افشای راز افزایش ناگهانی اشتهای زمستانی

مکانیسم سوخت‌وساز بدن در مواجهه با سرما؛ تغذیه، عامل تعیین‌کننده احساس گرما

بر اساس اظهارات یکی از اساتید دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، با وجود استفاده گسترده از وسایل گرمایشی در محیط‌های بسته و خودروها، تجربه مستقیم از برودت هوا در میان ساکنان شهرها کاهش یافته است. با این حال، متخصصان تأکید می‌کنند که رژیم غذایی نقش محوری در نحوه ادراک بدن از دمای محیط ایفا می‌کند.

دکتر محمدعلی زارعیان، که دارای تخصص در طب سنتی بوده و به عنوان استادیار در دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد فعالیت دارد، توضیح می‌دهد: «از منظر طب سنتی، اقلیم فصل زمستان در مناطق معتدل دارای طبع سرد و مرطوب است. این مجاورت با سرما باعث می‌شود سیستم متابولیک بدن برای حفظ تعادل گرمایی، فرآیند احتراق داخلی را تشدید کند. در نتیجه، قدرت سیستم هضم بهبود یافته، اشتها افزایش می‌یابد و فرد احساس گرسنگی بیشتری می‌کند. به طور طبیعی، افرادی که طبع سرد دارند، به دلیل آسیب‌پذیری بیشتر در برابر سرما، نیاز مبرمی به مصرف غذاها و نوشیدنی‌های گرم و دارای انرژی بالا (پرکالری) خواهند داشت.»

هشدار درباره مصرف غذاهای چرب و شیرین در زمستان: کدام مشاغل استثنا هستند؟

برخی افراد بر این باورند که راه حل تامین انرژی مورد نیاز برای مقابله با سرما، افزایش مصرف مواد غذایی شیرین و چرب است. اما این رویکرد با انتقاداتی جدی همراه است. این دسته از خوراکی‌ها علاوه بر آنکه می‌توانند منجر به افزایش وزن نامطلوب شوند، فشار مضاعفی بر عملکرد کبد وارد می‌کنند. دکتر زارعیان در این زمینه تأکید می‌کند که مصرف محدود این غذاها تنها برای گروه خاصی از افراد که به طور مداوم در معرض سرمای شدید محیطی قرار دارند، مجاز است؛ مانند کارگران ساختمانی یا ورزشکارانی که تمرینات فیزیکی خود را در فضای باز انجام می‌دهند.

تقویت بدن در برابر سرما: آیا جایگزین‌های سالم‌تری وجود دارد؟

فصل زمستان بهترین فرصت برای گنجاندن منابع غذایی غنی مانند انواع مغزها (مانند بادام، پسته و گردو) و میوه‌های خشک (نظیر انجیر) در رژیم غذایی است. این ترکیبات نه تنها ارزش غذایی بالایی دارند، بلکه به تقویت کارکرد کبد، مغز و افزایش توانایی کلی بدن برای مقابله با سرمای محیط و حتی سموم ناشی از آلودگی هوا کمک می‌کنند. کارشناسان توصیه می‌کنند نباید از میوه‌های فصلی مانند انار و شلغم غافل شد، هرچند که نباید در مصرف مرکبات زیاده‌روی کرد، زیرا این افراط می‌تواند منجر به اختلالات گوارشی ناخوشایند شود.

عامل اصلی حساسیت به سرما: فراتر از ذخایر چربی بدن

میزان ذخایر چربی به تنهایی نمی‌تواند معیار قطعی برای مقاومت یا آسیب‌پذیری بدن در برابر سرما باشد. حساسیت به سرما نتیجه ترکیبی از متغیرهای محیطی و فردی است که شامل مزاج بدنی، نسبت بافت چربی، الگوی تغذیه، نژاد و سطح فعالیت بدنی می‌شود. به عنوان مثال، فردی با کمترین میزان چربی بدن که به دلیل ماهیت شغلش ساعات طولانی‌تری را در معرض هوای سرد سپری می‌کند، می‌تواند تحمل بیشتری نسبت به فردی داشته باشد که تمام روز را در محیط‌های بسته می‌گذراند. با این حال، اگر میزان کالری دریافتی روزانه این افراد پاسخگوی نیاز متابولیک آن‌ها نباشد، مقاومت‌شان در برابر سرما به شدت کاهش خواهد یافت.

توصیه‌هایی در باب استحمام و فعالیت فیزیکی در هوای سرد

برخلاف تصور رایج، استفاده از حمام به قصد گرم کردن بدن در این فصل توصیه نمی‌شود. تنها در صورتی که فرد مستعد ابتلا به زکام باشد و حمام منجر به تعریق مناسب شود، می‌تواند خاصیت پیشگیرانه داشته باشد.

اثرات سرما بر بافت‌های بدن: کاهش وزن و سفتی عضلات؟

قرار گرفتن در معرض سرما به تنهایی عامل اصلی کاهش وزن محسوب نمی‌شود؛ اما مواجهه طولانی و مکرر با محیط سرد، نرخ سوخت و ساز بدن را به دو برابر افزایش می‌دهد. از منظر طب سنتی، سرما خاصیت فشردگی دارد و باعث سفت شدن اجسام می‌شود. به همین دلیل، افرادی که در مناطق سردسیر سکونت دارند، به طور کلی نسبت به ساکنان مناطق گرمسیر از استحکام بیشتری برخوردارند. گرما موجب انبساط شده و به رخوت و شل شدن بدن می‌انجامد. بنابراین، مواجهه با سرما برای افرادی که از ساختار عضلانی و هیکلی قوی برخوردارند، مفید است؛ اما مناطقی که آسیب‌پذیرتر هستند (مانند سر، پیشانی، کمر و پهلوها) باید کاملاً پوشیده باشند. تماس مستمر دست و پاها با برودت هوا می‌تواند دمای مزاج دستگاه گوارش را پایین آورده و به سوء هاضمه دامن بزند.

با عنایت به این نکته که در زمستان تجمع مواد زائد در بدن بیشتر می‌شود، توصیه می‌شود که ماساژ بدن به عنوان کم‌خطرترین و مؤثرترین اقدام برای حفظ سلامت و پیشگیری از بیماری‌ها در این فصل مورد توجه قرار گیرد.