تغذیه و فعالیت بدنی؛ راهکارهایی برای پیشگیری از تحلیل عضلانی

به گزارش بهداشت نیوز، دکتر رضا رضوانی، متخصص تغذیه بالینی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، به اهمیت ویژه عضلات در سلامت عمومی اشاره کرده و بیان می‌کند که عضلات تنها برای حرکات فیزیکی ضروری نیستند، بلکه نقشی اساسی در تنظیم متابولیسم، حفظ تعادل بدن، تقویت سیستم ایمنی، کنترل قند خون و افزایش تحمل بدن در برابر بیماری‌ها و جراحی‌ها دارند.

وی در ادامه افاده کرد که تحلیل عضلانی پدیده‌ای تدریجی و وابسته به سن است و فرآیند «سارکوپنی» که به معنای کاهش حجم و عملکرد عضلات است، در سنین بالاتر به‌ویژه از دهه سوم زندگی آغاز و از دهه پنجم به شدت نمایان می‌شود. دکتر رضوانی اشاره کرد که هرچند این روند اجتناب‌ناپذیر است، اما تغییرات سبک زندگی، تغذیه مناسب و فعالیت بدنی منظم می‌تواند سرعت و شدت آن را به طور چشمگیری کاهش دهد.

این متخصص تأکید کرد که انواع مختلفی از سارکوپنی وجود دارد؛ علاوه بر نوع وابسته به سن، سارکوپنی ثانویه که در پی بیماری‌های مزمن یا بی‌تحرکی ایجاد می‌شود و همچنین «سارکوپنیای چاقی» که به کاهش توده عضلانی در افراد دارای اضافه‌وزن اشاره دارد، از جمله این موارد هستند و به طور جدی سلامت فرد را تهدید می‌کنند.

دکتر رضوانی بر اهمیت تغذیه سالم در حفظ سلامت عضلات تأکید کرده و توضیح داد که پروتئین به عنوان بخش اصلی ساختار عضلات، در صورت کمبود انرژی و فعالیت، می‌تواند به عنوان منبع انرژی استفاده شود. بنابراین، تأمین کافی پروتئین برای جلوگیری از تحلیل عضلات ضروری است.

وی با توجه به محدودیت‌های اقتصادی خانواده‌ها در دسترسی به منابع پروتئینی، یادآور شد که گوشت قرمز تنها منبع تأمین پروتئین نیست و می‌توان از موارد جایگزین باکیفیت مانند گوشت مرغ، ماهی، تخم‌مرغ و لبنیات و همچنین منابع گیاهی بهره‌مند شد. هر چند پروتئین‌های حیوانی از کیفیت بالاتری برخوردارند، اما ترکیب مناسب آن‌ها با منابع گیاهی می‌تواند تا حد زیادی نیازهای بدن را برآورده کند.

این دانشمند تغذیه الگوی کلی تغذیه برای بزرگسالان سالم را تشریح کرده و گفته است که به طور میانگین، ۴۵ تا ۵۰ درصد از انرژی روزانه باید از کربوهیدرات‌ها، ۲۰ تا ۲۵ درصد از پروتئین‌ها و بقیه از چربی‌ها تأمین شود. همچنین حداقل نیاز پروتئینی روزانه برای یک بزرگسال کمتر از ۵۰ گرم باید باشد که بسته به سن، وزن و سطح فعالیت، افزایش می‌یابد.

وی در پایان به اهمیت فعالیت بدنی منظم اشاره کرده و اظهار داشت: اگر عضلات به کار نروند، بدن دلیلی برای حفظ آنها ندارد. حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی در هفته از جمله پیاده‌روی و تحرک روزانه، می‌تواند در حفظ توده و عملکرد عضلات مفید باشد.

دکتر رضوانی نسبت به رواج رژیم‌های غذایی غیرعلمی، جراحی‌های غیر اصولی کاهش وزن و مصرف خودسرانه مکمل‌ها هشدار داد و تأکید کرد که هر گونه مداخله کاهش وزن باید تحت نظر متخصص انجام شود تا از عوارض جدی ناشی از رژیم‌های نامتعادل و کمبود پروتئین، جلوگیری شود.

در پایان، دکتر رضوانی به ظرفیت‌های درمانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد اشاره کرد و گفت: درمانگاه‌های تخصصی و فوق‌تخصصی تغذیه، نظیر مرکز راه‌اندازی شده در بیمارستان امام رضا(ع)، آماده ارائه خدمات به شهروندان هستند و مراجعه به موقع می‌تواند تأثیر قابل توجهی در پیشگیری و درمان سوءتغذیه داشته باشد.