استرس و تنهایی؛ دشمن خاموش کنترل قند خون در دیابت
پژوهشها نشان میدهند که درمانهای روانی نه تنها برای حس بهتر نیستند، بلکه مستقیماً روی کنترل قند خون، هورمونها و کیفیت زندگی افراد دیابتی تاثیر میگذارند.
به گزارش بهداشت نیوز، دکتر حدیث غفاری خلیق، روانشناس و مدرس دانشگاه، تأکید میکند که دیابت صرفاً یک بیماری جسمی نیست و ذهن و بدن در آن بهطور مداوم بر یکدیگر اثر میگذارند. مدیریت روزانه قند خون، تزریق انسولین، رعایت رژیم غذایی و سازگاری با محدودیتها، بار روانی قابل توجهی ایجاد میکند. به همین دلیل، متخصصان روانشناسی معتقدند درمان دیابت بدون توجه به سلامت روان، ناقص و کماثر خواهد بود.
استرس؛ قاتل کنترل قند خون
استرس یکی از عوامل اصلی نوسانات قند خون است. هورمونهایی مثل کورتیزول و آدرنالین در شرایط استرس ترشح میشوند و قند خون را افزایش میدهند تا انرژی فوری فراهم شود. این فرآیند در افراد دیابتی، کنترل بیماری را دشوارتر کرده و نیاز به دارو یا انسولین را افزایش میدهد. بنابراین کاهش استرس روانی، یکی از مهمترین راهکارهای موثر در کنترل دیابت است.
افسردگی و اضطراب؛ دشمنان پنهان درمان
بیش از یک سوم افراد مبتلا به دیابت درجاتی از افسردگی یا اضطراب را تجربه میکنند. این مشکلات باعث کاهش انگیزه برای ورزش، رعایت رژیم غذایی، پایش منظم قند خون و تصمیمگیریهای سالم میشوند. دکتر غفاری خلیق میگوید: «درمان افسردگی و اضطراب با روان درمانی، احتمال کنترل موفق دیابت را بهطور قابل توجهی افزایش میدهد.»
ستون اصلی کنترل نوسانات قند خون
تغییر سبک زندگی پایه درمان دیابت است، اما بدون حمایت روانی، این تغییرات معمولاً پایدار نمیمانند. روشهایی مانند رفتار درمانی شناختی (CBT)، مصاحبه انگیزشی، آموزش مهارتهای مدیریت هیجان، ذهنآگاهی و تمرینهای تنآرامی شامل مدیتیشن، یوگا، تنفس عمیق و ریلکسیشن عضلانی، اثر قابل توجهی در کاهش نوسانات قند خون دارند.
بر اساس گزارش بیماران، انجام روزانه ۱۰ تا ۱۵ دقیقه از این تمرینها باعث کاهش استرس، پایین آمدن سطح کورتیزول و تثبیت قند خون میشود.
حمایت اجتماعی؛ عاملی کلیدی در درمان
حضور خانواده و اطرافیان میتواند تفاوت بزرگی در مدیریت دیابت ایجاد کند. تنهایی و نداشتن حمایت عاطفی استرس را افزایش و انگیزه برای رعایت درمان را کاهش میدهد. از سوی دیگر، یادآوری دارو، همراهی در پیادهروی یا ارائه حمایت عاطفی، پایبندی به درمان را تقویت و افسردگی را کاهش میدهد و به تثبیت قند خون کمک میکند.
رواندرمانی؛ مکمل قدرتمند درمان پزشکی
بسیاری از بیماران حتی با دسترسی به بهترین پزشکان و داروها، بهبود کامل را تجربه نمیکنند. ترکیب درمان پزشکی با مداخلات روانشناختی مانند مدیریت استرس، اصلاح سبک زندگی و حمایت اجتماعی، کاملترین و موثرترین روش کنترل دیابت نوع دو است.
دکتر غفاری خلیق تأکید میکند: «مراقبتهای روانی در دیابت تنها برای احساس بهتر نیست، بلکه مستقیماً روی قند خون، هورمونها، رفتارها و کیفیت زندگی اثر میگذارد.» البته درمان روانی به تنهایی قادر به درمان دیابت نوع یک نیست، اما در دیابت نوع دو، نقش عوامل روانی و رفتاری بسیار پررنگ است و یکی از ستونهای اصلی درمان به شمار میآید.
