آیا علائم هشداردهنده کمکاری یا پرکاری تیروئید را نادیده میگیرید؟
یک اختلال رایج که زنان را بیش از مردان درگیر میکند، میتواند با علائم فریبندهای خود را نشان دهد.
غده تیروئید، این ارگان کوچک اما حیاتی در جلوی گردن، نقشی کلیدی در تنظیم سوختوساز بدن ایفا میکند. هورمونهایی که این غده ترشح میکند، بر سرعت ضربان قلب، میزان مصرف انرژی و کالریسوزی تأثیر مستقیم دارند. با توجه به اینکه مشکلات تیروئید در زنان شیوع بیشتری دارد و بنابر آمارهای موجود، از هر هشت زن، یک نفر در طول عمر خود با اختلالات این غده مواجه میشود، شناخت علائم آن امری ضروری است.
این اختلالات عمدتاً در دو دسته قرار میگیرند: کمکاری تیروئید (Hypothyroidism)، که در آن غده قادر به تولید هورمون کافی نیست، و پرکاری تیروئید (Hyperthyroidism)، وضعیتی که در آن تولید هورمون از حد نیاز فراتر میرود.
علائم پرکاری تیروئید: زنگ خطری که نباید نادیده گرفت
تشخیص پرکاری تیروئید گاهی به دلیل شباهت علائم با سایر بیماریها، چالشبرانگیز میشود. با این حال، برخی نشانهها میتوانند هشداری جدی باشند:
- افزایش غیرطبیعی اشتها
- کاهش وزن ناگهانی، حتی با وجود تغذیه کافی
- تپش شدید قلب یا نامنظم شدن ضربان آن
- احساس دائمی عصبانیت، اضطراب یا تحریکپذیری
- لرزش در دستها و انگشتان
- تعریق بیش از حد
- تغییرات در نظم چرخه قاعدگی زنان
- حساسیت فزاینده به گرما
- افزایش تعداد دفعات اجابت مزاج
- مشاهده تورم در ناحیه جلوی گردن (گواتر)
- احساس خستگی مداوم یا ضعف عضلانی
- اختلال در الگوی خواب
- نازک شدن بافت پوست
- شکننده شدن و نازک شدن موها
بیماری چشمی تیروئید: عارضهای نادر اما جدی
در موارد معدودی، پرکاری تیروئید میتواند منجر به بیماری چشمی تیروئید شود که علائم آن شامل قرمزی و تورم چشمها، بیرونزدگی غیرعادی کره چشم، تاری دید یا دوبینی، اشکریزش و احساس ناراحتی در چشم، و حساسیت به نور است. لازم به ذکر است که افراد سیگاری در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به این عارضه قرار دارند.
علائم کمکاری تیروئید: کند شدن فعالیتهای بدن
کمکاری تیروئید، برخلاف پرکاری آن، با کاهش سرعت فرآیندهای متابولیک بدن همراه است. علائم این وضعیت ممکن است در مراحل اولیه خفیف بوده و بهراحتی نادیده گرفته شوند:
- احساس مداوم سرما
- خستگی زودرس و مفرط
- خشکی و پوستهپوسته شدن پوست
- مشکلات گوارشی مانند یبوست
- کاهش قدرت حافظه یا تمرکز
- احساس افسردگی یا افت خلقی
- افزایش وزن غیرقابل توضیح
- بالا رفتن سطح کلسترول خون
- ضعف عمومی در عضلات
- نازک شدن موها و ریزش آنها
- خشونت یا گرفتگی صدا
روشهای تشخیص: گامی بهسوی سلامتی
برای تشخیص کمکاری تیروئید، معمولاً یک آزمایش خون ساده که سطح هورمونهای تیروئید را میسنجد، کافی است.
در موارد مشکوک به پرکاری تیروئید، پزشک ممکن است با معاینه فیزیکی، بزرگی غده تیروئید، ضربان قلب سریع و لرزش انگشتان دست را بررسی کند. در صورت لزوم، آزمایش خون برای ارزیابی سطح هورمونها تجویز میشود. همچنین، پزشک ممکن است روشهای تشخیصی دیگری مانند اسکن تیروئید با استفاده از ماده رادیواکتیو را برای سنجش عملکرد غده، یا تست جذب ید رادیواکتیو (RAIU) را برای اندازهگیری میزان جذب ید توسط تیروئید توصیه کند. در تست RAIU، مقدار کمی ید رادیواکتیو مصرف شده و پس از مدتی، میزان جذب آن در تیروئید اندازهگیری میشود؛ ماده رادیواکتیو باقیمانده نیز از طریق ادرار دفع خواهد شد.
