درخواست تازه آژانس برای بازگشت بازرسان به ایران؛ تهران چه شروطی دارد؟
آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بار دیگر خواستار ازسرگیری بازرسی‌های هسته‌ای در ایران شده و اعلام کرده است برای بازگشت بازرسان آمادگی دارد. این درخواست در شرایطی مطرح می‌شود که ایران تأکید کرده تا زمانی که تهدیدهای نظامی علیه کشور ادامه دارد و شرایط لازم برای اجرای عادی توافق‌های پادمانی فراهم نشده است، امکان ازسرگیری مذاکرات درباره بازرسی‌ها وجود ندارد.
به گزارش آسوشیتدپرس، ایران در نامه‌ای به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اعلام کرده است که گفت‌وگو درباره ازسرگیری نظارت‌های هسته‌ای، در شرایطی که تهدیدهای آشکار نظامی علیه کشور ادامه دارد، امکان‌پذیر نیست.
در این نامه به تهدیدهای مکرر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برای انجام حملات نظامی جدید، به‌ویژه علیه تأسیسات هسته‌ای ایران، اشاره شده است. تهران اعلام کرده تا زمانی که ریشه‌های وضعیت کنونی برطرف و شرایط ضروری برای اجرای عادی پادمان‌ها فراهم نشود، نمی‌توان انتظار ازسرگیری روند بازرسی‌ها را داشت.
درخواست آژانس برای بازگشت بازرسان به ایران
آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اعلام کرده است که برای بازگشت بازرسان خود به ایران آمادگی دارد و می‌تواند فعالیت‌های نظارتی را در کوتاه‌ترین زمان از سر بگیرد.
این نهاد همچنین از ایران خواسته است برای فراهم‌شدن شرایط بازگشت بازرسان، اقدامات فنی و تدریجی را در دستور کار قرار دهد. آژانس معتقد است ازسرگیری مرحله‌ای فعالیت‌های نظارتی می‌تواند زمینه اجرای دوباره توافق‌های پادمانی و ایجاد شرایط مناسب برای توافق‌های دیپلماتیک گسترده‌تر را فراهم کند.
آژانس تأکید کرده است که نبود اطلاعات درباره وضعیت تأسیسات هسته‌ای و مواد موجود در آن‌ها، نگرانی‌هایی در زمینه اشاعه هسته‌ای ایجاد کرده و باید هرچه سریع‌تر برطرف شود.
کدام تأسیسات هسته‌ای ایران در دسترس بازرسان نیست؟
پس از حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای ایران در ژوئن ۲۰۲۵، بازرسان آژانس امکان دسترسی به مراکز آسیب‌دیده را نداشته‌اند. آژانس می‌گوید از زمان این حملات نتوانسته وضعیت مواد هسته‌ای موجود در برخی تأسیسات را به‌طور کامل راستی‌آزمایی کند.
در حال حاضر، نیروگاه هسته‌ای بوشهر تنها تأسیساتی است که بازرسان آژانس پس از حملات توانسته‌اند در آن فعالیت‌های نظارتی انجام دهند. آخرین بازرسی اعلام‌شده از این نیروگاه در روزهای ۱۲ تا ۱۵ سپتامبر انجام شده است.
از جمله مراکزی که وضعیت آن‌ها همچنان مورد توجه آژانس قرار دارد، تأسیسات هسته‌ای فردو، نطنز و اصفهان هستند. آژانس به‌ویژه درباره کارخانه غنی‌سازی سوخت اصفهان ابراز نگرانی کرده و گفته است هنوز از محل دقیق آن و وجود یا نبود مواد هسته‌ای در این تأسیسات اطمینان ندارد.
نگرانی آژانس درباره ذخایر اورانیوم ایران
یکی دیگر از محورهای اختلاف میان ایران و آژانس، وضعیت ذخایر اورانیوم با غنای بالاست. بر اساس آخرین اطلاعات منتشرشده از سوی آژانس، ایران پیش از حملات نظامی حدود ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار داشته است.
آژانس اعلام کرده از زمان حملات ژوئن ۲۰۲۵ نتوانسته وضعیت این ذخایر را به‌طور کامل راستی‌آزمایی کند. این نهاد معتقد است مواد هسته‌ای با چنین سطحی از غنی‌سازی باید به‌صورت منظم تحت نظارت قرار داشته باشند.
در مقابل، ایران بر لزوم رعایت ملاحظات امنیتی و حفاظت از اطلاعات محرمانه برنامه هسته‌ای خود تأکید کرده است. تهران همچنین نسبت به پیشنهاد آمریکا برای پرداخت جایزه تا سقف ۲۰ میلیون دلار در ازای دریافت اطلاعات درباره برنامه هسته‌ای ایران اعتراض کرده و آن را مغایر با اصل محرمانگی فعالیت‌های آژانس دانسته است.
اختلاف تهران و آژانس بر سر نحوه ازسرگیری بازرسی‌ها
آژانس بین‌المللی انرژی اتمی خواستار دسترسی مجدد به تأسیسات هسته‌ای ایران و دریافت اطلاعات مربوط به مواد هسته‌ای اعلام‌شده است. در مقابل، ایران معتقد است ازسرگیری همکاری‌ها باید با درنظرگرفتن شرایط امنیتی کشور و پیامدهای حملات نظامی به تأسیسات هسته‌ای انجام شود.
آژانس پیشنهاد کرده است بازگشت بازرسان با اقدامات فنی و مرحله‌ای آغاز شود؛ پیشنهادی که می‌تواند زمینه ازسرگیری نظارت‌ها و ادامه گفت‌وگوهای دیپلماتیک را فراهم کند.
با این حال، اختلاف بر سر شرایط دسترسی به تأسیسات آسیب‌دیده، وضعیت ذخایر اورانیوم و تضمین‌های امنیتی همچنان پابرجاست و زمان مشخصی برای بازگشت کامل بازرسان به ایران اعلام نشده است.