اینترنت کی به حالت عادی برمیگردد؟/ جوابهای مختلف به یک سوال بیجواب
قطع و وصلهای مکرر اینترنت بینالملل در روزهای اخیر، بار دیگر امید کاربران ایرانی را برای بازگشت به اتصال پایدار، زیاد و کم کرده است. در حالی که برخی منابع از بازگشت نسبی خبر میدهند، کارشناسان از نشانههای پیادهسازی یک الگوی جدید دسترسی ویژه و "فیلترنت پلاس" میگویند.
قطع کامل دسترسی به شبکه جهانی اینترنت در ایران وارد نوزدهمین روز خود شده است. وضعیت اتصال کاربران ایرانی به فضای مجازی خارجی، همچنان درگیر روزمرگی و ابهام است و نشانهای قطعی از پایان این محدودیتها دیده نمیشود.
در اواخر هفته گذشته، کاربران با قطع و وصلهای مکرر اینترنت همراه در پنجشنبه شب و روز جمعه مواجه شدند و این اتفاق، امیدهایی برای بازگشت اینترنت جهانی ایجاد کرد. سازمان نظارت بر اینترنت «نتبلاکس» نیز این وضعیت را تأیید و اعلام کرد که تا صبح جمعه، دسترسی گستردهتری به برخی اپلیکیشنهای پیامرسان تأیید شده و تونلهای VPN بیشتری از داخل ایران در حال اتصال هستند.
با این حال، گزارشها حاکی از آن است که سرویسها به شدت فیلتر شده باقی ماندهاند و اتصال بینالمللی قابل مشاهده، کماکان ضعیف است. تحلیلگران معتقدند این موضوع نشاندهنده پیکربندی سیستمی به نام «فیلترنت پلاس» است.
امیدواریهای کوتاه و بازگشت به وضعیت قبلی
در نتیجه این شرایط، کاربران وارد هفته جاری شدند اما خبری از اتصال ۱۰۰ درصدی و بدون واسطه به اینترنت جهانی نبود. دلیل این موضوع آن است که اتصال محدود و کند برخی کاربران، صرفاً از طریق تونلزنی (استفاده از روشهای دور زدن فیلترینگ) میسر شده بود. همچنین برخی پلتفرمهای آنلاین به صورت موقت و هر از گاهی در فهرست سفید قرار گرفتهاند.
این روند در روز شنبه نیز تکرار شد و منابع معتبر بینالمللی از بازگشت ۴۰ درصدی اینترنت در ایران خبر دادند. گزارشهایی نیز وجود داشت مبنی بر اینکه کاربران یکی از اپراتورهای همراه توانستند برای مدت کوتاهی و بدون نیاز به فیلترشکن به شبکههایی مانند تلگرام، توییتر و اینستاگرام دسترسی پیدا کنند.
اما این آزادی موقت، دیری نپایید و پس از دقایقی کوتاه، اتصالها دوباره فیلتر شدند.
تفاوت این تجربه با گذشته و تحلیل کارشناسان
این اتفاق، پدیده جدید و عجیبی نیست. تجربه سالهای قبل نشان میدهد که در زمان قطع کامل اینترنت یا در آستانه بازگشت به حالت عادی، برخی کاربران به صورت موقت و بدون فیلتر به اینترنت دسترسی پیدا میکنند.
اما تحلیلگران معتقدند این بار یک تفاوت مهم با تجربههای قبلی وجود دارد: قطع و وصلهای مکرر در روزهای اخیر. کارشناسان دلایل مختلفی برای این وضعیت بیان میکنند. برخی از آنها به بهروزرسانی قوانین و سیاستهای امنیت شبکه داخلی و همچنین اختلالهای فنی اشاره میکنند.
در همین حال، برخی دیگر از تحلیلگران از مشاهده نشانههای یک دلیل دیگر ابراز نگرانی میکنند: پیادهسازی یک الگوی دسترسی ویژه به اینترنت. این الگوی خاص میتواند به گونهای باشد که در ساعاتی از روز، افراد به دلیل دریافت نوتیفیکیشن از پیامرسانها و شبکههای اجتماعیشان، تصور کنند که اینترنت به طور کامل متصل شده است، در حالی که این اتصال، کنترلشده و محدود است.
