آسپرین روزانه؛ قاتل خاموش در کمین سلامتی میانسالان؟

طی سال‌های متمادی، توصیه‌های پزشکی در مورد استفاده روتین از آسپرین برای عموم جامعه تعدیل شده و محدود شده است؛ با این وجود، مشاهده می‌شود که بخش قابل توجهی از افراد همچنان با تکیه بر تصورات قدیمی، مصرف روزانه این دارو را برای دستیابی به طول عمر بیشتر ادامه می‌دهند. این افراد غالباً از این نکته غافلند که تداوم مصرف روزانه آسپرین ریسک‌های جدی بلندمدت، از جمله تشدید خونریزی‌ها و افزایش احتمالی بروز سرطان را به همراه دارد. کارشناسان حوزه سلامت، این پدیده را تا حدی به دسترسی آسان به آسپرین بدون نیاز به نسخه و همچنین حک شدن این تصور در ذهن عمومی که مصرف آن همیشه مفید است، نسبت می‌دهند. در ادامه، به بررسی دقیق‌تر باورهای غلط رایج درباره آسپرین می‌پردازیم که توسط منابع معتبر پزشکی مورد توجه قرار گرفته‌اند.

باور نادرست شماره یک: آسپرینِ روزانه، ضامن اصلی سلامتی است

این ادعا برای اکثریت سالمندان که سابقه حمله قلبی یا سکته مغزی را در پرونده پزشکی خود ندارند، عملاً فاقد اعتبار است. یک مطالعه مهم در سال ۲۰۱۸ به وضوح نشان داد که مصرف مستمر آسپرین با دوز پایین، نتوانسته است طول عمر سالم (که شامل عدم ابتلا به ناتوانی‌های جسمی، تأخیر در شروع زوال عقل یا طول عمر بیشتر) را در افراد سالم بالای ۷۰ سال بهبود بخشد. یافته‌های تکمیلی حاکی از آن است که حتی پس از اتمام دوره اولیه آزمایش، مزایای طولانی‌مدت برای افزایش طول عمر یا حفظ سلامت دیده نشد.

باور نادرست شماره دو: آسپرین قادر به پیشگیری قاطع از حوادث قلبی است

این گزاره تنها در مورد گروه‌های خاصی از بیماران صدق می‌کند. در حالی که تحقیقات اولیه، مزایایی را برای سلامت قلب مطرح می‌کردند، مطالعات متعاقب نشان دادند که درمان با آسپرین با ریسک‌های خونریزی و سرطان بالاتر از تخمین‌های اولیه همراه است. به همین دلیل، رویکرد کنونی در علم پزشکی، تکیه بر یک تحلیل دقیق از «موازنه ضرر و فایده» دارد که این ارزیابی باید منحصراً توسط پزشک انجام پذیرد. اگر فردی سابقه حمله قلبی یا سکته نداشته و به دنبال پیشگیری است، متخصصان بر لزوم تمرکز بر فاکتورهای سبک زندگی مانند مدیریت وزن، کنترل فشار خون و فعالیت ورزشی منظم تأکید می‌کنند؛ این‌ها روش‌های اثبات‌شده‌ای برای کاهش خطر بیماری‌های قلبی هستند.

باور نادرست شماره سه: آسپرین کم‌دوز و بدون نسخه بودن، آن را ایمن می‌سازد

صرف در دسترس بودن یک دارو به معنای فقدان ریسک نیست. همان مطالعه پیشگفته در سال ۲۰۱۸ نشان داد که در افراد مسن سالم که به مدت پنج سال به صورت پیشگیرانه آسپرین مصرف کردند، نرخ خطر خونریزی تا ۳۸ درصد افزایش یافت. بنابراین، «فقط در صورتی که پزشک برای شما تجویز کرده باشد، روزانه آسپرین مصرف کنید.»

باور نادرست شماره چهار: رقیق‌تر شدن خون همواره بهتر است

متخصصان قلب تأکید دارند که افزایش دوز لزوماً به معنای اثربخشی بیشتر نیست. داده‌ها حاکی از آن است که آسپرین با دوز پایین (۸۱ میلی‌گرم روزانه) به همان اندازه در جلوگیری از انواع لخته‌های خونی که عامل اصلی سکته‌های قلبی و مغزی هستند، کارآمد است که دوزهای بالاتر عمل می‌کند. مصرف مقادیر بیشتر، مانند ۳۲۵ میلی‌گرم روزانه، تنها ریسک خونریزی را بالا می‌برد، بدون آنکه محافظت یا فایده مضاعفی ارائه دهد.

باور نادرست شماره پنج: عدم تجربه خونریزی، نشانه بی‌خطر بودن مصرف آسپرین است

اینکه تاکنون عارضه‌ای مانند خونریزی از شما مشاهده نشده، دلیلی بر ایمنی کامل نیست. بر اساس یک تحلیل که در نوامبر ۲۰۲۵ انتشار یافت، آسپرین یک عامل افزایش‌دهنده خطر خونریزی است و این ریسک بلافاصله پس از قطع مصرف، شروع به کاهش می‌کند.

باور نادرست شماره شش: ارتباط آسپرین و پیشگیری از سرطان

رابطه میان آسپرین و خطر ابتلا به سرطان همچنان یک حوزه مبهم در پزشکی است و این ابهام، به ویژه در جمعیت‌های مسن‌تر، اهمیت مضاعفی پیدا می‌کند. تحقیقاتی به دست آمده که نشان می‌دهد افرادی مسنی که آسپرین را برای جلوگیری از اولین حمله قلبی یا سکته مصرف می‌کردند، در واقع ریسک تشخیص سرطان، به‌ویژه در مراحل پیشرفته‌تر (مرحله ۳ یا بالاتر)، در آن‌ها افزایش یافته است.

باور نادرست شماره هفت: پیروی از مصرف همسالان بدون مشورت پزشکی

تصمیم‌گیری شخصی در این حوزه، جایگزین مشاوره تخصصی پزشکی نیست. پزشک معالج شما قادر است ریسک اختصاصی حمله قلبی و سایر مشکلات قلبی-عروقی شما را با در نظر گرفتن عواملی مانند سابقه خانوادگی و سن دقیق، محاسبه کند. ارزیابی دقیق ریسک فردی و تنظیم برنامه پیشگیری، مطمئن‌ترین راهکار پیش رو است. از آنجایی که افزایش سن نقش محوری در این محاسبات دارد، لزوم مراجعه سالانه به پزشک مراقبت‌های اولیه با افزایش سن، اهمیت دوچندان پیدا می‌کند.