشونت علیه زنان انتقاد کرد.
زهرا بهروزآذر در ایسنا: پیگیری خشونت خانگی با جدیت ادامه دارد
زهرا بهروزآذر، معاون رئیسجمهور در امور زنان و خانواده، در اظهاراتی که خبرگزاری ایسنا منتشر کرده، از پیگیری حوادث اخیر مربوط به خشونت خانگی و جانباختن زنان و دختران خبر داده است.
او تأکید کرده است که موضوع از سوی مراجع قضایی و انتظامی دنبال میشود و صیانت از جان و امنیت زنان و دختران و جلوگیری از تکرار چنین حوادثی با جدیت در دستور کار قرار دارد.
این اظهارات موضع رسمی معاونت امور زنان و خانواده ریاستجمهوری درباره حوادث اخیر را منعکس میکند؛ هرچند جزئیات اقدامات اجرایی و برنامههای مشخص پیشگیری در این اظهارات تشریح نشده است.
محسن برهانی در فرارو: بخشی از حاکمیت هنوز خشونت علیه زنان را به رسمیت نمیشناسد
محسن برهانی، حقوقدان و استاد دانشگاه، در گفتوگو با فرارو به مسئله خشونت علیه زنان و موانع قانونی مقابله با آن پرداخت.
او معتقد است تا زمانی که بخشی از ساختار تصمیمگیری و قانونگذاری، اصل وجود خشونت علیه زنان و دختران را به رسمیت نشناسد، نمیتوان انتظار اصلاح جدی در قوانین داشت.
برهانی در بخشی از اظهارات خود گفته است:
«زمانی که بخشی از حاکمیت و قانونگذاران اساسا وجود خشونت علیه زنان و دختران را به رسمیت نمیشناسند و این واقعیت تلخ و آشکار را انکار میکنند، نمیتوان امید زیادی به اصلاح در عرصه تقنینی داشت.»
این دیدگاه بر یکی از موانع مهم در مسیر مقابله با خشونت علیه زنان، یعنی پذیرش مسئله بهعنوان یک موضوع اجتماعی و حقوقی، تأکید دارد.
سیمین کاظمی در اعتماد آنلاین: مردان خشونتورز خشونت را یاد میگیرند
سیمین کاظمی، پزشک و جامعهشناس، در گفتوگو با اعتماد آنلاین به ریشههای اجتماعی خشونت علیه زنان پرداخت.
او معتقد است خشونت رفتاری ذاتی و تغییرناپذیر نیست، بلکه مردان در فرآیند جامعهپذیری و در بستر مناسبات اجتماعی، فرهنگی و حقوقی، رفتارهای خشونتآمیز را میآموزند.
کاظمی در این تحلیل بر نقش محیط اجتماعی، شیوه تربیت، روابط قدرت و ساختارهای فرهنگی در شکلگیری و بازتولید خشونت تأکید دارد.
از نگاه او، برای مقابله با خشونت علیه زنان نمیتوان تنها بر رفتار فردی مرتکبان یا اختلافات خانوادگی تمرکز کرد؛ بلکه باید زمینههایی را نیز بررسی کرد که امکان اعمال و تداوم خشونت را فراهم میکنند.
جواد امام در جماران: نهادهای مسئول باید پاسخگو باشند
جواد امام، سخنگوی جبهه اصلاحات ایران و دبیرکل حزب مجمع ایثارگران، نیز در مطلبی که جماران منتشر کرده، خواستار پاسخگویی نهادهای مسئول درباره تداوم خشونت و قتل زنان شده است.
او بر ضرورت انتشار آمار رسمی و شفاف قتل زنان در سالهای اخیر تأکید کرده و خواستار بررسی پروندههای تهدید و خشونت پیش از وقوع قتل شده است.
امام همچنین شناسایی قصورهای احتمالی، تعیین مسئولیت دستگاههای مرتبط و ارائه برنامهای عملیاتی، مشخص و زمانبندیشده برای پیشگیری از خشونت علیه زنان را ضروری دانسته است.
این اظهارات بر ضرورت عبور از واکنشهای مقطعی پس از وقوع جنایت و حرکت به سمت پاسخگویی و پیشگیری نهادی تمرکز دارد.
