یا اینترنت به حالت قبل از ۱۸ دی برمیگردد؟ + پاسخ رسمی کارشناسان
اختلالات گسترده اینترنت در ایران وارد مرحله جدیدی شده است. اما آیا این قطع و وصلیهای مقطعی نشانه بازگشت تدریجی اینترنت به شرایط عادی است، یا یک تغییر ساختاری پایدار در حال رخ دادن است؟ کارشناسان در گفتوگو با تجارتنیوز، از احتمال راهاندازی «اینترنت طبقاتی» و دلیل این بیثباتیها میگویند.
پس از قطعی گسترده اینترنت در روزهای گذشته، اکنون وضعیت به گونهای است که برخی کاربران گزارش اتصال محدود و برخی دیگر همچنان از عدم دسترسی پایدار خبر میدهند. این پرسش مطرح است که آیا این شرایط نشان از اتصال تدریجی شبکه دارد و آیا اصلاً میتوان انتظار بازگشت اینترنت به «حالت سابق» را داشت؟
میلاد نوری، برنامهنویس و کارشناس حوزه اینترنت، در تحلیل این وضعیت به تفاوت بنیادین قطعی اخیر با گذشته اشاره کرد. او توضیح داد که در سالهای قبل یا سایتها فیلتر میشدند یا اینترنت بینالمللی قطع و شبکه داخلی وصل میماند. اما اتفاقی که اینبار رخ داد آن بود که «شبکه اینترنت به طور کلی قطع شد... پیشفرض مسدود شد. یعنی بهجای مسدودسازی موردیِ سرویسها، شبکه بهصورت پیشفرض مسدود (Default Deny) بود.»
یک زنگ خطر فنی: امکان عملیاتی شدن اینترنت طبقاتی
نوری این تغییر را یک «زنگ خطر» خواند و تصریح کرد: «این وضعیت... نشان میدهد که زیرساخت شبکه بهسمتی رفته که امکان اعمال دائمیِ سیاستهای Allowlist و اینترنت طبقاتی نه در حد تصمیم، بلکه بهصورت عملی و فنی فراهم شده است.»
او با اشاره به اختلال حتی سرویسهای داخلی مانند بانکها و تاکسیهای اینترنتی در روزهای اول، هشدار داد: «حالا فرض کنیم اگر مثلا در مقطعی دیگر بخواهند اینترنت را قطع کنند، طوری میتوانند این کار را انجام دهند که بخشهای مورد نظر دچار اختلال نشوند. چنین شرایطی خطر قطعکردنهای پیاپی اینترنت را به دنبال دارد.»
علت واقعی قطع و وصلهای عجیب چیست؟
این کارشناس در پاسخ به پرسش درباره گزارشهای متناقض کاربران از اتصال لحظهای یا شبانه، دلیل اصلی را فنی دانست: «این قطع و وصلشدنها به دلیل آپدیتشدن مدامِ قوانین شبکه است. یعنی تغییر مداوم Ruleها (قوانین کنترلی) در لایههای مختلف شبکه و مسیریابی که باعث رفتارهای ناپایدار... میشود.» وی افزود: «میگویند مشغول انجام مراحل فنی اتصال هستند. علتش این است که آنقدر قوانین شبکه را آپدیت کردهاند که حالا برای وصل آن باید کارهایی را انجام دهد که البته این موضوع از سر بیتدبیری است.»
آینده: اینترنت طبقاتی و نقش استارلینک
نوری در ادامه با بیان اینکه «احتمالا اینترنت کشور طبقاتی خواهد شد»، این مفهوم را توضیح داد: یعنی دسترسی بر اساس نیاز و پس از احراز هویت، مثلاً برای خبرگزاریها یا دیتاسنترهای خاص.
او همچنین به نقش فزاینده «استارلینک» در این شرایط اشاره و خاطرنشان کرد که در قطعی اخیر، برخی اخبار از طریق این شبکه منتشر میشد که نشان میدهد «استارلینک تا حدی جای خود را در ایران باز کرده است.» نوری پیشبینی کرد با توجه به نیاز مردم، جرمانگاری استفاده از آن بازدارندگی کامل نخواهد داشت و با توسعه فناوریهایی مثل «Direct to Cell»، دسترسی مستقیم موبایل به ماهواره در آینده محتملتر است. در نهایت، او نتیجه گرفت که «سیاستهای محدودسازی ارتباطات با واقعیتهای فنی و نیازهای اجتماعی کاربران در تعارض قرار گرفتهاند و در آینده نیز این شکاف عمیقتر خواهد شد.»
