قرصی که شما را قمارباز میکند! | کشف شوکانگیز علم درباره این قرص!
یک کشف علمی جدید پرده از راز خطرناکترین اثر جانبی استامینوفن برداشته است. تحقیقات تازه نشان میدهد این قرص سفید و بیآزار که در کیف و خانه همه ما یافت میشود، ممکن است بهطور پنهانی شما را به انسانی ریسکپذیرتر و بیاحتیاطتر تبدیل کند. اگر قبل از تصمیمات مهم مالی یا رانندگی این دارو را مصرف میکنید، این گزارش را حتما بخوانید!
پژوهشی جدید که نتایج آن در معتبرترین نشریات علمی جهان منتشر شده، زاویهای تاریک و کمتر شناخته شده از استامینوفن (پاراستامول) را آشکار کرده است: این مسکن پرمصرف جهانی ممکن است بهطور مستقیم بر قضاوت انسان و میزان تمایل او برای پذیرش خطر تأثیر بگذارد.
استامینوفن، سالهاست به عنوان یکی از ایمنترین و در دسترسترین داروهای بدون نسخه برای مقابله با سردرد، تب و دردهای عضلانی شناخته میشود. اما علم امروز میگوید داستان ممکن است پیچیدهتر باشد. تحقیقات پیشین ثابت کرده بود که این دارو علاوه بر درد جسمی، میتواند احساسات روانی مانند ناراحتی، همدلی و رنج عاطفی را نیز کاهش دهد. حالا پژوهش تازهای ادعا میکند این «بیحسی عاطفی» میتواند عارضه جانبی نگرانکننده دیگری داشته باشد: کاهش درک از خطر و افزایش گرایش به رفتارهای پرریسک.
یک سؤال حیاتی: آیا یک قرص میتواند شما را جسورتر کند؟
محققان در این مطالعه به دنبال پاسخ به این پرسش کلیدی بودند: آیا مصرف استامینوفن باعث میشود افراد در موقعیتهای مبهم و نامطمئن، تصمیمات جسورانهتر و پرخطرتری اتخاذ کنند؟
فرضیه آنان این بود: اگر دارویی بتواند احساس ترس یا اضطراب را تخفیف دهد، ممکن است فرد تهدیدات و عواقب منفی یک موقعیت را کمتر جدی بگیرد و در نتیجه، ریسک بیشتری بپذیرد. این فرضیه به ویژه برای دارویی با این میزان مصرف جهانی، بسیار حائز اهمیت است.
آزمایشی گسترده با ۵۰۰ داوطلب
برای آزمودن این نظریه، پژوهشگران آزمایشی دقیق را روی بیش از ۵۰۰ دانشجو انجام دادند. شرکتکنندگان به صورت کاملاً تصادفی به دو گروه تقسیم شدند. به یک گروه، دوز ۱۰۰۰ میلیگرمی استامینوفن (حداکثر دوز مجاز یک نوبت برای بزرگسالان) داده شد و گروه دیگر فقط دارونما (پلاسبو) دریافت کردند. در این آزمایش دوسوکور، هیچ یک از شرکتکنندگان نمیدانستند در کدام گروه قرار دارند تا نتایج تحت تأثیر تلقین ذهنی قرار نگیرد.
بازی بادکنک: معیاری برای سنجش بیپروایی
قلب این تحقیق، یک بازی رایانهای طراحیشده برای اندازهگیری رفتارهای پرخطر بود. در این بازی، هر شرکتکننده باید یک بادکنک مجازی را باد میکرد. هر فشار روی پمپ، امتیاز و پول مجازی بیشتری به ارمغان میآورد، اما اگر بادکنک از حد تحمل خود فراتر میرفت و میترکید، فرد تمام امتیازات آن دور را از دست میداد. این بازی بهطور کلاسیک در روانشناسی برای ارزیابی «میزان ریسکپذیری» به کار میرود، چرا که فرد مدام باید بین طمع برای سود بیشتر و ترس از زیان کامل، تعادل برقرار کند.