مجید درویشی در خبرآنلاین: هیچ گزارشی درباره سوگند به اورژانس اجتماعی نرسیده بود
یکی دیگر از اظهارنظرهای مهم در ۲۴ ساعت گذشته، مربوط به مجید درویشی، مدیرکل بهزیستی استان کرمانشاه است که در گفتوگو با خبرآنلاین درباره پرونده سوگند صیادی توضیح داده است.
او اعلام کرده که پیش از رسانهای شدن خبر مرگ این نوجوان، هیچ گزارشی درباره احتمال قرار گرفتن او در معرض خشونت به اورژانس اجتماعی بهزیستی استان نرسیده بود.
درویشی در این گفتوگو گفته است هیچ تماسی از طریق شمارههای ۱۲۳ و ۱۴۸۰ درباره وضعیت سوگند ثبت نشده و در پاسخ به این پرسش که آیا مدرسه برای دریافت خدمات مشاورهای و پیشگیری از خشونت با اورژانس اجتماعی تماس گرفته بود، پاسخ داده است: «خیر، کسی با ما تماس نگرفت.»
این اظهارات در حالی مطرح شده که درباره اطلاع قبلی مسئولان مدرسه از نگرانیهای این دانشآموز، روایتهایی منتشر شده است. بنابراین، موضوع اطلاعرسانی مدرسه، امکان مداخله نهادهای حمایتی و نحوه پیگیری هشدارهای احتمالی همچنان از پرسشهای مهم این پرونده است.
حزب اتحاد ملت در هممیهن: ۱۶ سال تعلل در تصویب قانون حمایت از زنان
حزب اتحاد ملت ایران اسلامی نیز در نامهای خطاب به رؤسای سه قوه که متن آن در روزنامه هممیهن منتشر شده، نسبت به تداوم خشونت علیه زنان و قتلهای خانوادگی هشدار داده است.
در این نامه، خشونت علیه زنان به پدیدهای محدود به محیط خانواده تقلیل داده نشده و مواردی مانند همسرآزاری، قتلهای موسوم به ناموسی، آزار خیابانی، تبعیضهای حقوقی و محرومیت از فرصتهای برابر نیز مورد توجه قرار گرفتهاند.
این حزب با انتقاد از تأخیر ۱۶ ساله در تصویب قانون تأمین امنیت زنان، خواستار اقدامات زیر شده است:
-
تصویب فوری قانون جامع و کارآمد تأمین امنیت زنان در برابر خشونت
-
اصلاح مقررات تبعیضآمیز
-
ایجاد سازوکارهای حمایتی مؤثر برای زنان در معرض خشونت
-
پاسخگویی نهادهای مسئول درباره کوتاهیهای احتمالی
-
ارائه برنامه عملیاتی برای پیشگیری از زنکشی
در این نامه تأکید شده است که امنیت و حق حیات زنان نباید تحت تأثیر ملاحظات سیاسی و تعلل نهادهای مسئول قرار بگیرد.
از واکنش به قتل تا پیشگیری از خشونت
مرور اظهارنظرهای منتشرشده در رسانههای ایران طی ۲۴ ساعت گذشته نشان میدهد موضوع خشونت علیه زنان از چند زاویه مورد توجه قرار گرفته است.
مولاوردی بر ضرورت تصویب قانون حمایت از زنان تأکید دارد؛ بهروزآذر از پیگیری قضایی و انتظامی حوادث خبر میدهد؛ برهانی مسئله انکار خشونت در بخشی از ساختار تصمیمگیری را مطرح میکند؛ کاظمی به ریشههای اجتماعی و فرهنگی خشونت میپردازد و جواد امام خواستار پاسخگویی نهادهای مسئول است.
در کنار این دیدگاهها، روایت بهزیستی از پرونده سوگند صیادی نیز پرسش مهمی درباره نحوه شناسایی و ارجاع موارد احتمالی خشونت به نهادهای حمایتی مطرح میکند.
وجه مشترک این اظهارنظرها، ضرورت توجه به پیشگیری پیش از وقوع خشونت است. حمایت از زنان و دختران در معرض خطر، تنها با محکوم کردن جنایت پس از وقوع آن محقق نمیشود؛ بلکه به سازوکارهای قابل دسترس برای گزارش خطر، مداخله بهموقع، حمایت حقوقی و اجتماعی و پاسخگویی روشن دستگاههای مسئول نیاز دارد.