چای شیرین و شکلات جوش میآورند؟ / مواد غذایی پرقند و پرچرب که پوست را گلگلابی میکنند
آیا شیرینی جونت میشود دشمن پوستت؟ تحقیقات تازه نشان داده مصرف غذاهای شیرین و پرچرب، و حتی شیر گاو، میتواند آکنه را تشدید کند. با این حال دانشمندان هنوز به قطعیت نرسیدهاند که قند مستقیماً باعث جوش میشود یا ماجرا پیچیدهتر از این حرفهاست.
دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت با استناد به جدیدترین مطالعات علمی، ارتباط میان رژیم غذایی و بروز آکنه را بررسی کرده است. اگرچه هنوز همه پژوهشها به یک نتیجه واحد نرسیدهاند، اما شواهد قابل توجهی نشان میدهند بشقاب غذای شما میتواند روی پوستتان تأثیر بگذارد.
ارتباط شیرینیجات و جوشهای مزاحم
یک مطالعه گسترده روی بیش از ۲۴ هزار نفر نشان داده است که مصرف غذاها و نوشیدنیهای پرقند و پرچرب با افزایش آکنه ارتباط مستقیم دارد. همچنین شیر گاو نیز در این پژوهش به عنوان یکی از عوامل مؤثر معرفی شده است.
نکته جالب اینکه این ارتباط حتی پس از تعدیل عواملی مانند وضعیت اجتماعی-اقتصادی و میزان کالری دریافتی روزانه همچنان باقی ماند. یعنی درآمد و حجم غذایی که میخورید مهم نیست، بلکه نوع خوراکیهاست که میتواند پوست شما را دچار التهاب کند.
شیرینی چگونه پوست را تحریک میکند؟
آکادمی پوست آمریکا (AAD) تأکید میکند که تمام مطالعات درباره رژیم غذایی و آکنه به نتیجه مشابهی نرسیدهاند. همچنین صرف وجود یک ارتباط در پژوهشها به معنای علت و معلول مستقیم نیست.
اما دانشمندان چند نظریه جالب درباره مکانیسم احتمالی این پدیده دارند:
نظریه اول؛ التهاب و چربی اضافه
غذاها و نوشیدنیهای شیرین قند خون را به سرعت بالا میبرند. این افزایش ناگهانی میتواند دو پیامد مهم داشته باشد: التهاب پوست و افزایش تولید چربی یا همان سبوم. از آنجا که آکنه با هر دوی این عوامل گره خورده، تشدید جوشها دور از انتظار نیست.
نظریه دوم؛ فریبندهای به نام IGF-۱
قند خون بالا باعث افزایش فاکتور رشد شبهانسولینی نوع یک (IGF-۱) میشود. این ماده که در رشد بافتها نقش دارد، در سطوح بالا میتواند تولید چربی پوست را افزایش دهد. نتیجه؟ منافذ بسته و پوستی مستعد جوش.
نظریه سوم؛ هورمونهای سرکش
برخی محققان معتقدند رژیم غذایی پرقند باعث افزایش سطح آندروژنها میشود. تستوسترون معروفترین عضو این خانواده هورمونی است که در بدن همه وجود دارد، اما وقتی از حد طبیعی فراتر رود، میتواند زمینهساز آکنه شود.
مهمانهای ناخوانده دیگری که جوش میآورند
اگرچه قند ممکن است برای برخی افراد آکنه را تشدید کند، اما تنها عامل مقصر نیست. متخصصان فهرست بلندبالایی از دلایل احتمالی دیگر را معرفی میکنند:
مرحله زندگی؛ بلوغ، بارداری، پس از زایمان و یائسگی به دلیل نوسانات هورمونی میتوانند با آکنه همراه باشند. چرخه قاعدگی نیز برای بسیاری از زنان دورههای جوشدار منظمی ایجاد میکند.
