مقایسه دستمزد ایرانی‌ها با جهان؛ ۷۷ درصد کشورها قدرت خرید بیشتری از ایران دارند!

وضعیت دستمزدها در ایران را نمی‌توان تنها با رقم حقوق دریافتی کارگران و کارمندان سنجید؛ آنچه اهمیت بیشتری دارد، میزان کالا و خدماتی است که افراد می‌توانند با درآمد ماهانه خود تهیه کنند. در شرایطی که تورم با سرعت بیشتری از افزایش حقوق حرکت می‌کند، حتی رشد دستمزد نیز لزوماً به معنای بهبود وضعیت معیشتی نیست.

به گزارش زومان، مقایسه قدرت خرید دستمزدها در ۱۴۲ کشور جهان، جایگاه ایران را در رتبه ۱۱۰ نشان می‌دهد. بر اساس این بررسی، ۱۰۹ کشور قدرت خرید بالاتری از ایران دارند و تنها ۳۲ کشور در رتبه‌های پایین‌تر قرار گرفته‌اند.

این آمار در شرایطی منتشر شده که سخنگوی دولت به‌تازگی اعلام کرده افزایش حقوق‌ها تا پایان سال منتفی است. موضوع افزایش دوباره دستمزدها در طول سال، با توجه به تداوم تورم، مدتی مطرح بود؛ اما ظاهراً قرار نیست اجرایی شود.

قدرت خرید دستمزد در ایران؛ پایین‌تر از ۷۷ درصد کشورها

شاخص قدرت خرید نومبئو (Numbeo) برای مقایسه متوسط حقوق خالص در کشورهای مختلف، هزینه‌های محلی زندگی را نیز در نظر می‌گیرد. به این ترتیب، صرفاً میزان حقوق دریافتی ملاک مقایسه نیست و قدرت خرید واقعی آن در هر کشور سنجیده می‌شود.

در این شاخص، شهر نیویورک با عدد ۱۰۰ مبنای مقایسه قرار گرفته است. امتیاز ۳۰.۷ ایران به این معناست که قدرت خرید متوسط حقوق خالص در کشور، با در نظر گرفتن هزینه‌های محلی، حدود ۳۱ درصد قدرت خرید متوسط حقوق خالص در نیویورک است.

ایران در رتبه‌بندی سال ۲۰۲۶ با امتیاز ۳۰.۷، جایگاه ۱۱۰ را در میان ۱۴۲ کشور به دست آورده است. به بیان دیگر، ۷۶.۸ درصد کشورهای بررسی‌شده وضعیت بهتری از ایران دارند. پاکستان، مصر، اندونزی، نیجریه، سوریه و کوبا از جمله کشورهایی هستند که در این فهرست پایین‌تر از ایران قرار گرفته‌اند.

البته این رتبه‌بندی به معنای فقیرتر بودن مردم ایران از ۷۷ درصد جمعیت جهان نیست؛ بلکه نشان می‌دهد نسبت متوسط حقوق به هزینه‌های زندگی در حدود ۷۷ درصد کشورهای مورد بررسی، مناسب‌تر از ایران است.

باید توجه داشت که نومبئو یک پایگاه داده رسمی آماری مانند بانک جهانی، سازمان ملل یا صندوق بین‌المللی پول نیست و اطلاعات آن از طریق نظرسنجی گردآوری می‌شود. با این حال، این شاخص یکی از داده‌های منتشرشده برای مقایسه قدرت خرید در کشورهای مختلف است.

قدرت خرید دستمزد در کشورهای همسایه چقدر بیشتر است؟

در صدر رتبه‌بندی جهانی قدرت خرید، نام شش کشور دیده می‌شود که سه کشور آن در همسایگی ایران قرار دارند:

• کویت

• قطر

• سوئیس

• لوکزامبورگ

• عمان

• آمریکا

کویت با شاخص ۱۷۵.۸ در جایگاه نخست جهان قرار دارد. قدرت خرید متوسط حقوق در این کشور حدود ۵.۷ برابر ایران است. قطر با امتیاز ۱۶۸.۱ و اختلافی حدود ۵.۵ برابری در رتبه بعدی قرار گرفته و عمان نیز با شاخص ۱۵۱.۳، قدرت خریدی نزدیک به پنج برابر ایران دارد.

در عربستان سعودی و امارات متحده عربی نیز قدرت خرید متوسط حقوق به‌ترتیب ۳.۸ و ۳.۷ برابر ایران گزارش شده است. بحرین هم با شاخص ۱۱۷.۳ فاصله قابل‌توجهی با ایران دارد.

این اختلاف تنها به کشورهای ثروتمند حاشیه خلیج فارس محدود نیست. ترکیه با شاخص ۷۱.۸ بیش از دو برابر ایران قدرت خرید دارد. شاخص روسیه ۶۰.۹ و عراق ۵۷.۶ است که به‌ترتیب نزدیک به دو برابر و حدود ۱.۹ برابر ایران محسوب می‌شوند.

حتی افغانستان نیز با امتیاز ۳۸.۵، حدود ۲۵ درصد بالاتر از ایران قرار گرفته است. در مجموع، از میان ۱۵ کشور همسایه ایران، ۱۳ کشور قدرت خرید بیشتری دارند و تنها پاکستان با شاخص ۲۷.۹ و ترکمنستان با امتیاز ۱۸.۵ پایین‌تر از ایران هستند.

چرا قدرت خرید در کویت و قطر بالاتر است؟

قرار گرفتن کویت و قطر در صدر جدول قدرت خرید به معنای ارزان‌تر بودن هزینه‌های زندگی در این کشورها نیست. طبق داده‌های نومبئو، شاخص هزینه زندگی با احتساب اجاره مسکن در کویت ۳۳.۳ و در قطر ۴۴.۱ است؛ در حالی که این شاخص برای ایران ۱۵.۱ اعلام شده است.

بنابراین، هزینه زندگی در این دو کشور از ایران بیشتر است، اما سطح دستمزدها در مقایسه با هزینه‌های زندگی نیز به‌مراتب بالاتر قرار دارد.

یکی از عوامل مؤثر در این وضعیت، درآمدهای بالای نفت و گاز است. بر اساس داده‌های رسمی بازار کار، حدود ۸۰ درصد نیروی کار کویت در بخش دولتی مشغول فعالیت هستند. مشاغل دولتی در این کشور مزایای بیشتری دارند و برآوردها نشان می‌دهد متوسط حقوق بخش دولتی حدود ۴۱ درصد بیشتر از بخش خصوصی است.

دولت کویت همچنین از طریق پرداخت یارانه انرژی، بخشی از هزینه‌های زندگی را کاهش می‌دهد. با این حال، صندوق بین‌المللی پول توصیه کرده است قیمت سوخت، برق و آب به‌تدریج به میانگین کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس نزدیک شود.

در قطر نیز درآمد حاصل از صادرات گاز، پشتوانه مهم اقتصادی کشور به شمار می‌رود. البته هزینه اجاره مسکن در این کشور بالاست و می‌تواند بخش قابل‌توجهی از حقوق ماهانه افراد را به خود اختصاص دهد.

عامل مشترک دیگر در کویت و قطر، نبود مالیات بر درآمد حقوق‌بگیران است؛ موضوعی که باعث می‌شود بخش بیشتری از دستمزد دریافتی در اختیار افراد باقی بماند.