هشدار پژوهشگران: برخی مواد نگهدارنده غذایی میتوانند خطر دیابت نوع ۲ و سرطان را افزایش دهند
پژوهشهای تازه نشان میدهند مصرف بیش از حد برخی مواد نگهدارنده غذایی با افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ و چند نوع سرطان مرتبط است. این یافتهها میتواند نقطه عطفی برای بازنگری در مقررات جهانی استفاده از افزودنیهای غذایی باشد.
دو مطالعه علمی اخیر نشان میدهد که مصرف بالاتر برخی افزودنیهای نگهدارنده غذایی میتواند سلامت انسان را به خطر بیندازد و ریسک ابتلا به دیابت نوع ۲ و برخی سرطانها را افزایش دهد. این تحقیقات که در مجلات معتبر Nature Communications و BMJ منتشر شدهاند، به دلیل استفاده گسترده این مواد در غذاهای بستهبندیشده و فرآوریشده در سراسر جهان، اهمیت بالایی دارند.
مواد نگهدارنده ترکیباتی هستند که برای افزایش ماندگاری به محصولات غذایی اضافه میشوند. پیشتر، مطالعات آزمایشگاهی نشان داده بودند که برخی از این ترکیبات میتوانند به سلولها و DNA آسیب وارد کنند، اما ارتباط دقیق آنها با دیابت و سرطان هنوز محدود بود. پژوهشهای جدید با استفاده از دادههای تغذیهای و سلامت بیش از ۱۰۰ هزار بزرگسال فرانسوی در بازه ۲۰۰۹ تا ۲۰۲۳، میزان مصرف مواد نگهدارنده و اثرات آن بر دیابت نوع ۲ و سرطان را بررسی کردند.
در مطالعه مربوط به سرطان، از ۱۷ ماده نگهدارنده بررسیشده، ۱۱ مورد هیچ ارتباطی با بروز سرطان نداشتند. با این حال، برخی ترکیبات خاص با افزایش خطر مرتبط بودند:
-
سوربات پتاسیم: افزایش ۱۴ درصدی خطر کلی سرطان و ۲۶ درصدی سرطان پستان
-
سولفیتها: افزایش ۱۲ درصدی خطر کلی سرطان
-
نیتریت سدیم: افزایش ۳۲ درصدی خطر سرطان پروستات
-
نیترات پتاسیم: افزایش ۱۳ درصدی خطر کلی سرطان و ۲۲ درصدی سرطان پستان
-
مجموع استاتها: افزایش ۱۵ درصدی خطر کلی سرطان و ۲۵ درصدی سرطان پستان
-
اسید استیک: افزایش ۱۲ درصدی خطر کلی سرطان
پژوهشگران هشدار دادند که این ترکیبات میتوانند مسیرهای ایمنی و التهابی بدن را تغییر دهند و زمینهساز بروز سرطان شوند، هرچند مطالعات بیشتری برای درک کامل این خطرات لازم است.
در مطالعه مربوط به دیابت نوع ۲، مصرف بالاتر مواد نگهدارنده غیرآنتیاکسیدانی و آنتیاکسیدانی به ترتیب با افزایش ۴۹ و ۴۰ درصدی ریسک ابتلا همراه بود. از میان ۱۷ ماده بررسیشده، مصرف ۱۲ ماده ارتباط مستقیمی با افزایش خطر دیابت نوع ۲ داشت. ماتیلد توویه، هماهنگکننده این پژوهش، گفت: «این نخستین مطالعه جهان است که رابطه مواد نگهدارنده و دیابت نوع ۲ را بررسی میکند. یافتهها با شواهد آزمایشگاهی موجود همراستا هستند.»
این مطالعات از نوع مشاهدهای بوده و نمیتوان به صورت قطعی رابطه علت و معلولی را اثبات کرد. با این حال، محققان تأکید کردند که مقیاس بزرگ مطالعه و ثبت دقیق الگوهای غذایی طی ۱۴ سال، ارزش علمی بالایی دارد. آنها توصیه کردند که مصرف غذاهای تازه و کمفرآوریشده افزایش یابد و تولیدکنندگان مواد نگهدارنده غیرضروری را کاهش دهند.
پروفسور ویلیام گالاگر از دانشگاه کالج دوبلین، که در این مطالعات مشارکت نداشت، گفت: «افزایش خطر سرطان ممکن است اندک به نظر برسد، اما در سطح جمعیت تأثیر قابل توجهی دارد و از منظر سلامت عمومی اهمیت فراوان دارد.»