ترشح این هورمون عامل خجالت است
احساس خجالت، دستپاچگی در جمع و اضطراب اجتماعی همیشه فقط به شخصیت افراد مربوط نمیشود. بررسیهای علمی نشان میدهد در بسیاری از موارد، ترشح نامتعادل برخی هورمونها میتواند نقش پنهانی اما تعیینکننده در این احساسات داشته باشد؛ موضوعی که حالا توجه پژوهشگران را بیش از گذشته به خود جلب کرده است.
صد آنلاین | ارتباط میان هورمونها و اضطراب، موضوعی است که سالهاست در پژوهشهای علمی مورد توجه قرار گرفته و شواهد نشان میدهد نوسان در سطح برخی هورمونها میتواند مستقیماً بر میزان اضطراب و خجالتکشیدن افراد، بهویژه در موقعیتهای اجتماعی، اثر بگذارد. زمانی که ترشح هورمونها از تعادل طبیعی خارج میشود، انتقالدهندههای عصبی مغز نیز تحتتأثیر قرار میگیرند؛ فرآیندی که میتواند به تشدید اضطراب اجتماعی منجر شود.
افرادی که با اختلال اضطراب اجتماعی زندگی میکنند، اغلب متوجه میشوند که تغییر سطح برخی هورمونها با شدت یا کاهش احساس اضطراب آنها ارتباط دارد. متخصصان در این زمینه، هورمونهای مؤثر بر اضطراب اجتماعی را به سه گروه اصلی تقسیم میکنند: هورمونهای استرسی، هورمونهای جنسی و هورمونهای تیروئیدی. شناخت عملکرد این هورمونها، نخستین گام برای درک نقش آنها در افزایش یا کاهش اضطراب محسوب میشود.
هورمونهای استرس؛ وقتی بدن در حالت هشدار میماند
هورمونهایی مانند آدرنالین و کورتیزول معمولاً در شرایطی ترشح میشوند که فرد احساس تهدید، عدم کنترل یا اضطراب شدید دارد؛ وضعیتی که در واکنشهای «جنگ یا گریز» شناخته میشود. در موقعیتهای اجتماعی استرسزا، بدن با آزادسازی این هورمونها تلاش میکند خود را برای مقابله با شرایط آماده کند.
اما زمانی که تهدید فیزیکی واقعی وجود ندارد، افزایش بیشازحد این هورمونها میتواند نتیجه معکوس داشته باشد. در چنین شرایطی فرد ممکن است دچار تپش قلب، احساس وحشت یا میل شدید به ترک موقعیت شود. این چرخه بهگونهای پیش میرود که اضطراب باعث ترشح بیشتر هورمونهای استرس میشود و ترشح این هورمونها نیز اضطراب را تشدید میکند.
نقش هورمونهای جنسی در خجالت و اضطراب
هورمونهای جنسی مانند تستوسترون و استروژن نیز در میزان اضطراب و خجالتکشیدن بیتأثیر نیستند. تغییر سطح این هورمونها میتواند بهطور مستقیم بر اضطراب اجتماعی اثر بگذارد. استروژن، بهعنوان یکی از هورمونهای اصلی زنانه، در برخی موارد با بروز علائم اضطراب مرتبط دانسته شده است.
به همین دلیل، اضطراب اجتماعی در دورههایی مانند بارداری، برخی مراحل سیکل قاعدگی و دوران یائسگی بیشتر مشاهده میشود. از سوی دیگر، تعامل میان هورمونهای استرس و جنسی نیز اهمیت دارد؛ بهعنوان مثال، افزایش کورتیزول در شرایط استرسزا میتواند روند تولید تستوسترون را کند کند. این همزمانیِ افزایش کورتیزول و کاهش تستوسترون، زمینهساز تشدید احساس اضطراب میشود.
نکته قابل توجه این است که تستوسترون تا حدی نقش کنترلکننده در آزادسازی کورتیزول دارد. بنابراین کاهش آن، راه را برای افزایش بیشتر کورتیزول باز میکند؛ عاملی که نشان میدهد اضطراب میتواند به چرخهای خودتقویتکننده تبدیل شود.
تیروئید و نشانههای پنهان اضطراب اجتماعی
سومین گروه از هورمونهایی که در افزایش خجالت و اضطراب اجتماعی نقش دارند، هورمونهای تیروئیدی هستند. پرکاری تیروئید میتواند علائم جسمانی مانند افزایش ضربان قلب، تپش قلب و تعریق زیاد ایجاد کند؛ نشانههایی که اغلب با اضطراب اشتباه گرفته میشوند یا آن را تشدید میکنند.
افرادی که با مشکلات تیروئیدی مواجه هستند، ممکن است اضطراب اجتماعی شدیدتری را تجربه کنند؛ مسئلهای که اهمیت بررسی وضعیت تیروئید را در کنار علائم روانی برجستهتر میکند.
سروتونین؛ هورمونی که تصورها را تغییر داد
در این میان، سروتونین نیز بهعنوان هورمونی که مستقیماً با خجالتکشیدن مرتبط دانسته میشود، مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است.
محققان دانشگاه آپسالا در سوئد پس از بررسیها و مطالعات دقیق خود به این نتیجه رسیدند که «افرادی که از مشکل خجالت و ترس از حضور در اجتماع رنج میبرند، هورمون سروتونین بیش از حد در بدنشان تولید میشود، در حالی که در گذشته پژوهشگران تصور میکردند این مشکل ناشی از کمترشح شدن این هورمون است.» /نمناک
این یافته، نگاه تازهای به نقش سروتونین در اضطراب اجتماعی ایجاد کرده و نشان میدهد که همیشه کمبود هورمونها عامل مشکل نیست؛ گاهی افزایش آنها نیز میتواند پیامدهای ناخواستهای به همراه داشته باشد.