کشک خشک، نعمت پنهان یا تهدید خاموش برای بدن؟
چند لقمه کوچک که میتواند بهاندازه چند لیوان شیر کلسیم به بدن برساند؛ همین ویژگی باعث شده کشک خشک به یکی از بحثبرانگیزترین خوراکیهای لبنی تبدیل شود.
به گزارش صد آنلاین، در میان مواد غذایی لبنی، کشک خشک جایگاهی خاص و تا حدی متناقض دارد؛ مادهای که از نظر تراکم مواد مغذی، بهویژه کلسیم، در ردهای متفاوت قرار میگیرد. دکتر نسرین مویدنیا، متخصص علوم و صنایع غذایی، در توضیح این ویژگی میگوید:
«پاسخ در درک عمیق فرآیند تغلیظ و قوانین فیزیولوژیک بدن ما نهفته است. کشک خشک، عصاره فشرده و متراکم لبنی است. به طوری که در فرآیند تولید آن، آب تا حد زیادی حذف میشود و آنچه باقی میماند، گنجینهای متراکم از مواد مغذی است.»
در جریان همین فرآیند تغلیظ، محتوای کلسیم کشک به اعداد قابلتوجهی میرسد؛ بهطوریکه هر ۱۰۰ گرم کشک خشک میتواند بین ۸۰۰ تا ۱۲۰۰ میلیگرم کلسیم داشته باشد. رقمی که برای تأمین آن، مصرف حدود چهار لیوان شیر لازم است. همین ویژگی، کشک را به یکی از غنیترین منابع کلسیم در سبد غذایی تبدیل کرده است.
بدن، ظرفیت نامحدود ندارد
اما پرسش کلیدی اینجاست: آیا بدن قادر است چنین حجم بالایی از کلسیم را در یک وعده جذب کند؟ پاسخ متخصصان به محدودیتهای فیزیولوژیک بدن اشاره دارد. دستگاه گوارش انسان، بهویژه روده، سازوکاری هوشمند اما محدود برای جذب مواد معدنی دارد. بدن ترجیح میدهد عناصر حیاتی مانند کلسیم را بهصورت تدریجی و در دوزهای کوچکتر دریافت کند. به همین دلیل، مصرف مقدار زیادی کشک در یک وعده لزوماً به معنای جذب کامل تمام کلسیم موجود در آن نیست.
سدیم بالا؛ چالش پنهان کشک
مسئله مهم دیگر، میزان بالای سدیم یا نمک در کشک است؛ بهویژه در انواع سنتی که برای افزایش ماندگاری و طعم، نمک قابلتوجهی به آن افزوده میشود. این سدیم اضافی، کلیهها را مجبور به فعالیت بیشتر برای دفع نمک میکند و در این روند، بخشی از کلسیم نیز بهطور ناخواسته از طریق ادرار دفع میشود.
اگرچه با محاسبات ساده میتوان نشان داد که به دلیل تراکم بالای کلسیم در کشک، تراز نهایی همچنان به نفع دریافت این ماده معدنی است، اما این بدهبستان بیهزینه نیست. حضور بالای سدیم، هشداری جدی برای سلامت قلب و عروق و افزایش فشار خون به شمار میرود؛ موضوعی که نمیتوان آن را نادیده گرفت.
اسنکهای کشکی؛ جایگزین بهتر، نه غذای اصلی
در سالهای اخیر، انواع اسنکهای مبتنی بر کشک با بافت ترد و طعمهای متنوع وارد بازار شدهاند. این محصولات، بدون تردید انتخابی منطقیتر در مقایسه با چیپس و پفک محسوب میشوند. با این حال، باید توجه داشت که این اسنکها، هرچند میتوانند به کنترل هوسهای غذایی کمک کنند، نباید جای منابع اصلی و تازه لبنیات را در رژیم روزانه بگیرند. اسنک، غذا محسوب نمیشود و محصولات صنعتی—even اگر غنیسازی شده باشند—قادر به جایگزینی کامل غذاهای تازه و کامل نیستند.
مصرف کشک؛ با مدیریت و آگاهی
در جمعبندی میتوان گفت کشک خشک یک ماده غذایی قدرتمند است، اما تنها زمانی که با نگاهی آگاهانه مصرف شود. کشک زمانی بیشترین فایده را دارد که بهعنوان یک «مکمل استراتژیک» در نظر گرفته شود، نه یک غذای پایه روزانه. برای افرادی که بهدنبال منبعی سریع و متراکم از کلسیم و پروتئین هستند، کشک انتخابی ارزشمند است؛ اما شرط بهرهمندی از آن، رعایت تعادل در مصرف است.
کاهش دریافت نمک در مصرف روزانه کشک، نوشیدن آب کافی برای کمک به دفع سدیم و پرهیز از مصرف مداوم و پرحجم، از نکاتی است که میتواند خطرات احتمالی را کاهش دهد. در نهایت، نباید فریب اعداد بالا را خورد؛ دریافت زیاد کلسیم در یک وعده، تضمینی برای جذب کامل آن نیست. از سوی دیگر، سدیم بالا فقط رقیب کلسیم نیست و حتی در صورت مثبت ماندن تراز کلسیم، فشار اضافی بر سیستم قلبی–عروقی و افزایش احتمال تشکیل سنگ کلیه در افراد مستعد، ریسکی جدی به شمار میرود.