محصولات پوستی؛ لوازم آرایشی و مراقبتی که منافذ پوست را مسدود میکنند یا اصطلاحاً کومدوژنیک هستند، میتوانند عامل جوش باشند. گاهی درماتیت تماسی هم با آکنه اشتباه گرفته میشود.
بیماریها و داروها؛ سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) یکی از بیماریهایی است که آکنه یکی از نشانههای آن است. برخی داروها مانند استروئیدها، لیتیوم، داروهای ضدصرع و حتی بعضی روشهای هورمونی پیشگیری از بارداری نیز میتوانند عارضه جانبی آکنه داشته باشند.
سیگار؛ مصرف دخانیات ممکن است در بروز آکنه در بزرگسالان نقش داشته باشد.
چگونه بفهمیم قند دشمن پوست ماست؟
آزمایش تشخیصی قطعی برای آکنه ناشی از قند وجود ندارد. اما یک روش ساده وجود دارد: ثبت روزانه!
اگر آکنه شما شدید نیست و تنها علامتتان محسوب میشود، میتوانید یک دفترچه یادداشت تهیه کنید و هر روز موارد زیر را ثبت کنید:
-
میزان استرس
-
ساعت خواب
-
چرخههای هورمونی
-
الگوهای غذایی
-
داروهای مصرفی
اگر به طور مداوم پس از مصرف غذاهای پرقند جوشهای تازه ظاهر میشوند، احتمالاً قند با پوست شما سر ناسازگاری دارد.
هشدار؛ این روش برای همه مناسب نیست
افرادی که سابقه اختلالات خوردن دارند، گاهی گزارش کردهاند که پیگیری رژیم غذایی یا مصرف قند باعث ایجاد افکار آزاردهنده درباره غذا، وزن یا ظاهرشان میشود. اگر این موضوع برای شما نگرانکننده است، بهتر است مستقیماً با پزشک مشورت کنید.
اگر قند پوستت را زخمی کرده، چه کار کنی؟
اگر شک دارید قند پشت جوشهایتان پنهان شده و پزشک هم علت زمینهای دیگری پیدا نکرده، میتوانید با تغییرات کوچک شروع کنید:
۱. قندهای افزوده را بشناسید و محدود کنید
قندهای افزوده همان شیرینکنندههایی هستند که خودمان به غذا اضافه میکنیم؛ شکر سفید و قهوهای، دکستروز و شربت ذرت. این قندها در بسیاری از خوراکیهای روزمره کمین کردهاند:
-
نوشابهها
-
قهوه و چای شیرین
-
دسرها
-
ماستهای طعمدار
-
کیک و شیرینی
-
نوشیدنیهای الکلی
۲. جایگزینهای هوشمندانه انتخاب کنید
-
نوشابه بدون قند
-
قهوه تلخ
-
چای سیاه یا سبز بدون شکر
-
آب طعمدار با میوههای طبیعی
-
ماست طبیعی یا ماست یونانی
۳. خلاق باش، شکر را کنار بگذار
میتوانید با استویا شیرین کنید یا از میوهها برای طعمدار کردن غذاهایتان استفاده کنید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
آکنه فقط یک مشکل ظاهری نیست. این عارضه میتواند اعتمادبهنفس را هدف قرار دهد و روی سلامت روان تأثیر بگذارد. گاهی هم آکنه زنگ خطری برای یک بیماری زمینهای است.
اگر روشهای خانگی جواب ندادند یا آکنه شما این ویژگیها را داشت، تردید نکنید و به پزشک مراجعه کنید:
-
جوشهای عمیق، بزرگ و دردناک
-
جای جوشهای عمیق یا شدید
-
علائم عفونت مثل تورم یا ترشح چرک
-
نشانههای تحریک پوستی مانند خارش، سوزش یا پوستهریزی
-
ضایعاتی که تغییر رنگ میدهند، بزرگتر میشوند یا بهبود پیدا نمیکنند
-
تغییر وزن بدون علت مشخص
-
رشد یا ریزش غیرطبیعی مو
-
نامنظم شدن یا قطع قاعدگی
