آیا برنج قاتل خاموش کبد و عامل اصلی چاقی است؟
برای سالهاست که ایرانیان در جدال همیشگی بر سر سفره، به دنبال پاسخ این پرسش بودهاند: برنج کته یا آبکش؟ آیا این ماده غذایی حیاتی در رژیم غذایی ما، پنهانانه زمینه را برای افزایش وزن و آسیب کبدی فراهم میکند؟
برنج، قربانی شیوهی پخت و مصرف نادرست؛ عامل اصلی سلامتی یا آسیب؟
یک کارشناس برجسته طب ایرانی و مکمل از دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با رد قاطعانه باورهای رایج، تأکید کرد که برنج به خودی خود نقشی در بروز بیماریهایی نظیر کبد چرب یا دیابت ندارد. آنچه برنج را از یک غذای مقوی به یک تهدید تبدیل میکند، نه ساختار ذاتی آن، بلکه سبک مصرف، زمان خوردن و نادیده گرفتن تفاوتهای مزاجی افراد است.
الهه دلشاد، متخصص طب ایرانی، اظهار داشت که برنج، به عنوان ستون اصلی تغذیه خانوادههای ایرانی، تنها در صورتی که بدون توجه به مزاج فرد، زمانبندی مصرف و متد پخت مورد استفاده قرار گیرد، میتواند زمینهساز افزایش ناخواسته وزن، نوسانات قند خون و تشدید مشکل کبد چرب باشد. او تأکید کرد که با رعایت اصول صحیح مصرف، این ماده غذایی انرژیبخش و مغذی باقی میماند.
این متخصص در ادامه با نگاهی به اصول طب ایرانی، ویژگیهای برنج را تشریح کرد: «برنج دارای طبعی معتدل و در رده دوم متمایل به خشکی است و به شکل مرکبالقوی عمل میکند؛ بدین معنا که واکنش بدن افراد مختلف به آن یکسان نیست. مشاهده احساس گرما پس از مصرف نشاندهنده طبع گرم و بالعکس، احساس سرما بیانگر طبع سرد و تر است.»
وی در ادامه به نقش تعیینکننده شیوهی پخت اشاره کرد: «برنج کته خاصیت گرمی بیشتری دارد، در حالی که برنج آبکش سردی بیشتری به بدن منتقل میکند. انتخاب روش پخت باید دقیقاً منطبق بر مزاج فرد، شرایط جسمانی و بیماریهای زمینهای او باشد. به عنوان مثال، کته برای کودکان در حال رشد و افراد با لاغری بیشتر توصیه میشود، در حالی که آبکش برای افرادی که با اضافه وزن دست و پنجه نرم میکنند یا غلبه گرمی دارند، مناسبتر است.»
دلشاد همچنین به موضوع مصلحها اشاره کرد و افزود که مصرف سنگین و بدون مصلح برنج میتواند به مشکلاتی نظیر یبوست منجر شود. برای خنثیسازی یا بهبود خواص برنج و کاهش عوارض احتمالی، استفاده از موادی چون شیر، شکر سرخ، زیره و زعفران پیشنهاد میشود. او همچنین مصرف روزانه و پشت سر هم برنج را برای عموم افراد نامناسب دانست.
در خصوص کاهش آلودگیهای احتمالی برنج، این کارشناس شستن، خیساندن و رعایت روش صحیح پخت را بسیار حیاتی برشمرد و بهترین متد را «نیمجوش کردن» معرفی نمود: «در این شیوه، برنج پس از شستشو و خواباندن در آب و نمک، برای چند دقیقه در آب فراوان جوشانده شده، سپس آبکش و با مقدار کمی آب دم میکشد. این روش نه تنها سموم را دفع میکند، بلکه مواد معدنی مفید را حفظ کرده و غلظت آن را پایین میآورد؛ از این رو برای بیماران کبدی نیز گزینهی بهتری است.»
دلشاد در پایان با استناد به وبدا، به مخاطبان خود هشدار داد: «حذف کامل برنج، راهکار مناسبی برای کاهش وزن نیست. رویکرد صحیح، مطابق با دیدگاه طب ایرانی، اصلاح شیوهی مصرف این جزء اصلی سفرههای ایرانی است.»