نتیجه شوکآور: گروه استامینوفن بیشتر ریسک کرد
یافتهها گویای واقعیت جالبی بود: افرادی که استامینوفن مصرف کرده بودند، به طور میانگین بادکنک را دفعات بیشتری باد کردند و در نتیجه، آمار ترکیدن بادکنک در این گروه به مراتب بالاتر بود. این الگو به وضوح نشاندهنده پذیرش ریسک بیشتر در مقایسه با گروه کنترل بود. به عبارت ساده، مصرفکنندگان استامینوفن تمایل داشتند خطر از دست دادن همه چیز را به جان بخرند تا شانس برد بیشتری داشته باشند.
تفسیر پژوهشگران: کاهش احساس خطر، نه افزایش بیپروایی
نکته کلیدی اینجاست که پژوهشگران نتیجه را به معنای «بیخود و بیجهت شدن» افراد تفسیر نمیکنند. به باور آنان، آنچه رخ میدهد احتمالاً «کاهش واکنش احساسی منفی نسبت به خطر» است. یعنی فرد همچنان میداند که خطر وجود دارد، اما این خطر را کمتر ترسناک، نگرانکننده یا اضطرابآور احساس میکند.
در بخش تکمیلی تحقیق، از شرکتکنندگان خواسته شد تا پرسشنامههایی درباره سناریوهای فرضی پرریسک (مانند شرطبندی، رانندگی پرسرعت یا انجام ورزشهای افراطی) پر کنند. در برخی از این ارزیابیها، گروه مصرفکننده استامینوفن، سطح خطر ذاتی این موقعیتها را پایینتر ارزیابی کردند.
اهمیت یافتهها: وقتی یکچهارم جهان تحت تأثیر قرار میگیرد
اهمیت این کشف زمانی دوچندان میشود که آمارها نشان میدهد تقریباً یکچهارم جمعیت بزرگسال جهان هر هفته استامینوفن مصرف میکنند. اگر این دارو بتواند حتی به میزان جزیی بر فرآیند تصمیمگیریهای پرخطر تأثیر بگذارد، میتواند در مقیاس اجتماعی عواقب گستردهای داشته باشد؛ از تصمیمات مالی و اقتصادی گرفته تا رفتار در رانندگی و انتخابهای روزمره.
با این وجود، محققان هشدار میدهند که این آزمایش در شرایط کنترلشده آزمایشگاهی انجام شده و نمیتوان نتایج آن را بیدرنگ و مستقیم به همه موقعیتهای پیچیده زندگی واقعی تعمیم داد.
سؤالات بیپاسخ و نیاز به پژوهش بیشتر
دانشمندان میگویند هنوز مجهولات بسیاری باقی است: آیا این اثرات موقتی و کوتاهمدت هستند یا در مصرف بلندمدت نیز تداوم دارند؟ آیا دوزهای کمتر نیز چنین تأثیری دارند؟ و مهمتر از همه، آیا این تغییرات در موقعیتهای پیچیده، پرفشار و واقعی زندگی نیز رخ میدهند؟ پاسخ به این پرسشها مستلزم انجام تحقیقات بیشتر، گستردهتر و طولانیمدتتر است.
جمعبندی: هشدار، نه منع
استامینوفن کماکان یکی از ایمنترین و پرکاربردترین مسکنهای جهان محسوب میشود. اما یافتههای جدید به ما یادآوری میکنند که اثرات داروها میتواند فراتر از حوزه فیزیکی و بسیار پیچیده باشد. کاهش واکنشهای احساسی منفی، اگرچه در کنترل درد مفید است، اما ممکن است به شکل ناخواستهای، قوه داوری و ارزیابی ما از خطر را تحت تأثیر قرار دهد. متخصصان تأکید میکنند که این یافتهها دلیلی برای نگرانی فوری و قطع مصرف نیست، بلکه هشداری است برای هوشیاری بیشتر و درک عمیقتر از تأثیرات پنهان رایجترین داروها بر ذهن و رفتار انسان.
